بررسی انتخابات ریاست جمهوری شیلی ۲۰۲۵

نتایج انتخابات شیلی ۲۰۲۵

دور اول انتخابات ریاست جمهوری شیلی برای دوره چهارساله از ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ در ۱۶ نوامبر ۲۰۲۵ همراه با انتخابات پارلمانی در این کشور برگزار شد. از آنجائیکه هیچ کدام از کاندیداها موفق به کسب بیش از پنجاه درصد آراء نشدند، انتخابات در تارخ ۱۴ دسامبر به دور دوم کشیده شد. انتخابات در دور دوم میان دو رقیب اصلی یعنی «خوزه آنتونیو کاست» از حزب راست افراطی و «ژانت خارا» از حزب کمونیست شیلی برگزار شد که با پیروزی «خوزه آنتونیو کاست» نامزد حزب راست گرا و چرخش جریان سیاسی در این کشور همراه بود. گفته شده که این بزرگترین چرخش به راست گرایی طی ۳۵ سال عمر دموکراسی در این کشور و اولین دولت راست افراطی در شیلی خواهد بود. بعد از شمارش آرا در دور دوم؛ «کاست» بیش از ۵۸ درصد و «خارا» بیش از ۴۱ درصد آراء را بدست آورند، حدود پنج درصد رای خنثی و کمی بیش از یک درصد رای سفید در این انتخابات ثبت شد. خانم «خارا» با توجه به اختلاف زیاد آراء کسب کرده، نتیجه را فورا برسمیت شناخت و به «کاست» تبریک گفت. آقای «کاست» در ۱۱ مارس (۲۰ اسفند) رسما دولت جدید را تحویل خواهد گرفت و شروع به کار خواهد کرد.

معرفی خوزه آنتونیو کاست

«خوزه آنتونیو کاست» رئیس جمهور جدید شیلی وکیل ۵۹ ساله و متولد سانتیاگو است که ریشه های اجدادی او به مهاجران آلمانی بعد از جنگ جهانی دوم به شیلی می رسد. گذشته پدرش «مایکل کاست» محل بحث بوده و رئیس جمهور جدید گفته که پدرش تحت فشار و برای جلوگیری از اعدام در ارتش آلمان ثبت نام کرده بوده است و در کمپین انتخاباتی ۲۰۲۱ اعلام کرد که تاریخچه خانوادگی آن ها تا جائیکه بتوان تصور کرد از نازیسم فاصله دارد. با این حال تحقیقات روزنامه ها اسنادی از عضویت پدر او در ۱۸ سالگی در حزب نازی آلمان را نشان می دهند. گفته شده برادر «کاست» هم در دوران تاریک حکومت نظامی رئیس بانک مرکزی شیلی بوده است که بر اتهامات و حواشی مربوط به او می افزاید.

بسیاری «خوزه آنتونیو کاست» را راست افراطی معرفی می کنند که خود او این موضوع را رد کرده است. این در حالی است که به صراحت از رژیم نظامی «پینوشه» حمایت کرده و معتقد است که روی کار آمدن «پینوشه» منجر به گذار به دموکراسی در شیلی و پیشرفت و تحولات در این کشور شده است نه فاشیسم و افراط گرایی. ظهور او به نوعی در جامعه شیلی منجر به طرح مجدد موضوع قربانیان رژیم «پینوشه» در سالهای اخیر شده است که به نظر می رسید کمرنگ شده باشد. «کاست» موسس حزب راست افراطی «حزب جمهوریخواه شیلی» با شعار «تغییر برای شیلی» در سال ۲۰۱۹ است که تا کنون دو بار در آن کاندید ریاست جمهوری شده است. به تعبیر «رابرت فرانک» اندیشمند سیاسی او موسس یک حزب راست ملی گرای پوپولیست است و طی این سالها سعی کرده به الگوی رهبرانی مانند «ترامپ» در آمریکا، «میلی» در آرژانتین، «بوکله» در السالوادور، و «اوربان» در مجارستان نزدیک شود. او پیشنهاد رهبری یک دولت اضطراری با اقداماتی متمرکز بر مهاجرت و امنیت عمومی را داده است که با توجه نگرانی شیلیایی ها از مسئله خشونت سازمان یافته در صدر اولویت های مردم شیلی قرار گرفته است. هرچند نرخ خشونت در این کشور نسبت به سایر کشورهای منطقه خیلی پایین تر است. «کاست» حتی به تقلید از «ترامپ» در مورد مکزیک، وعده نصب نرده یا خندق در مرز میان شیلی با بولیوی و پرو را برای جلوگیری از ورود مهاجران غیرقانونی مطرح کرده است و گفته می خواهد مانند «ترامپ» مهاجران غیرقانونی را اخراج کند. یا از رویکرد «مشت آهینن» رئیس جمهور «بوکله» در السالوادور حمایت کرده است. در جبهه اقتصادی «کاست» شباهت هایی با «میلی» رئیس جمهور آرژانتین دارد و شعارهای کاهش هزینه های سیاسی، تعدیل مالی شش میلیارد دلاری طی هجده ماه را پیشنهاد داده که در عملی بودن آن تردیدهایی هست. او در موضوع «بولسونارو» رئیس جمهور محکوم سابق در برزیل هم از «بولسونارو» حمایت کرده و سیستم قضائی برزیل را زیر سوال برده است.

وضعیت حزب پیروز در انتخابات شیلی در پارلمان

با وجود پیروزی قاطع «کاست» در انتخابات ریاست جمهوری 2025، ائتلاف‌های طرفدار «کاست» با ۷۶ کرسی، دو کرسی تا کسب اکثریت مطلق در مجلس نمایندگان فاصله دارند و برای تحقق برخی وعده هایشان باید ائتلاف هایی تشکیل دهند.

دلایل شکست چپ گراها در انتخابات ۲۰۲۵ شیلی

در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۱ در شیلی «گابریل بوریچ» نامزد جوان چپ گرا موفق به پیروزی و غلبه بر «خوزه آنتونیو کاست» شد. او رهبر سابق دانشجویی در جریان اعتراضات ۲۰۱۱ در این کشور بود. محبوبیت و پیروزی او تا حد زیادی به علت نارضایتی ها از دولت دوم «سباستین پینیرا» به علت معضلات اجتماعی و اقتصادی در پی کووید-۱۹ بود. از این رو برنامه دولت خود را بر عدالت اجتماعی، اصلاحات فمنیستی و مبارزه با مردسالاری و در اولویت قرار دادن گروه های در حاشیه بنا نهاد. اما بعد از روی کارآمدن بر اساس نظرسنجی ها محبوبیت «بوریچ» به علت رکود اقتصادی، بن بست در حوزه قانونگذاری، و ظهور باندهای جنایتکار ناشی از مهاجرت غیرقانونی عمدتا از ونزوئلا کاهش یافته و به ۲۸ درصد رسید. همین عوامل منجر شد تا حزب راست گرای «کاست» در انتخابات شورای قانون اساسی در می ۲۰۲۳ به پیروزی قاطع دست یابد که منجر به همه پرسی قانون اساسی در ۲۰۲۳ شد. این همه پرسی رد شد و عملا روند قانون اساسی در دوران ریاست جمهوری «بوریچ» پایان یافت. [۱]

بررسی ابعاد داخلی، منطقه ای و بین المللی

در سطح بین المللی کارشناسان پیروزی یک «کاست» در شیلی را پیروزی دیگری برای راست جهانی و در ادامه پیروزی «ملونی» در ایتالیا، «ترامپ» در ایالات متحده و «میلی» در آرژانتین ارزیابی می کنند. «کاست» متعلق به جنبش راست جهانی است که اغلب اجرای سخت گیرانه قانون و بستن مرزها را در اولویت سیاسی خود قرار می دهند. او در سال انتخابات با عده ای از سران این جریان دیدار هایی داشت؛ در کنفرانس اقدام سیاسی محافظه کاران در مجارستان سخنرانی کرد و ضمن ستایش «ویکتور اوربان» از چندفرهنگ گرایی انتقاد کرد. او همچنین پس از پیروزی با وزیر امنیت السالوادور دیدار کرد، کشوری که به سرکوب شدید و فراقضایی مجرمان و نقض حقوق بشر متهم شده است. «کاست» بعد از این دیدار به صراحت اذعان کرد که برخی از موارد متذکر شده در این جلسه را می توان در شیلی پیاده کرد. به گفته نزدیکان او قرابت زیادی با «جورجیا ملونی» نخست وزیر ایتالیا دارد و دیدارهایی با او داشته است و هر دوی آنها کاندیداهایی حاشیه ای و افراطی تلقی می شوند که حزبشان رابطه ای تاریخی با دیکتاتوری داشته است. یعنی در سطح بین المللی می توان انتظار داشت که «کاست» تا حد زیادی خطوط اصلی جریان موسوم به راست افراطی جهانی و سیاست هایی مانند «ترامپ» و «میلی» را در دستور کار خود قرار دهد. همچنین، با توجه به تنش و کاهش در سطح روابط میان شیلی و اسرائیل در دولت چپ گرای «بوریچ»، پیش بینی می شود در دولت جدید شاهد از سرگیری و بهبود روابط میان شیلی و اسرائیل باشیم.

در سطح منطقه ای پیروزی یک حزب راست گرا در شیلی قدم دیگری در چرخش سیاسی در منطقه و بازگشت راست گراها می باشد. این موضوع محل نگرانی برای برخی دولت های چپ گرا در منطقه هم بوده است. به عنوان مثال «گوستاوو پترو» رئیس جمهور کلمبیا بعد از پیروزی «کاست» بیان کرد که فاشیسم در حال پیشروی است و من هرگز با پسر یک نازی دست نخواهم داد[۲]. همچنین منجر به تشدید قطبی شدن فضای منطقه و واگرایی منطقه ای خواهد شد.

در سطح داخلی موضوع قابل توجه ارتباط و حمایت قبلی «کاست» از دیکتاتوری شیلی است که با توجه به اینکه در فضای جامعه شیلی هم آمارها حاکی از کاهش محکومیت دیکتاتوری است و عده فزاینده ای معتقدند که دیکتاتوری هم کارهای خوب و هم کارهای بد انجام داده است می تواند زمینه ساز اتخاذ سیاست هایی افراطی با حمایت و پشتوانه اجتماعی گردد. با توجه به اینکه شیلی با معضل خشونت و مهاجرت های غیرقانونی مواجه است، انتظار می رود که «کاست» به مانند متحدان خود مانند «ترامپ» یا «بوکله» رویکرد سخت گیرانه تری برای مقابله با انواع جرایم منجمله جرایم سازمان یافته یا نقض قانون و اخراج مهاجران غیرقانونی به ویژه ونزوئلایی ها در پیش گیرد به ویژه در مناطق شمالی کشور که نارضایتی‌هایی از ناامنی به علت حضور مهاجران غیرقانونی و به خطر افتادن فعالیت های معدنی وجود دارد. احتمال بالایی برای پیاده سازی مجدد سیاست «مشت آهنین» دوران «پینوشه» در شیلی هست که در سالهای اخیر در السالوادور هم بکار گرفته شد.[۳]

[۱] https://www.bbc.com/mundo/articles/c04v167q67lo

[۲]https://www.eluniversal.com.mx/mundo/el-fascismo-avanza-jamas-le-dare-la-mano-a-un-hijo-de-nazi-gustavo-petro-reacciona-a-triunfo-de-jose-antonio-kast-en-chile/

[۳] https://www.nytimes.com/es/2025/12/15/espanol/america-latina/kast-chile-derecha-elecciones.html