ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > ایالات متحده آمریکا > سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۲/۲ تعداد بازدید: 190

نگارنده: مریم ابوالحسینی

سند راهبرد امنیت ملی آمریکا که اخیرا توسط دولت ترامپ منشر شده است، گزارشی است که بر اساس قانون مصوب در سال 1986، تمامی روسای جمهور ایالات متحده موظف به تنظیم و ارائه آن در قالب یک سند بالا‌دستی به کنگره می‌باشند. این سند رویکردهای کلان این کشور را در حوزۀ سیاست خارجی و دفاعی تبیین می‌کند که با توجه به تأثیرگذاری و موقعیت این کشور در نظام بین الملل بازتاب گسترده‌ای در اقصی نقاط جهان یافته و از ابعاد گوناگون مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرد.

به تظر می‌رسد این سند در مقایسه با اسناد مشابهی که توسط روسای جمهور پیشین آمریکا (جمهوری‌خواه یا دموکرات) منتشر شده‌اند نه تنها از نظر ساختار که از نظر مفهومی فاصله زیادی گرفته است. این تمایز بویژه در موضع اتخاذ شده در قبال روسیه بسیار چشم‌گیر است.

 نخست، این موضع‌گیری تا حد زیادی ناشی از فشار فزاینده داخلی است تا الزامات سیاست خارجی. در ابتدای سند راهبرد امنیت، روسیه و چین در کنار کشورهایی چون کره شمالی و ایران از چالش‌های سیاست خارجی برشمرده شده‌اند که امنیت و اقتصاد ایالات متحده آمریکا -که هم‌عرض هم محسوب می‌شوند- را تهدید می‌کنند. قدر مسلم منظور از رقیب و یا تهدید اقتصادی هیچ یک از کشورهای روسیه، ایران یا کره شمالی نیست چرا که این کشورها به لحاظ اقتصادی امکانات و قابلیت‌های محدودی داشته و دارند. لیکن تنها کشوری که در سال‌های اخیر توانسته با استفاده از تبلیغ و سایر ابزارها (فناوری‌های نوین ارتباطی) برای بی‌اعتبار ساختن دموکراسی در داخل آمریکا اقداماتی صورت دهد، موجب گسترش ایده‌های ضد غربی شده و با اطلاعات غلط در میان آمریکاییان اختلاف ایجاد کند، جز روسیه نیست. کشوری که نامش هجده بار در این سند همراه با مفاهیمی چون رقیب، چالش‌گر، تهدید، جاه طلب، متجاوز، دارای اقدامات مخرب و موجب بی‌ثباتی و در نهایت تجدید نظر طلب یاد شده است. بی‌شک یکی از مهمترین چالش‌هایی که دولت آمریکا و شخص رئیس جمهور در سال‌ گذشته با آن مواجه شده‌اند، مسألۀ مداخله روسیه در انتخابات ریاست جمهوری سال 2016 می‌باشد. اگر چه این اتهام همواره از جانب مسکو و کاخ سفید رد شده است لیکن نهادهای اطلاعاتی و امنیتی و اعضای کنگره با در دست داشتن مدارکی متقن، وجود ارتباطات مالی و اطلاعاتی میان کمپین انتخاباتی ترامپ و برخی موسسات و افراد نزدیک به کرملین را تأیید می‌کنند. واکنش‌های داخلی ایجاد شده در قبال این مسأله با هیچ یک از موارد چالش برانگیز در روابط فی‌ما بین در دو دهۀ گذشته -از قبیل بحران یوگوسلاوی، کوزوو، انقلابات رنگی، لیبی، مسأله شرق اوکراین و الحاق کریمه و سوریه- قابل مقایسه نیست.

تجربۀ حادثۀ واترگیت در دهۀ 1970 نشان می‌دهد که در آمریکا مسألۀ نفوذ اطلاعاتی در بدنۀ اجرایی نظام عواقب جدی برای نهاد یا فرد متخلف در پی داشته است. همین امر گویای عدم توانایی ترامپ در بهبود روابط میان دو کشور در یک سال گذشته است. از این رو با وخامت کم‌سابقۀ حاکم بر روابط روسیه و آمریکا تحت فشار کنگره و مخالفین داخلی بازتاب تنش‌های داخلی در متن سند چندان دور از ذهن به نظر نمی‌رسد.

نکتۀ دوم، راهبرد محوری این سند نه یک سیاست یا رویکرد مشخص در حوزه سیاست خارجی که مشخصا راهبردی نظامی است و استراتژی واقع‌گرایی اصولی نامیده شده است. حفظ برتری نظامی و بکارگیری قدرت سخت در اقصی نقاط جهان تنها راه تأمین صلح و جایگزین گسترش ارزش‌هایی مانند جهانی‌سازی، حقوق بشر و ایجاد صلح از طریق توسعۀ دموکراسی، تعامل با دولت‌های رقیب شده است که در صد سال گذشته آمریکا داعیۀ پرچمداری آنها را داشته است. بدون ارائۀ چشم اندازی مشخص از یک سیاست خارجی و با تأکید بر تهدیدات و رقابت‌‌های دوران جنگ سرد تا کنون میان دو کشور نمی‌توان آینده‌ای جز تشدید تحریم‌ها و محدودیت‌ها در حوزه‌های مختلف فناوری، نظامی، اقتصادی و رسانه‌ای و... برای روسیه متصور شد که در واقع ادامه سیاست مهار روسیه است با چهره‌ای رئالیستی.

صد البته انتشار این سند واکنش‌های منفی و توام با نارضایتی را در روسیه برانگیخته است. صرف نظر از تهدید منافع مسکو در مناطق پیرامونی (که به طور سنتی حوزه نفوذ این کشور قلمداد می‌شوند)، سوریه و خاورمیانه، عواقب طولانی مدت و دامنه‌دار چنین رویکردهای یکجانبه‌گرایانه‌ای از جانب آمریکا موجب به خطر افتادن ساختارهای منطقه‌ای است که روسیه طی دهه‌های گذشته با صرف هزینه‌هایی گزاف بویژه در مناسبات خود با غرب با هدف تحقق جهان چند قطبی ایجاد کرده است. از نظر برخی کارشناسان بلند پایۀ روسیه این امر به خودی خود نه تنها امید به بهبود روابط را ازمیان می‌برد بلکه موجب بروز دور جدیدی از رقابت‌های سیاسی- اقتصادی و اجتماعی در جهان می‌گردد که پیامدهای آن حتی با برکناری یا اتمام دوره ریاست جمهوری ترامپ به سادگی تعدیل نخواهد شد. تحولات سال‌های اخیر در جامعۀ آمریکا که موجب روی کار آمدن ترامپ در این کشور شده است دال بر ریشه دواندن نوع نگاه ترامپ‌ گونه به جهان است که در این سند بازتاب یافته است.

کلام آخر

بررسی اجمالی مناسبات ایران و روسیه در دهه‌های اخیر نشان می‌دهد که این روابط در حوزه‌های مختلف اقتصادی، سیاسی و امنیتی همواره تحت تأثیر رویکردهای عمل‌گرایانۀ توأم با فرصت طلبی از جانب روسیه، دچار فراز و فرودهای پی در پی بوده است. سطح رابطۀ هر یک از طرفین با غرب مولفۀ موثری در تعیین نوع  و سطح این مناسبات بوده است.  لذا نبود چشم‌انداز بهبود روابط روسیه با آمریکا و اروپا به خودی خود می‌تواند فرصتی بر تداوم روابط رو به رشد جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه باشد. لیکن رویکرد این سند در قبال ایران فرصت‌های ایران را به چالش می‌کشد. چرا که عامل مهم دیگری که در ارتقاء رابطه ایران و روسیه نمی‌توان از نظر دور داشت تعادل میان رابطه با غرب و روسیه است. تجربه ثابت می‌کند در سایۀ یک رابطۀ از سر اضطرار با روسیه منافع کشور کمتر تأمین شده است.

 

 

 

منابع

ابوالحسینی، مریم (1395)، "جایگاه ایران در سیاست خارجی روسیه"، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز"، دورۀ 22 شمارۀ 93،صص 1-33.

ببری، نیکنام (1396)، "مداخلۀ روسیه در انتخابات آمریکا؛ پاشنۀ آشیل ترامپ"، سایت موسسۀ مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس).

راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا، دسامبر 2017، ترجمه: گروه تخصصی آمریکا (ایران-یوریکا).

Безруков, Андрей (2018), “Развод с миром и его последствия”, Россия В Глобальной Политике.

 

   

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

ونزوئلا؛ انتخاب مجدد مادورو و چالش‌های پیش رو

۱۳۹۷/۳/۱۴

کارنامه یکساله نظامی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۲/۲۴

کارنامه یکساله اقتصادی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۲/۲۳

کارنامه یکساله اجتماعی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۱/۲۶

عوامل موثر بر تصمیمات کاربردی سیاست خارجی امریکا و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران: احتمالات ایجاد شبکه جاسوسان خصوصی

۱۳۹۷/۱/۲۰

قراردادهای فروش تسلیحات به کشورهای جنوب شرق آسیا

۱۳۹۷/۱/۱۹

نقش جارد کوشنر در سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه

۱۳۹۷/۱/۱۹

همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق: لابی کردها در آمریکا، سناریوهای آینده و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۷/۱/۸

ابرقدرتی زیر سایۀ ترس از روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۸

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۲

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

۱۳۹۶/۸/۱۶

حملات صوتی به دیپلمات‌های آمریکایی در کوبا

۱۳۹۶/۸/۱۶

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش نخست)

۱۳۹۶/۸/۷

استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

۱۳۹۶/۸/۲

ترامپ، سازمان ملل؛ هیاهو برای هیچ

۱۳۹۶/۷/۴

ایالات متحده آمریکا، موضوع هسته‌ای کره شمالی و برجام

۱۳۹۶/۶/۲۸

تحلیل روند اسناد امنیت ملی ایالات‌متحده امریکا از آغاز تا کنون (2015-1987)

۱۳۹۶/۵/۲۱

تشکیل تیم مورد اعتماد ترامپ در مورد موافقت نامه هسته ای ایران

۱۳۹۶/۵/۱

بیم و امید ترامپ از گسترش روابط با روسیه

۱۳۹۶/۴/۲۷

مدل‌سازی دکترین سیاست خارجی دونالد ترامپ

۱۳۹۶/۴/۱۳

چشم‌انداز روابط آمریکا و چین در مواجهه با تهدید کره شمالی

۱۳۹۶/۳/۳۱

مهار و بازداشتن ایران پس ازتوافق هسته ای:مرکزمطالعات بین الملل و راهبردی (CSIS) مارس 2017 مصادف با فروردین ماه 96

۱۳۹۶/۳/۳

ارزیابی سیاست خارجی 14 هفته ای ترامپ

۱۳۹۶/۲/۱۲

حمله موشکی آمریکا به سوریه: پارادوکس سیاست‌های اعلامی و اعمالی

۱۳۹۶/۲/۱۰

بررسی تیم سیاست خارجی و امنیتی ترامپ

۱۳۹۶/۲/۹

معرفی و تحلیل شخصیت مایکل فلین مشاور امنیت ملی سابق ایالات متحده در دولت ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۷

راهبردهای احتمالی دولت ترامپ در سوریه و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۱۲/۳

دکترین ترامپ و تیم مشاوران سیاست خارجی او

۱۳۹۵/۱۰/۱۳

جایگاه معاونت ریاست جمهوری در ساختار سیاسی امریکا

۱۳۹۵/۱۰/۷

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛ معرفی چهره های کلیدی تیم سیاست خارجی هیلاری کلینتون

۱۳۹۵/۹/۱۵

چرایی تفاوت بین خوانش کاخ سفید و کنگره از متن گزارش 28 صفحه‌ای

۱۳۹۵/۷/۷

اختلافات میان امریکا و عربستان؛ تاکتیکی یا راهبردی؟

۱۳۹۵/۵/۱۹

انتخابات 2016ریاست جمهوری امریکا؛ تحلیلی بر آخرین وضعیت انتخابات و بررسی موضع گیری نامزدها نسبت به خاورمیانه و بالاخص ایران

۱۳۹۵/۵/۶

بررسی روابط تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی؛با نگاهی به شرکت‌های برتر نظامی جهان

۱۳۹۵/۴/۱۹

آمریـکا؛ سیـاست چرخش به شرق آسیـا و تاثیر آن بر خاورمیانه

۱۳۹۵/۴/۱۴

سرگردانی ناتو در سوریه

۱۳۹۴/۱۲/۲

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛موضع گیـری نامزدها نسبت به توافق هستـه ای ایـران

۱۳۹۴/۱۰/۱۹

تأثیر تحولات شرق اروپا بر راهبرد چرخش به شرق امریکا: تهدید اصلی چین یا روسیه؟

۱۳۹۴/۹/۲۸

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛مروری بر فرآیند انتخابات و معرفی کاندیداهای این دوره

۱۳۹۴/۸/۱۳

بررسی گزارش دیلی بیست از تامین اینترنت ایران بوسیله یک شرکت آمریکایی وابسته به سیا

۱۳۹۴/۸/۱۲

بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

۱۳۹۴/۴/۲۱

مقامات اسرائیل: به تعویق افتادن توافق هسته ای با ایران بهتر از به نتیجه رسیدن آن است

۱۳۹۴/۳/۲۰

همایش مبارزه با خشونت گرایی افراطی در کاخ سفید

۱۳۹۴/۲/۲۸

آمریکا و خاورمیانه

۱۳۹۴/۲/۲۲

روابط آمریکا-کوبا؛ اهمیت آن در حرکت به سمت کاهش تنش در روابط ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۲/۲۲