ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > ایالات متحده آمریکا > بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۴/۲۱ تعداد بازدید: 1771

همزمان با فرارسیدن ضرب الاجل مذاکرات ایران و 1+5 پیرامون برنامه هسته‌ای ایران، مرکز تحقیقاتی پیو نظر سنجی جدیدی در رابطه با محبوبیت جهانی ایران انجام داده است. این اولین بار نیست که موسسه پیو چنین نظرسنجی را در مورد ایران انجام می‌دهد. برای نخستین بار موسسه پیو در سال 2002، این اقدام را در کشور ترکیه با موضوع محبوبیت ایران انجام داد و پس از آن هر ساله گزارش‌های آماری گسترده تری را در این باره منتشر کرده است. اما چرایی انتخاب ایران به عنوان موضوع پژوهشی به این شکل بحث برانگیز بوده و ابهامات قابل توجهی در نتایج حاصل از این نظرسنجی‌ها به چشم می‌خورد که اعتبار نتایج آنها را زیر سوال می‌برد. بنابراین بررسی و نقد فعالیت‌های مرکز پژوهشی پیو و گزارش‌های آن در رابطه با ایران، بخصوص همزمانی انتشار آن‌ها با رخدادهای سیاسی مهم ایران، می‌تواند ابعادی از جهت‌گیری‌های این موسسه را آشکار سازد.



 مرکز پژوهشی پیو، خود را یک مرکز جمع‌آوری اطلاعات و وقایع عمومی معرفی می‌کند. بر اساس اطلاعات ارائه شده از این مرکز آمریکایی، پیو فعالیت خود را از سال  1990 با انجام پروژه‌ای پژوهشی به پشتیبانی روزنامه میرر تایمز و با نام مرکز میرر تایمز آغاز نمود. این مرکز از سال 1996 فعالیت رسمی خود را در زمینه‌های گوناگون از جمله جمع‌آوری اطلاعاتی مرتبط با کیفیت زندگی، مذهب، زندگی عمومی، نگرش‌های جهانی و ... آغاز کرد.

 پیو خود را مرکزی بی‌طرف و به دور از هرگونه جهت‌گیری سیاسی به مخاطبان معرفی کرده است، همانگونه که این نکته در عنوان اصلی سایت این موسسه ذکر شده است. اما با بررسی نظرسنجی‌ها و گزارش‌های این سازمان به عنوان نمونه در مورد ایران پی خواهیم برد که این مرکز آنگونه که خود را بی‌طرف و بدون جهت‌گیری جلوه می‌دهد، عاری از جهت‌گیری نیست. این موسسه بیشتر در خصوص موضوعات، نگرش‌ها و گرایش‌هایی که آمریکا و جهان را شکل می‌دهند، به عموم مردم اطلاع رسانی می‌کند. از اقدامات این مرکز می‌توان به انجام نظرسنجی‌های عمومی، پژوهش های مردمی، تحلیل محتوایی و سایر تحقیقات مبتنی بر علوم اجتماعی اشاره کرد.

ch1

در یک نگاه کلی به سیر نظر سنجی‌هایی که با موضوع محبوبیت ایران در میان کشورهای مورد بررسی صورت گرفته، چنین استنتاج می‌شود که محبوبیت ایران روندی کاهشی داشته که پیو دلایل متفاوتی را برای این سیر کاهشی ذکر کرده است. کشورهای مختلف با توجه به موقعیت‌های جغرافیایی، فرهنگی، مذهبی و سیاسی خود نظرات گوناگونی را درباره ایران ارائه کرده‌اند. جهت‌گیری سیاسی و مذهبی از مهمترین عوامل تفاوت آراء در موضوع محبوبیت ایران ذکر شده‌ است. برای مثال در یازدهمین نظر سنجی این مرکز که نتایج آن در سال 2015 منتشر شده است ایران به عنوان منفورترین کشور جهان شناخته می‌شود. نکته جالب و قابل تامل ماحصل این نظرسنجی‌ها، محبوبیت بیشتر اسرائیل نسبت به ایران می‌باشد.

 

محبوبیت ایران در میان کشورهای مسلمان نیز از جمله مواردی است که در این نظرسنجی‌ها به طور پیوسته مورد بررسی قرار گرفته است. در این نظر سنجی‌ها گفته می‌شود متاثر از تنش‌های سیاسی و فرقه‌ای موجود در خاورمیانه طی دهه گذشته، دیدگاه مساعد نسبت به ایران در برخی از کشورهای مسلمان منطقه به سرعت رو به کاهش است. کشورهای مالزی، اندونزی، اردن، فلسطین و لبنان از جمله کشورهایی هستند که محبوبیت ایران در آن‌ها از سال 2007 تاکنون ثابت بوده و یا رشد منفی داشته‌ است.

پیو اختلافات فرقه‌ای میان تشیع و تسنن را معیار و دلیل اصلی این کاهش محبوبیت در نظر گرفته است. اما پرسش آن است که چگونه این محبوبیت سیر کاهشی داشته؟ همچنان که با وقوع تحولات موسوم به بهار عربی و بیداری اسلامی تاثیر و نفوذ روز افزون جمهوری اسلامی ایران در کشورهای منطقه احساس می‌گردد. به نظر می‌رسد مطرح کردن این مساله نه با هدف توضیح اختلاف بلکه به قصد دامن زدن به اختلافات فرقه‌ای میان ایران شیعه مذهب و همسایگان اهل سنت‌اش باشد.

ch22

تصویر شماره 2- محبوبیت ایران در کشورهای مسلمان                                            تصویر شماره 1- چهره جهانی ایران 

 

بهانه‌های پیو برای منفور جلوه دادن ایران

هرچند پیو هیچگاه پرسشنامه‌های استفاده شده در این نظر سنجی‌ها را منتشر نکرده و به سوالات مطرح شده در آنها اشاره نکرده است اما تا کنون چند دلیل عمده  برای منفور بودن ایران در جامعه جهانی مطرح کرده است که به برخی از آن‌ها در اینجا اشاره می‌گردد.


" جاه طلبی ایران" در عرصه انرژی هسته ای

طبق نتایج اعلام شده در نظر سنجی‌های سال‌های گذشته بویژه نظرسنجی 2015 اقدامات ایران در عرصه‌ی دستیابی و گسترش انرژی هسته‌ای، یکی از اصلی‌ترین دلایل منفور بودن ایران در عرصه‌ی جهانی اعلام شده است. به نظر می‌رسد به دلایل نامعلومی این مسئله و در ادامه‌ی آن موضوع مذاکرات هسته‌ای ایران و 1+5 مورد توجه خاص این موسسه قرار گرفته است. همانگونه که این موسسه تنها در سال جاری بیش از ده گزارش و نظر سنجی مستقیم و یا مرتبط با این مباحث منتشر کرده است. در عمده‌ی این گزارش ها نظر مردم آمریکا راجع به توافق هسته ای با ایران، وظیفه‌ی دولت اوباما و کنگره و مواضع اسرائیل و یهودیان آمریکا در این باره بررسی شده اند.  نتایج‌ این نظرسنجی ها عمدتا بر جدی نبودن مقامات ایرانی برای پذیرش شروط 1+5 ، عدم اعتماد غرب به ایران در اجرای توافق و امکان تهدید هسته‌ای ایران علیه اسرائیل تاکید دارند.

چالش‌ها زمانی تقویت می‌شوند که چند بخش مبهم در این نظر سنجی‌ها وجود دارد. برای مثال پرسشنامه‌های این نظر سنجی ها منتشر نشده‌اند و در متن گزارش‌ها اشاره‌ای به آنها نمی‌‍شود و این مساله ادعای بیطرفی پیو را به چالش می‌کشاند. هیچ معیاری برای انتخاب کشورهایی که در آنها نظرسنجی انجام می‌شود و کشورهایی که درباره آنها نظر سنجی انجام داده می شود ارائه نمی‌شود. افراد و یا دلایل انتخاب معیارهایی که مورد نظر سنجی قرار می‌گیرند نیز مشخص نیستند. بنابراین با وجود این موارد، نمی توان بر ادعای بی‌طرفانه بودن و صحت اطلاعات این موسسه اعتماد کرد.

بعلاوه، با توجه به اینکه سوالات نظر سنجی مشخص نیستند، این پرسش مطرح می‌شود که چگونه ایران که از سطح پایین‌تری از فن‌آوری هسته‌ای نسبت به سایر قدرت‌های هسته ای نظیر ایالات متحده و اسرائیل قرار دارد، یک تهدید هسته‌ای تلقی می‌گردد. مطرح کردن توانایی هسته‌ای ایران به عنوان جاه طلبی می‌تواند جانبدارانه بودن این نظر سنجی را بیشتر مورد توجه قرار دهد. مساله ی هسته ای ایران از دیدگاه آمریکا همواره تهدیدی برای اسرائیل که هم پیمان اصلی این کشور در خاورمیانه است مورد ملاحظه بوده است. بنابراین این که هسته‌ای بودن ایران یکی از دلایل اصلی منفور بودن آن در این گزارش ها باشد ریشه در دو مساله دارد: ممکن است کشور هایی که این مساله را دلیل منفور بودن ایران می دانند خود از حامیان اسرائیل باشند که در این صورت بی‌طرفی پیو در انتخاب کشورها به چالش کشیده می شود. در غیر این صورت، احتمالا سوالات به گونه‌ای طراحی شده‌اند که پاسخ‌هایی این چنینی دریافت کنند. در نتیجه هسته ای بودن ایران نمی تواند دلیلی منطقی بر این ادعا باشد زیرا در حال حاضر ایران در عمل نمی تواند تهدید هسته ای قدرتمندی علیه اسرائیل باشد و به نظر می رسد این نتایج حاصل از جوسازی هایی علیه ایران هم در طرح سوال و هم در انتخاب کشورها باشد.

 

نقض حقوق بشر در ایران

در برخی از این گزارش‌ها، رفتار نامناسب دولت ایران با مردم و عدم احترام به آزادی فردی در این کشور را به عنوان یکی از دلایل اصلی منفی بودن دیدگاه جهانی نسبت به ایران ذکر شده است. پیو پیش از این نیز حقوق بشر و آزادی در ایران را به چالش کشیده است. برای مثال این موسسه چندی پیش در خصوص مساله اعدام در ایران و چند کشور دیگر گزارشی ارایه داد که در آن ایران پس از چین در رده‌ی دوم جهان قرار می گرفت. همچنین این مرکز چندین گزارش و نظرسنجی را در خصوص احترام به آزادی فردی در ایران منتشر کرده است‌. در این گزارش‌‎ها ایران جزء تعدادی از کشورها در نظر گرفته شده است که از نظر دیگر کشورها آزادی فردی در آنها در سطح پایینی قرار دارد. بر طبق این نظرسنجی ها ایران پایین ترین سطح آزادی فردی را نسبت به دیگر کشورها از جمله آمریکا، چین و حتی عربستان سعودی دارد.

 

جمع‌بندی

با توجه به مسائل مطرح شده ابعادی از این گونه نظر سنجی‌ها چالش برانگیز است. چگونه کشوری مانند اسرائیل با سوابق بسیار تیره‌ای از نسل کشی‌های متعدد فلسطینی‌ها، محبوبیت بیشتری نسبت به ایران دارد؟ چگونه آمار اعدام در ایران نسبت به سایر کشورها بالا است؟ ایران در میان سایر کشورها دارای پایین‌ترین سطح از آزادی فردی برشمرده شده است اما معیار این آزادی چیست؟ معیار دموکراسی را چه کسی تعیین می کند؟

 

علیرغم مباحث موجود نمی‌توان آمار بدست آمده را کاملا نادرست و یا تماما بر آمده از اهداف پیو و حامیانش دانست. انحصار رسانه‌ای غرب نیز می‌تواند یکی از عوامل اصلی چنین آماری باشد. چراکه جنگ رسانه‌ای که ایالات متحده و هم پیمانانش علیه ایران پس از انقلاب اسلامی آغاز کرده اند به طور قابل ملاحظه‌ای چهره‌ی ایران را در طول سالیان گذشته تخریب کرده است. از جمله مسائلی که در رسانه ها علیه ایران مطرح می شود بحث توانایی هسته ای ایران بوده است.  ایران با دستیابی به توانایی هسته ای  دائما در این رسانه ها تهدیدی علیه جامعه جهانی و خصوصا خاورمیانه قلمداد شده است و اذهان عمومی را به خود مشغول کرده است. از دیگر فعالیت های این رسانه ها تفرقه افکنی میان فرق اسلامی شیعه و سنی بوده است که در برخی مناطق بسیار تاثیر گذار بوده است.

شاید برخی مدعی آن شوند که جمهوری اسلامی ایران عامل چنین نتایجی بوده باشد. در پاسخ به این ادعا باید یادآور شد که حتی با فرض اینکه م ایران در عرصه های بین المللی دچار اشتباه شده باشد، اما هیچگاه این اشتباهات با طغیانگری ها و ستمهایی که اسرائیل علیه فلسطینی‌ها و نیز ایالات متحده در کشورهای مختلف داشته است، قابل مقایسه نیست. بنابراین این نظر سنجی نمی‌تواند سندی برای منفور شناختن ایران به حساب آید و از نظر علمی روایی چنین نظرسنجی‌هایی مسئله برانگیز است.

فاطمه رضایی / فاطمه علایی  / 21 تیر 1394

 

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

کارنامه یکساله نظامی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۲/۲۴

کارنامه یکساله اقتصادی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۲/۲۳

کارنامه یکساله اجتماعی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۱/۲۶

عوامل موثر بر تصمیمات کاربردی سیاست خارجی امریکا و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران: احتمالات ایجاد شبکه جاسوسان خصوصی

۱۳۹۷/۱/۲۰

قراردادهای فروش تسلیحات به کشورهای جنوب شرق آسیا

۱۳۹۷/۱/۱۹

نقش جارد کوشنر در سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه

۱۳۹۷/۱/۱۹

همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق: لابی کردها در آمریکا، سناریوهای آینده و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۷/۱/۸

ابرقدرتی زیر سایۀ ترس از روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۸

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۲

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

۱۳۹۶/۸/۱۶

حملات صوتی به دیپلمات‌های آمریکایی در کوبا

۱۳۹۶/۸/۱۶

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش نخست)

۱۳۹۶/۸/۷

استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

۱۳۹۶/۸/۲

ترامپ، سازمان ملل؛ هیاهو برای هیچ

۱۳۹۶/۷/۴

ایالات متحده آمریکا، موضوع هسته‌ای کره شمالی و برجام

۱۳۹۶/۶/۲۸

تحلیل روند اسناد امنیت ملی ایالات‌متحده امریکا از آغاز تا کنون (2015-1987)

۱۳۹۶/۵/۲۱

تشکیل تیم مورد اعتماد ترامپ در مورد موافقت نامه هسته ای ایران

۱۳۹۶/۵/۱

بیم و امید ترامپ از گسترش روابط با روسیه

۱۳۹۶/۴/۲۷

مدل‌سازی دکترین سیاست خارجی دونالد ترامپ

۱۳۹۶/۴/۱۳

چشم‌انداز روابط آمریکا و چین در مواجهه با تهدید کره شمالی

۱۳۹۶/۳/۳۱

مهار و بازداشتن ایران پس ازتوافق هسته ای:مرکزمطالعات بین الملل و راهبردی (CSIS) مارس 2017 مصادف با فروردین ماه 96

۱۳۹۶/۳/۳

ارزیابی سیاست خارجی 14 هفته ای ترامپ

۱۳۹۶/۲/۱۲

حمله موشکی آمریکا به سوریه: پارادوکس سیاست‌های اعلامی و اعمالی

۱۳۹۶/۲/۱۰

بررسی تیم سیاست خارجی و امنیتی ترامپ

۱۳۹۶/۲/۹

معرفی و تحلیل شخصیت مایکل فلین مشاور امنیت ملی سابق ایالات متحده در دولت ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۷

راهبردهای احتمالی دولت ترامپ در سوریه و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۱۲/۳

دکترین ترامپ و تیم مشاوران سیاست خارجی او

۱۳۹۵/۱۰/۱۳

جایگاه معاونت ریاست جمهوری در ساختار سیاسی امریکا

۱۳۹۵/۱۰/۷

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛ معرفی چهره های کلیدی تیم سیاست خارجی هیلاری کلینتون

۱۳۹۵/۹/۱۵

چرایی تفاوت بین خوانش کاخ سفید و کنگره از متن گزارش 28 صفحه‌ای

۱۳۹۵/۷/۷

اختلافات میان امریکا و عربستان؛ تاکتیکی یا راهبردی؟

۱۳۹۵/۵/۱۹

انتخابات 2016ریاست جمهوری امریکا؛ تحلیلی بر آخرین وضعیت انتخابات و بررسی موضع گیری نامزدها نسبت به خاورمیانه و بالاخص ایران

۱۳۹۵/۵/۶

بررسی روابط تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی؛با نگاهی به شرکت‌های برتر نظامی جهان

۱۳۹۵/۴/۱۹

آمریـکا؛ سیـاست چرخش به شرق آسیـا و تاثیر آن بر خاورمیانه

۱۳۹۵/۴/۱۴

سرگردانی ناتو در سوریه

۱۳۹۴/۱۲/۲

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛موضع گیـری نامزدها نسبت به توافق هستـه ای ایـران

۱۳۹۴/۱۰/۱۹

تأثیر تحولات شرق اروپا بر راهبرد چرخش به شرق امریکا: تهدید اصلی چین یا روسیه؟

۱۳۹۴/۹/۲۸

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛مروری بر فرآیند انتخابات و معرفی کاندیداهای این دوره

۱۳۹۴/۸/۱۳

بررسی گزارش دیلی بیست از تامین اینترنت ایران بوسیله یک شرکت آمریکایی وابسته به سیا

۱۳۹۴/۸/۱۲

بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

۱۳۹۴/۴/۲۱

مقامات اسرائیل: به تعویق افتادن توافق هسته ای با ایران بهتر از به نتیجه رسیدن آن است

۱۳۹۴/۳/۲۰

همایش مبارزه با خشونت گرایی افراطی در کاخ سفید

۱۳۹۴/۲/۲۸

آمریکا و خاورمیانه

۱۳۹۴/۲/۲۲

روابط آمریکا-کوبا؛ اهمیت آن در حرکت به سمت کاهش تنش در روابط ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۲/۲۲