ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > ایالات متحده آمریکا > همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق: لابی کردها در آمریکا، سناریوهای آینده و جمهوری اسلامی ایران

همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق: لابی کردها در آمریکا، سناریوهای آینده و جمهوری اسلامی ایران

تاریخ انتشار: ۱۳۹۷/۱/۸ تعداد بازدید: 56

استقلال_کردستان_عراق

مقدمه:

مسئله خودمختاری کردهای عراق و کشورهای همسایه آن، از زمان تعیین مرزهای ملی در خاورمیانه بعد از جنگ جهانی اول به وجود آمد. مداخله آمریکا در عراق از دهه 1990 به این‌طرف، به ایجاد و حمایت از سیاست‌های خودمختارانه نهادهای سیاسی اقلیم کردستان عراق و توسعه اقتصاد منطقه و نیروهای امنیتی کمک کرده است. آمریکایی‌ها مدعی هستند که همکاری‌های دیپلماتیک و نظامی  زیادی  جهت کاهش تنش بین کردهای عراق و دولت ملی این کشور انجام داده‌اند. همکاری اخیر ایالات‌متحده با کردها در عراق در تلاش برای مبارزه با داعش، ایالات‌متحده را بیشتر در مورد امنیت و روابط استان کردستان و بغداد درگیر کرده است.

اولین بار بحث همه‌پرسی خصوصی غیررسمی در ژانویه 2005 رخ داد که در طی آن بیش از 1.9 میلیون رأی‌دهنده (معادل 98 درصد از شرکت‌کنندگان) به استقلال رأی مثبت داده بودند. لیکن، در  17 خرداد 1396، مسعود بارزانی رئیس وقت اقلیم کردستان عراق اعلام کرد که در تاریخ 3 مهر 1396، یک همه‌پرسی مشورتی رسمی برای استقلال از عراق برگزار خواهد کرد. سؤال همه‌پرسی از کردهای اقلیم کردستان و مناطق تحت کنترل نیروهای کرد این بود که:"آیا می‌خواهید منطقه کردستان و مناطق کردستانی (مورد مناقشه) خارج از حوزه اداری کردستان به یک دولت مستقل تبدیل شود؟" در روزهای منتهی به برگزاری همه‌پرسی استقلال، تنش‌ها بین دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان، بر سرانجام همه‌پرسی و بخصوص بر سر مناطق مورد مناقشه همچون کرکوک، رو به افزایش گروید. لیکن، این همه‌پرسی با همه مخالفت‌هایی که از سوی اکثر کشورها شد بالاخره برگزار شد و تنها رژیم صهیونیستی از آن حمایت کرد. در این همه‌پرسی 72 درصد از 4.5 میلیون نفری (که برای رأی‌دهی ثبت‌نام کرده بودند) شرکت کردند که 92.73 درصد آن‌ها به استقلال رأی مثبت دادند. تا اینکه در تاریخ 25 مهرماه نیروهای دولت عراق توانستند کنترل منطقه کرکوک را به دست گیرند و بحث مناطق مورد مناقشه منتفی گردید. پس از آن نیز در تاریخ 10 آبان ماه مسعود بارزانی کناره‌گیری خود از قدرت را اعلام کرد. پیش‌تر قرار بود انتخابات پارلمانی و ریاست اقلیم کردستان عراق نیز در 10 آبان ماه برگزار گردد که با تحولات اخیر، این انتخابات به هشت ماه دیگر موکول گردید.

درحالی‌که کردها و سایر عراقی‌ها نسبت به مطلوبیت و امکان‌سنجی استقلال کردها نظرات متفاوتی داشتند، همسایگان عراق و قدرت‌های بزرگ همچون آمریکا نیز بر تحولات مربوطه نظارت می‌کردند. در اقلیم کردستان عراق، برگزاری این همه‌پرسی با اختلافات درون­کردی در مورد مشروعیت ریاست جمهوری بارزانی، که دو سال پیش به پایان رسیده و دیگر اختلافات مالی و سیاسی همراه شده بود که در نهایت با اعلام تعلیق نتایج انتخابات، بارزانی نیز استعفا کرد. بسیاری از تحلیلگران، استقلال کردستان عراق را به علت احتمال برانگیزش کردهای ایران، را به ضرر منافع ایران می‌دانند، این درحالی‌که است که برخی دیگر از تحلیلگران، جدایی کردستان را باعث نفوذ بیشتر ایران در بقیه باقیمانده عراق شیعی دانسته‌اند.  

آمریکا نیز سعی کرد در مورد مناقشه بین عراق و اقلیم کردستان، موضع رسمی بی‌طرفی بین این دو متحد خود در جنگ علیه داعش اعلام کند به‌طوری‌که سخنگوی وزارت خارجه آمریکا از طرفین خواست تا آرامش را بین خود  بازگردانند. ولی برخی نمایندگان به‌طور فردی طرفداری خود را از کردستان اعلام کرده بودند، همچنان که نیوت گینگریچ و تد کروز، دو نماینده سرشناس آمریکایی نیز در اظهاراتی از تلاش دولت عراق و همکاری ایران برای شکست کردها انتقاد کردند. مک‌کین نیز صراحتاً اعلام کرد که دولت عراق نمی‌بایست از سلاح‌های آمریکایی در برابر کردها استفاده کند. البته علت موضع اعلامی بی‌طرفی از سوی آمریکا در این برهه به این دلیل بود که اگر آمریکا از استقلال کردستان حمالت می‌کرد آنگاه می‌بایست همین سیاست هم در قبال کاتالان اسپانیا نیز گرفته می­شد. پنتاگون نیز سعی کرد موضوع بی‌طرفی اعلام کند و از طرفین خواست تا مذاکره کنند. بنا به یادداشت‌های تیلرسون به بارزانی، وزارت خارجه آمریکا نیز که احتمالاً خواستار توقف همه‌پرسی بوده است ولی توان آن را نداشته، از مذاکرات یک‌ساله کردستان با دولت عراق بر سر سهم نفت ملی عراق، میزان کنترل کرکوک و نمایندگی دیپلماتیک در پایتخت‌های خارجی حمایت کرده است. در 8 آبان نیز وزارت خارجه آمریکا از تعلیق نتایج انتخابات و حمایت خود از نخست‌وزیر نچیروان بارزانی را اعلام کرد.

استقلال_کردستان_عراق 

پیشینه روابط ایالات‌متحده آمریکا و اقلیم کردستان عراق:

حمله ائتلاف نظامی به رهبری آمریکا به عراق در سال 1991 منجر به تضعیف دولت عراق شده و این مسئله با شورش کردهای عراق همراه بود. این موضوع نهایتاً منجر به سرکوب شدید کردها توسط صدام حسین شد. به دنبال این مسئله ایالات‌متحده آمریکا قطعنامه 688 را در شورای امنیت سازمان ملل متحد به تصویب رسانده و به ایجاد منطقه امن در شمال عراق -که شامل سه استان اربیل، سلیمانیه و دهوک می‌شد- پرداخت. متعاقب این مسئله و پس‌ از انتخابات پارلمانی مه 1992 یک دولت خودمختار با مشارکت اقلیت‌های ترکمن و آشوری و در شمال مدار 36 درجه تشکیل شد. پس‌ازاین دوران بود که روابط آمریکا و کردهای عراق وارد مرحله تازه‌ای شد و حتی این کشور در سال  1998 و به‌موجب موافقت‌نامه واشنگتن به حل‌وفصل اختلافات میان احزاب کردی عراق پرداخت.حمله آمریکا به عراق در سال 2003 و سقوط صدام حسین باعث رسمیت بخشیدن به دولت خودمختار کردستان عراق (اقلیم کردستان عراق) شد و با کمک‌های آمریکا بر قدرت و نفوذ کردهای عراق افزوده شده و علاوه بر رسمیت بخشیدن به دولت خودمختار عراق در قانون اساسی این کشور و تأیید نیروهای پیشمرگه به‌عنوان بخشی از نیروهای نظامی عراق، سمت رئیس‌جمهوری عراق نیز به کردها داده شد. پس‌ازاین دوران و با تأسیس دفتر کردستان عراق در واشنگتن روابط و مناسبات فی‌مابین دولت آمریکا و اقلیم کردستان عراق افزایش بی‌سابقه‌ای یافت.

      روی کار آمدن مسعود بارزانی در سال 2005 باعث رونق بیش‌ازپیش روابط اقلیم کردستان عراق و ایالات‌متحده آمریکا شد. در اکتبر سال 2007 دولت اقلیم کردستان یک قرارداد نفتی با یک شرکت تگزاسی منعقد کرده بود که مورد مخالفت دولت عراق قرار گرفت و بغداد آن را غیرقانونی اعلام کرد.این قرارداد نفتی و سایر قراردادهای نفتی منعقده میان شرکت‌های آمریکایی و اقلیم کردستان عراق نیز عمق و گستره روابط اقتصادی آمریکا و اقلیم کردستان را نشان می‌دهد. مسعود بارزانی پنج بار به آمریکا سفر کرد و سفر آخر وی در سال 2015 نتایج مهم و ملموسی برای اقلیم کردستان عراق به همراه داشت. پس‌ازاین سفر بود که کمیته نیروهای مسلح کنگره آمریکا پیشنهاد کرد که 25 درصد از کمک‌های نظامی آمریکا به عراق به نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان و سایر نیروهای عشایری این کشور (به‌صورت مستقیم و بدون دخالت دولت عراق) داده شود. هرچند این طرح توسط مجلس سنای آمریکا رد شد، اما به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، هم‌اکنون دولت آمریکا کمک‌های بسیاری را به‌صورت آشکار و پنهان در اختیار اقلیم کردستان عراق قرار می‌دهد و کنسولگری امریکا در اربیل و نیروهای نظامی آمریکا کمک‌های آموزشی، لجستیکی و اطلاعاتی بسیاری در اختیار نیروهای پیشمرگه قرار می‌دهند. درواقع، پس از ظهور داعش و حملات این گروه تروریستی به عراق و مناطق کردنشین، دولت آمریکا کمک‌های تسلیحاتی، لجستیکی و آموزشی بسیاری را در اختیار نیروهای پیشمرگه و اقلیم کردستان عراق قرار داد و ائتلاف تحت رهبری آمریکا نیز پشتیبانی‌های بسیاری از نیروهای کردی انجام داد.

    در جولای 2014 مسعود بارزانی از پارلمان اقلیم خواست تا نقشه‌ای برای انجام رفراندوم برای استقلال کردستان از عراق ترسیم کند، که دولت اوباما به ابراز مخالفت با آن پرداخت؛ اما علی‌رغم این مسئله دولت اوباما کمک‌های خود به اقلیم را قطع نکرد و مسئله رفراندوم تغییری در سیاست دولت آمریکا برای حمایت از کردهای عراق ایجاد نکرد. با روی کار آمدن ترامپ تغییر ویژه‌ای در سیاست آمریکا درباره کمک به کردهای عراق ایجاد نشد و این کشور همواره یکی از راه‌های مقابله با داعش را تسلیح و مساعدت به نیروهای کرد و اقلیم کردستان عراق دانسته است. سفر جارد کوشنر و اچ آر مک‌مستر به کردستان و دیدار با مسئولین اقلیم کردستان عراق و سفر هیئت‌هایی از کردستان به آمریکا در ماه‌های گذشته نیز عمق این روابط را نشان داده است؛ بنابراین یکی از نزدیک‌ترین و متحدترین نیروها و بازیگران منطقه‌ای برای ایالات‌متحده آمریکا اقلیم کردستان عراق است و این کشور همواره سعی کرده است تا با حمایت از این اقلیم به پیگیری اهداف و منافع خود در سطح منطقه خاورمیانه بپردازد.در ادامه به کم و کیف مناسبات ایالات‌متحده آمریکا و اقلیم کردستان عراق و دیدگاه و مواضع این کشور نسبت به رفراندوم استقلال اقلیم کردستان از عراق خواهیم پرداخت.

لابی کردها در آمریکا:

از کرکوک به کِی استریت

کردستان با افزایش تحرکات سیاسی خود در ایالات‌متحده،‌ و خصوصاً استفاده از چهره‌های کلیدی و شرکت‌های لابی‌گری کلان به دنبال تأثیرگذاری در مجلس نمایندگان آمریکا،‌ پنتاگون و کاخ سفید،‌ اتاق‌های فکر و مجامع دانشگاهی است تا بتواند علاوه بر کسب پایگاهی برای مشروعیت بخشیدن به خواست استقلال خود، بتواند افکار عمومی غرب را با حمایت رسانه‌های تأثیرگذار به‌سوی آرمان خود بکشاند. طبق گزارش فارین پالیسی از وزارت خزانه‌داری آمریکا،‌ اسناد موجود نشان می‌دهد که کردها با لابی‌گرانی هم چون گرینبرگ تورینگ،‌ بی جی آر،‌ اسلوکوم و بادی،‌ شرکت ارتباطی کورویس،‌ و پاتون باگز در سال 2013 قرارداد داشتند که پس‌ازآن به لیست این افراد و شرکت‌ها افزوده شد. بخشی از کار لابی‌ها و لابی‌گران ارتباط گرفتن با مجلس نمایندگان است،‌ جایی که کمیته‌ها/انجمن‌های دوجانبه پارلمانی کردی- آمریکایی با بیش از 50 نفر فعالیت دارند. قانون‌گذاران برای سازمان‌دهی دستور کار در مجالس نقش به سزایی دارند که علاوه بر آن فراهم کردن مقدمات سفر نمایندگان کنگره و هیئت‌های همراه آنان به اقلیم کردستان را می‌توان نام برد. استفاده از لابی‌گری در ایالات‌متحده در نگاه کردها تضمین‌کننده امنیت و استقلال آن‌ها در داخل و مشروعیت دهنده به آن‌ها در مجامع بین‌المللی،‌ جامعه جهانی و نظام بین‌الملل است. کردها با درک نسبتاً صحیح از ساختار سیاسی داخلی ایالات‌متحده چیزی نزدیک به یک و نیم میلیون دلار در سال در زمینه لابی‌ها هزینه می‌کنند، که با نگاهی به آمارهای موجود -که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد- و با توجه به منابع مالی اقلیم رقم قابل‌توجهی است. علی‌رغم افت 50 درصدی هزینه‌های لابی‌گری اقلیم در سال 2015 (‌از 2.1 میلیون دلار به 600 هزار دلار فارغ از هزینه دفتر روابط اقلیم در آمریکا) و به دلیل افت ناگهانی قیمت نفت،‌ کردها به تلاش‌های خود با جلب حمایت قانون‌گذاران برای استقلال از بغداد ادامه دادند.

دولت اقلیم با استفاده از شرکت‌های لابی‌گری قدرتمند و کمپین‌های رسانه‌ای وابسته،‌ همواره چهار هدف عمده کسب کمک‌های تسلیحاتی، مالی،  امنیتی و سیاسی واشنگتن را دنبال کرده‏اند. طبق گزارش وزارت دادگستری ایالات‌متحده تنها در 6 ماهه دوم سال 2015،‌ 2300 مورد ارتباط از طرق مختلف (‌ ایمیلی،‌ تلفنی،‌ دیدار حضوری،‌ و دیگر تماس‌ها)‌ برقرار شده است که این شامل گفت‌وگوهای خصوصی با حداقل شش سناتور ایالات‌متحده نیز می‌باشد. در راستای جلب نمایندگان کنگره بود که نماینده جمهوری‌خواه ایالت آریزونا،‌ ترنت فرانکس در آوریل 2016 در سخنانی می‌گوید که:‌ ما حاضر به رها کردن کردستان نیستیم.

در گزارش نیویورک‌تایمز در سال 2016 مبنی بر افزایش لابی‌گری کردها در واشنگتن اظهار می‌شود که به‌رغم سیاست‌های ریاضتی کنگره آمریکا آن‌ها توانسته‌اند چیزی بیش از 500 میلیون دلار کمک تسلیحاتی برای مبارزه با داعش و تقویت نیروهای مسلح پیشمرگه دریافت کنند. از سوی دیگر، تشکیل کمیته کردی-آمریکایی،‌ استفاده از روش شرکت‌های بزرگ در پیشبرد سیاست‌های کلان خود و پیوند با شرکت‌های لابی قدرتمندی چون دنتونز،‌ فرستادن افراد مؤثر برای گفتگو با کاخ سفید،‌ وزارت خارجه،‌ پنتاگون و مجلس نمایندگان آمریکا هم چون قباد طالبانی در جلب کمک‌های ایالات‌متحده برای مبارزه با داعش و از سوی دیگر فرستادن مسرور بارزانی برای مشاوره به‌منظور پیشبرد گفت‌وگوهای درباره رفراندوم از دیگر اقدامات مهم اربیل است. مقامات کردستان بر این باور و به دنبال این هدف بوده‌اند که بتوانند حمایت ایالات‌متحده را به صورتی بی‌واسطه و بدون کانال ارتباطی حکومت بغداد به دست آوردند. از سوی دیگر این حمایت‌ها هدف کلانی را در پی داشته و آن رسیدن به زمان برپایی رفراندوم برای رسیدن به استقلال بوده است. در اوایل جولای 2014 نیز،‌ هم‌زمان با سفر یکی از مسئولان کرد که برای گفت‌وگو به واشنگتن سفر کرده بود، مسعود بارزانی از پارلمان اقلیم خواسته بود که برای رفراندوم استقلال شرایط را فراهم کنند. اقلیم در این مدت طولانی لابی‌گری خود توانست علاوه بر جلب نظر سیاست‌مداران و تصمیم‌گیرندگان در لایه‌های مختلف حکومت ایالات‌متحده،‌ نظر کارشناسان و رسانه‌ها و افراد بانفوذ را برای ارائه تصویری عادلانه از آرمان استقلال کردستان به خود جلب کند. این در حالی است که شرایط میدانی موجود در منطقه و عراق بسیار به پیشبرد سیاست‌های اقلیم کردستان یاری رسانده است. 

برخی از حمایت‌ها از اقلیم به دلایل وابستگی اقتصادی برخی اعضای سابق واشنگتن در کردستان بوده است. یکی از دلایل این ارتباط‌گیری‌ها را دارا بودن نفت توسط اقلیم می‌دانند. برخی بر این مدعا هستند که بدون وجود نفت و درآمد آن اقلیم امکان تحرک در واشنگتن را به دست نمی‌آورد. به‌عنوان‌مثال، شاید مهم‌ترین دلیل حمایت زلمای خلیلزاد سفیر سابق آمریکا در عراق از استقلال اقلیم را داشتن روابط ویژه با شرکت‌های نفتی آنجا دانست. ‌همچنین است که پیتر گالبرایت یکی دیگر از سفرای سابق آمریکا در عراق و از حامیان کردستان،‌ در یکی از حوزه‌های نفتی کردستان از طریق کمپانی نفتی نروژی سهام‌دار است. جونز یکی دیگر از دوستان حامی سرسخت کردستان است. وی با داشتن سمت مدیر اجرایی شورای تجاری آمریکا-کردستان که موسسه‌ای تجاری به‌منظور جلب شرکت‌های آمریکایی برای حضور در کردستان است سعی در پیشبرد منافع کردستان داشته است.

در همین راستا، زلمای خلیلزاد سفیر سابق ایالات‌متحده در عراق در 2007-2005 و از اعضای با نفوذ کاخ سفید که دارای حلقه‌های ارتباطی نزدیکی در واشنگتن است‌ در مقاله‌ای با عنوان «برای استقلال کردستان آماده شوید» یک استراتژی دوسویه را پیشنهاد می‌دهد: فشار بر حکومت بغداد برای تشکیل دولت وحدت ملی و به‌طور هم‌زمان پیش برد زمینه‌های لازم برای استقلال و یا خودمختاری کامل کردستان عراق.

اهمیت نقش لابی‌گری خاصه در ایالات‌متحده در تعیین سرنوشت رفراندوم کردستان به‌قدری مهم است که علاوه بر اربیل،‌ بغداد هم تحرکات خود را برای خنثی‌سازی اثر اقدامات کردستان با لابی­ کردن متقابل افزایش داده است. در گزارش خزانه‌داری ایالات‌متحده دراین‌باره بیش از 150 مرتبه از تماس‌های عراق برای لابی با مقامات حاضر در واشنگتن نام برده شده است.

از کی استریت به اربیل

حکومت اقلیم به‌منظور پیشبرد مسئله رفراندوم استقلال خود سه دسته اقدام صورت داده است: دیدارهای چهره به چهره با مقامات تصمیم­گیر و نهادهای مهم مستقر در واشنگتن،‌ جلب حمایت مشاوران و استراتژیست‏ها و افزایش تحرکات رسانه‌ای به سود خود.

 اولین گام این گروه را شاید استخدام چهره جنجالی لابی‌گر ایالات‌متحده مانفورت دانست. «مانفورت» عضو یک تیم بین‌المللی از کارشناسان با حوزه تخصصی رفراندوم است. لازم به ذکر است که این سیاستمدار،‌ وکیل و لابی‌گر و مشاور سیاسی در حلقه نزدیکان به ترامپ و رئیس کمپین انتخاباتی ترامپ پس از برکناری لواندوسکی ژوئن 2016 بوده است اگرچه مانفورت بعدها از این سمت کنار گذاشته شد لکن گفته می‌شود که در همان زمان کوتاه توانست 20 میلیون دلار سرمایه اضافی جذب کمپین ترامپ کند. لذا،‌  دلیل استخدام وی طبق گفته مسرور بارزانی و مقامات اقلیم تجربه وی در زمینه مسائل جهانی و رفراندوم است. در این راستا،‌ «میسون مالونی» سخنگوی مانفورت و «گریفین» کارشناس ساکن کیف و مشاور وی اکنون در اربیل به سر می‌برند. اگرچه واکنش کاخ سفید و وزارت دادگستری درباره لابی‌گری‌ها و استخدام این تیم سکوت و عدم ارائه اطلاعات بوده است، نکته قابل‌توجه اهمیت و تجربه مانفورت در امر لابی‌گری در سیاست آمریکاست،‌ که با تأسیس بلک اند استون روند رو به رشد خود را آغاز می‌کند. مانفورت اغلب به لابی‌گری برای رهبران جنجالی‌ای همچون یاناکوویچ (رئیس‌جمهور اکراین)،‌ دیکتاتور سابق فیلیپین فردیناند مارکوس و موبوتو‌ رئیس‌جمهور سابق کنگو پرداخته بوده است. لازم به ذکر است که شاید یکی از دلایل استفاده از لابی مانفورت برای کمک به برگزاری رفراندوم کردستان علاوه بر سابقه کاری بحث قانونی آن در داخل ایالات‌متحده باشد. چراکه لابی‌گری به‌منظور پیشبرد منافع دولت‌های خارجی نیازمند ثبت‌نام در دپارتمان حقوقی تحت قانون ثبت عوامل خارجی است و امکان استفاده از کمک‌های سایر نهادها نیست.

گام بعدی وی تحرک افراد تأثیرگذار و تصمیم بگیر اقلیم کردستان در ایالات‌متحده است. در همین سفرها بود که مسرور بارزانی،‌ رئیس‌کل نهاد اطلاعات و امنیت اقلیم کردستان هم‌چنین در تلاش برای جلب رضایت شرکای غربی برای به رسمیت شناختن استقلال کردستان با ارتباط گرفتن با پُل مانفورت جهت ارائه مشاوره، وی را به حلقه نزدیکان بارزانی در اربیل دعوت کرد. سفر دیگر مسرور بارزانی به همراه تیم امنیتی و مقامات کردستان برای گفت‌وگو با اعضای ارشد و مرکزی شورای امنیت ملی آمریکا به‌منظور جلب حمایت آن‌ها و دادن اطمینان به مقامات آمریکا برای حفظ روابط نزدیک و ویژه سیاسی و امنیتی دو طرف از تحرکات اقلیم بوده است. این هیئت که شامل فؤاد حسین رئیس دفتر ریاست جمهوری اقلیم کردستان و سامی عبدالرحمن نماینده اقلیم در آمریکا نیز می‌باشد به دنبال لابی‌گری مستقیم به‌منظور رفراندوم و گرفتن پاسخ مثبت آمریکایی‌ها مأموریت یافته است.

هم‌چنین حکومت اقلیم کردستان برای پیشبرد سیاست‌های خود دو اقدام مهم دیگر را در دستور کار خود قرار داده است که در صحبت‌های سامی عبدالرحمن نماینده اقلیم در آمریکا با کردستان 24 به تصریح بیان شده است:‌ 

  • تلاش در جهت استفاده از دیاسپورای کردها در راستای جلب حمایت عمومی و لابی‌گری در آمریکا
  • تلاش برای افزایش دامنه لابی‌های حامی‌کردستان در این کشور.

 وی کمیته کردی-آمریکایی کنگره (لابی مستقیم کردها در کنگره که پیش‌ازاین تشکیل شده بود) را کمیته‌ای فراجناحی توصیف می‌کند که حول محور رابطه کردی-آمریکایی تمرکز کرده و از سال گذشته به‌طور ویژه‌ای به مسئله تقویت ارتباط دوجانبه و حمایت‌های واشنگتن از اربیل پرداخته است. طبق اظهارات سامی عبدالرحمن،‌کردها در کنگره حمایت‌های گسترده‌ای داشته و هدف از افزایش تحرکات گسترش دایره حمایتی و دامنه لابی‌گری آن‌هاست. از دیگر مسائل مهم که وی بر آن تأکید کرد تلاش‌های گسترده برای استفاده از کمک‌های مالی و معنوی کردهای ساکن آمریکا،‌کانادا و اروپا و راهنمایی آن‌ها به‌منظور پیش برد تأثیر لابی کردستان در واشنگتن است. در این راستا، ‌در اواخر ماه ژوئن 2017،‌ بنا به گفته نماینده کردها در ایالات‌متحده جلسه‌ای تحت عنوان چگونگی استفاده از نیروی کردها در دیاسپورا به سود رفراندوم برگزار شد. به نظر می‌رسد که یکی از اهداف بلافصل استفاده از لابی دیاسپورایی در ایالات‌متحده تلاش در جهت افزایش تحرکات در حوزه افکار عمومی و هماهنگی کنش‌های کردها در غرب است که می‌تواند در سرنوشت پسا-رفراندوم و رفراندوم تأثیر به سزایی داشته باشند.

مواضع آمریکا در قبال موضوع استقلال اقلیم کردستان عراق:

الف) مواضع کنگره:

برخی از اعضای کنگره، طرفدار تقویت مشارکت ایالات‌متحده با کردها در عراق هستند، و قوانین تخصیص بودجه و مجوز از سال 2014 نشان‌دهنده حمایت گسترده کنگره از خودمختاری و امنیت کردی به‌عنوان  بخشی از عراق متحد بوده است. با اجازه دولت ملی عراق و در راستای دستورالعمل‌های مجلس آن کشور، ارتش آمریکا تحت عناوینی همچون مبارزه با داعش، با نیروهای پیشمرگه کردی همکاری تسلیحاتی، بودجه‌ای و آموزشی دارد. کنگره آمریکا مقرراتی مبنی بر حمایت از سهم عراقی‌ها، ازجمله شهروندان اقلیم کردستان از سود حاصله وام‌های تضمینی ایالات‌متحده وضع کرده است، و خواستار ارائه گزارش‌های نظارتی مربوطه به کنگره شده است  (بخش 205 از P.L. 114-254).

در سال 2017، دولت ترامپ کنگره را درباره برنامه‌های از پیش تعیین‌شده‌ی کمک‌های فنی به دولت اقلیم کردستان مطلع کرده بود و اجازه دولت عراق مبنی بر فروش تجهیزات پیاده‌نظام و توپخانه‌ای را به نیروهای پیشمرگه تقاضا کرده بود. لیکن دولت آمریکا هیچ توافق جدیدی با اقلیم کردستان مبنی بر پرداخت مستمر مقرری اعلام نکرده است. به گزارش کمیته مجلس نمایندگان در امور خدمات مسلح (H.Rept. 115-200) در نسخه قانون مجوز دفاع ملی 2018 (HR 2810) "این کمیته یادآور می‌شود که بودجه‌ای که به دولت منطقه‌ای کردستان اختصاص داده شده است، به‌منظور همکاری عراق و اقلیم کردستان در قالب یک تلاش واحد برای مقابله با داعش است. این بودجه به مشارکت دولت اقلیم کردستان در دولت عراق یکپارچه و همکاری دائمی در مبارزه با داعش مشروط شده است".

طبق اعلام کنگره آمریکا، در صورت اینکه کردستان عراق استقلال خود را اعلام می‌کرد، اعضای کنگره علاوه بر نظارت منظم در مورد فعالیت‌های دیپلماتیک و نظامی ایالات‌متحده در عراق، می‌توانستند گزینه‌های قانونی را در زمینه تعلیق تخصیص کمک‌های خارجی و دفاعی و مجوزهای حسابرسی در قانون‌های مصوب مجلس نمایندگان به شماره‌های 2810، 3219، 3363، 3354 و همچنین قانون 1519 مصوب مجلس سنا را مدنظر داشته باشند. این گزینه‌ها شامل ارائه گزارش‌های اجرایی منظم به کنگره در مورد تحولات سیاسی در عراق، تعمیم نیاز به مجوزهای جدید (بسته بر شرایط) قبل از تحویل کمک ایالات‌متحده به دولت عراق و/یا اقلیم کردستان، یا اصلاح شرایط و سطوح پشتیبانی ایالات‌متحده از سازمان‌های نظارتی و کمک‌کننده در حل اختلافات داخلی عراق مانند مأموریت کمک سازمان ملل متحد در عراق می‌شود.

در تاریخ 19 سپتامبر 2014، برخی از اعضای مجلس نمایندگان طرحی به شماره 5679 مبنی بر موضع آمریکا نسبت به منابع نفتی موجود در اقلیم کردستان را به این مجلس معرفی کردند. بر این اساس، «نفت خام تولیدی در منطقه حکومت منطقه‌ای کردستان عراق، پس از ورود به حوزه قضایی ایالات‌متحده، منحصراً تحت مالکیت دولت منطقه‌ای کردستان عراق یا هر فردی که نفت خام را از منطقه‌ای کردستان خریداری کرده است، تلقی شود.» هرچند که لایحه در حد معرفی به مجلس نمایندگان متوقف‌شده است، لیکن طرح چنین ابتکاراتی، خود می‌تواند نشان از تمایل پنهان ایالات‌متحده برای کمک به استقلال کردستان باشد.

استقلال کردستان عراق در جمع اعضای کنگره حامیان دیگری نیز داشته است، به‌عنوان‌مثال، جرد پلیس، از اعضای دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا در سال 2014 در مورد استقلال کردستان عراق گفته بود که «همان‌طور که در سال 1776، آمریکایی‌ها در بین خود میل به استقلال داشتند، مردم کردستان نیز چنین تمایلی دارند تا خود را از دولت رو به سقوط عراق جدا سازند، لذا من قویاً به دولت آمریکا توصیه می‌کنم استقلال کردستان جدید را به رسمیت بشناسد تا این کشور در کنار اسراییل جای خود در منطقه را به‌عنوان متحد آمریکا باز کند

ب) مواضع دولت اعم از کاخ سفید، پنتاگون، و وزارت خارجه:

دولت ترامپ از دولت اقلیم خودمختار کردستان خواسته بود تا همه‌پرسی استقلال این منطقه از عراق را به تعویق بیندازد. استدلال دولت ترامپ برای به تعویق افتادن این همه‌پرسی این بود که برگزاری آن در مقطع کنونی و با در نظر گرفتن شرایط حساس فعلی، به صلاح نبوده و تنها باعث خواهد شد که «تمرکز نیروهای کرد، که از اصلی‌ترین هم‌پیمانان امریکا در مبارزه با داعش در عراق هستند، برهم‌خورده و نگاه و تلاش‌های آن‌ها معطوف به استقلال اقلیم کردستان شود»، که با تضعیف این جبهه، تروریست‌های داعش خود را بازسازی و تقویت نموده و کار از بین بردن آن‌ها در عراق با دشواری مواجه خواهد شد. در همین راستا در روز 15 سپتامبر (24 شهریور) سارا هاکابی ساندرز،  سخنگوی کاخ سفید طی یک کنفرانس خبری برای اعلام مواضع رسمی دولت امریکا با بیان عدم‌حمایت قاطع ایالات‌متحده از برگزاری همه‌پرسی در مقطع کنونی، آن را سبب از دست رفتن ثبات در مناطق آزادشده از چنگ داعش خواند. وی همچنین برگزاری همه‌پرسی استقلال در مناطقی مانند کرکوک که مورد مناقشه اقلیم خودمختار کردستان و دولت عراق می‌باشد را تحریک‌آمیز و عامل بی‌ثباتی خواند.

از سوی دیگر وزرای این وزارتخانه‌ها نیز از پای ننشسته و برای تعویق همه‌پرسی، مذاکرات متعددی را با رهبران کرد داشته‌اند، اما این مذاکرات نتیجه‌ای در برنداشت. یکی از نمونه‌های این تلاش‌ها ارائه طرحی جایگزین از سوی امریکا به‌وسیله برت مکگورک، نماینده ویژه ایالات‌متحده در ائتلاف ضد داعش بود که بدون اینکه جزئیات آن اعلام شود با واکنش منفی دولت اقلیم کردستان مواجه شد و پس‌ازآن بود که مکگورک اعلام کرد که مشورت‌های خوبی به رهبران اقلیم داده نشده، هیچ نوع حمایت بین‌المللی و از سوی هیچ‌کس از این همه‌پرسی وجود نداشته، زمان آن بسیار نامناسب بوده و اقدام بسیار خطیری می‌باشد.

از سوی دیگر البته برخی چهره‌های شناخته‌شده در عرصه سیاست خارجی امریکا حمایت خود را از استقلال کردستان اعلام کرده بودند و آن را در هر زمان و شرایطی در راستای منافع ملی امریکا قلمداد می‌کنند. یکی از این افراد جان بولتون، سفیر سابق ایالات‌متحده امریکا در سازمان ملل است. وی که جمهوری‌خواهی سرسخت محسوب می‌شود با ارجاع به قانون اساسی امریکا استدلال می‌کند که امریکا می‌بایست در همه جای جهان از حق حاکمیت مردم دفاع نماید و به نظر او مردم کرد نیز از این قاعده مستثنا نیستند. وی همچنین به‌تندی از رویکرد وزارت امور خارجه انتقاد کرده و خواهان به رسمیت شناختن کردستان به‌عنوان دولتی مستقل از سوی دولت امریکا شده است.  

یکی از شواهد مقطعی بودن مخالفت امریکا را می‌توان در صحبت‌های داگلاس سیلیمان، سفیر ایالات‌متحده امریکا در بغداد، مشاهده نمود که طی دیدارش با مسعود بارزانی در ماه جولای از ادامه کمک‌های مالی امریکا به کردستان خبر داده و اعلام کرد همکاری‌های دو طرف در مقابله با تروریست‌ها به‌هیچ‌عنوان متوقف نخواهد شد.  

ج) دلایل و اعتبار مواضع این‌چنینی از سوی آمریکا:

یکی از این دلایل سیاست اعلامی آمریکا مبنی بر مخالفت با استقلال کردستان عراق، امکان برگشت‌پذیری برخی اقدامات علیه داعش و آشوب بیشتر در منطقه است. از طرفی این رویکرد مقطعی است و به لحاظ ماهوی، دولت آمریکا با این استقلال مشکلی ندارد، بخصوص که ترامپ خود سیاست‌های ملی‌گرایی (چه در اقتصاد و چه در بحث مهاجرت)  را پی گرفته است. دولت کردستان امیدهای زیادی هم به ترامپ داشتند. با این اوصاف، به‌طورکلی می‌توان رویکرد فعلی امریکا به استقلال کردستان و مخالفت این کشور با همه‌پرسی 25 سپتامبر را موقتی و مقطعی دانست و نه اصولی و بنیادین، به این معنی که به دلیل کوچک شدن وسعت کشور بزرگی به نام عراق و آسان‌تر شدن کنترل آن توسط امریکا، تجزیه این کشور و ایجاد دولت مستقل کردستان منافع امریکا را تا حد زیادی تأمین می‌نماید.

گروه تخصصی ایالات متحده آمریکا

آبان 1396

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

عوامل موثر بر تصمیمات کاربردی سیاست خارجی امریکا و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران: احتمالات ایجاد شبکه جاسوسان خصوصی

۱۳۹۷/۱/۲۰

کارنامه یکساله اجتماعی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۱/۱۹

قراردادهای فروش تسلیحات به کشورهای جنوب شرق آسیا

۱۳۹۷/۱/۱۹

نقش جارد کوشنر در سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه

۱۳۹۷/۱/۱۹

همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق: لابی کردها در آمریکا، سناریوهای آینده و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۷/۱/۸

ابرقدرتی زیر سایۀ ترس از روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۸

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۲

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

۱۳۹۶/۸/۱۶

حملات صوتی به دیپلمات‌های آمریکایی در کوبا

۱۳۹۶/۸/۱۶

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش نخست)

۱۳۹۶/۸/۷

استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

۱۳۹۶/۸/۲

ترامپ، سازمان ملل؛ هیاهو برای هیچ

۱۳۹۶/۷/۴

ایالات متحده آمریکا، موضوع هسته‌ای کره شمالی و برجام

۱۳۹۶/۶/۲۸

تحلیل روند اسناد امنیت ملی ایالات‌متحده امریکا از آغاز تا کنون (2015-1987)

۱۳۹۶/۵/۲۱

تشکیل تیم مورد اعتماد ترامپ در مورد موافقت نامه هسته ای ایران

۱۳۹۶/۵/۱

بیم و امید ترامپ از گسترش روابط با روسیه

۱۳۹۶/۴/۲۷

مدل‌سازی دکترین سیاست خارجی دونالد ترامپ

۱۳۹۶/۴/۱۳

چشم‌انداز روابط آمریکا و چین در مواجهه با تهدید کره شمالی

۱۳۹۶/۳/۳۱

مهار و بازداشتن ایران پس ازتوافق هسته ای:مرکزمطالعات بین الملل و راهبردی (CSIS) مارس 2017 مصادف با فروردین ماه 96

۱۳۹۶/۳/۳

ارزیابی سیاست خارجی 14 هفته ای ترامپ

۱۳۹۶/۲/۱۲

حمله موشکی آمریکا به سوریه: پارادوکس سیاست‌های اعلامی و اعمالی

۱۳۹۶/۲/۱۰

بررسی تیم سیاست خارجی و امنیتی ترامپ

۱۳۹۶/۲/۹

معرفی و تحلیل شخصیت مایکل فلین مشاور امنیت ملی سابق ایالات متحده در دولت ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۷

راهبردهای احتمالی دولت ترامپ در سوریه و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۱۲/۳

دکترین ترامپ و تیم مشاوران سیاست خارجی او

۱۳۹۵/۱۰/۱۳

جایگاه معاونت ریاست جمهوری در ساختار سیاسی امریکا

۱۳۹۵/۱۰/۷

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛ معرفی چهره های کلیدی تیم سیاست خارجی هیلاری کلینتون

۱۳۹۵/۹/۱۵

چرایی تفاوت بین خوانش کاخ سفید و کنگره از متن گزارش 28 صفحه‌ای

۱۳۹۵/۷/۷

اختلافات میان امریکا و عربستان؛ تاکتیکی یا راهبردی؟

۱۳۹۵/۵/۱۹

انتخابات 2016ریاست جمهوری امریکا؛ تحلیلی بر آخرین وضعیت انتخابات و بررسی موضع گیری نامزدها نسبت به خاورمیانه و بالاخص ایران

۱۳۹۵/۵/۶

بررسی روابط تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی؛با نگاهی به شرکت‌های برتر نظامی جهان

۱۳۹۵/۴/۱۹

آمریـکا؛ سیـاست چرخش به شرق آسیـا و تاثیر آن بر خاورمیانه

۱۳۹۵/۴/۱۴

سرگردانی ناتو در سوریه

۱۳۹۴/۱۲/۲

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛موضع گیـری نامزدها نسبت به توافق هستـه ای ایـران

۱۳۹۴/۱۰/۱۹

تأثیر تحولات شرق اروپا بر راهبرد چرخش به شرق امریکا: تهدید اصلی چین یا روسیه؟

۱۳۹۴/۹/۲۸

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛مروری بر فرآیند انتخابات و معرفی کاندیداهای این دوره

۱۳۹۴/۸/۱۳

بررسی گزارش دیلی بیست از تامین اینترنت ایران بوسیله یک شرکت آمریکایی وابسته به سیا

۱۳۹۴/۸/۱۲

بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

۱۳۹۴/۴/۲۱

مقامات اسرائیل: به تعویق افتادن توافق هسته ای با ایران بهتر از به نتیجه رسیدن آن است

۱۳۹۴/۳/۲۰

همایش مبارزه با خشونت گرایی افراطی در کاخ سفید

۱۳۹۴/۲/۲۸

آمریکا و خاورمیانه

۱۳۹۴/۲/۲۲

روابط آمریکا-کوبا؛ اهمیت آن در حرکت به سمت کاهش تنش در روابط ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۲/۲۲