ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > ایالات متحده آمریکا > سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۸/۱۶ تعداد بازدید: 458

 سیاست انرژی دونالد ترامپ_بخش دوم

نگارنده: فریبا علی‌کرمی

پیامدهای جهانی ذیل هرکدام از سیاست­‌های انرژی دونالد ترامپ

1) برنامه‌­های زیست­‌محیطی

اقدامات ترامپ حول برنامه‌­های زیست‌­محیطی به مانند لغو طرح انرژی پاک و خروج از توافق پاریس، رفع محدودیت­‌هایی چون کربن­‌زدایی و... در چارچوب نقش آمریکا در سیستم جهانی، نقش قدرت‌­های دیگر سیستم(روسیه، چین، هند، اروپا) و اهمیت مسائل زیست‌­محیطی در سده‌­ی کنونی محتمل دارای پیامدهای بین‌­المللی است، چنانکه خروج یک‌جانبه آمریکا از کنفرانس آب و هوایی پاریس را می‌­توان چشم‌­اندازی خطرساز برای آینده قدرت آمریکا متصور شد که نه تنها به­‌حاشیه راندن بالقوه صنعت ایالات متحده به عنوان یک شریک در توسعه زیرساخت­‌های انرژی جهانی می‌­انجامد بلکه ایالات متحده را از مذاکرات انرژی دور نگه می‌­دارد که خود نشانگر یک خلاء در رهبری جهانی با عواقب ژئوپلیتیک ناشناخته و دغدغه­‌های امنیت ملی است.

نقش رقبای نوظهور و رشد سهم آن­ها از قدرت جهانی تاثیرگذار است آمار انتشارکربن میان سه کشور آمریکا، هند و چین و روند مذاکرات حول مسائل زیست‌­محیطی نشان می­دهد که آمریکا در این مسیر نسبت به رقبای خود عقب مانده است و این زنگ­ خطری برای حفظ جایگاه رهبری در معادلات جهانی است چراکه رهبری جهانی علاوه بر منابع قدرت مادی باید دارای قدرت معنوی و نرم ازجمله مشارکت در حل معضلات جهانی و رهبری در مذاکرات بین‌­المللی باشد به‌­همین­ دلیل آمریکا با خروج از مذاکرات محیط­زیستی، قدرت نرم خویش را درصحنه بین‌­المللی به عنوان هژمون نظام بین‌­الملل به نفع قدرت­‌های نوظهور چون هند و چین کمرنگ و به نوعی بازی را به آنها واگذار می‌کند چرا که استمرار مشروعیت در سیستم جهانی، اجماع با قدرت­‌های بزرگ حول مسائل مهم سیستم را می­‌طلبد؛ امروزه مسائل زیست‌­محیطی تبدیل به بحران گردیده ­است، آمریکا همانگونه که خود را به عنوان هژمون نظام بین‌­الملل مسئول حفظ صلح و امنیت بین‌­الملل از جمله مبارزه با تروریسم می­‌داند؛ بی­‌توجهی به بحران­‌های زیست‌محیطی تخطی از مسئولیت رهبری است که به تدریج مشروعیت آن را کاهش می‌­دهد.

از نگاه ترامپ پای­بند بودن به محدودیت­‌های زیستی به نوعی برگه برنده دادن به چین است چراکه این محدودیت­‌ها برای آمریکا هزینه دارد. به این سبب خروج از محدودیت­‌های محیط زیستی را بازگرداندن سرمایه‌­ها به آمریکا و کنار رفتن از رایگان سواری دیگر کشورها به قیمت اداره جهان برای آمریکا دانسته است. اما این نگاه مورد نقد است چین که در سال 2014 با تولید بیش از یک چهارم کربن (حدود33-40 درصد انتشار کربن)، بالاتر از ایالات متحده و اتحادیه اروپا؛ مسئول آلودگی جهانی بود. درحال حاظر درکاهش انتشار CO2 بسیار سریع­تر از کشورهای دیگر حرکت می­‌کند و در مسیری برای دستیابی به  اهداف تعهدات آب و هوایی پاریس، به خوبی قبل از سال 2030 قراردارد. چین درسپتامبر و اکتبر سال 2016، بسیاری از نیروگاه­‌های ذغال سنگ خود را با ظرفیت ترکیبی بیشتر از کل ناوگان ذغال سنگ انگلستان کنارگذاشت و توانست با کاهش0.5 درصدی از انتشار CO2 یک رکورد جهانی ثبت نماید.

انکار اهمیت آب و هوا ازسوی ترامپ هدیه‌­ای به صنعت سبز در چین است زیرا باتوجه به نقش انرژی­‌های تجدیدشونده در توسعه زیرساخت‌­ها درآینده بی‌­توجهی به انرژی­‌های پاک؛ در طولانی‌­مدت قدرت اقتصادی آمریکا را متناسب با قدرت چین و هند تضعیف می‌­کند. چین به سرعت درحال دور شدن از صنایع سنگین به منظور انتقال طولانی­‌مدت به سمت صنایع کم‌­کربن و اقتصاد مبتنی بر خدمات است بدین‌­جهت بسیاری از ظرفیت‌­های صنعتی خود را به منظور کاهش انتشار CO2 در آهن و فولاد، مواد شیمیایی و مصالح ساختمانی صنعتی، که همه در سیستم تجارت کربن ملی گنجانده شود محدود نموده است و با رشد بی­‌سابقه‌­ای در صنایع انرژی خورشیدی رهبر بلامنازع جهان در مشاغل سبز است. چین همچنین در تکنولوژی انرژی­‌های تجدیدپذیر رو به رشد است که در درازمدت بهره­‌وری صنعت آن را بالا می‌­برد.

این روند در صورتی است که هند و چین اقتصاد درحال رشدی را سپری می­کنند و عملا محدودیت­‌های محیط‌­زیستی و هزینه­‌های انرژی تجدید شونده ضربه­‌های سنگینی به اقتصاد آن ها درکوتاه مدت وارد می­کند. بررسی تحت عنوان جنگ واقعی در ذغال سنگ در چین نشان داده که"سخت­گیری­‌ها و محدودیت­‌های حکومت چین دراستخراج فولاد به اخراج حدود 1.8 میلیون کارمند، بیش از 15 درصد از نیروی کار و به دنبال آن اعتصابات و تظاهرات بسیاری می­‌انجامد". برای­‌ همین انتقال چین به اقتصاد کم کربن نه آسان و نه بدون هزینه است اما چین براین باوراست که گذار از سوخت­‌های فسیلی به انرژی تجدیدپذیر توسعه اقتصادی بلندمدت را از طریق ایجاد شغل در صنایع انرژی­‌های تجدیدپذیر، تضمین ارزش­‌های اقتصادی و بهره وری و توسعه زیرساخت‌ها در سلامت و بهداشت و تغذیه به‌­دنبال دارد.

اقدامات ترامپ همچنین می‌­تواند چین و اتحادیه اروپا را برای پاسخ­‌هایی متناسب با وضعیت آب و هوا متحد نماید، مانند تحمیل قیمت کربن بر واردات، تنظیم تعرفه کربن که خود آسیب به اقتصاد آمریکا خواهد زد. اروپا مزایای ژئواستراتژیک منابع تجدیدپذیر را چون افزایش امنیت انرژی به عنوان آسیب پذیری در برابر بلایای طبیعی، تهدید تروریسم و.. پذیرفته ­است. هم­سویی اروپا با چین و هند در مسیر انرژی‌­های تجدیدپذیر می‌­تواند به کاهش اعتبار واشنگتن منجر شود.

ازسویی امنیت­ جهانی امروزه معنای گسترده‌­تری از جنگ و عملیات‌­های نظامی یافته ­است؛ فقر، بیماری، آلودگی... اکنون در کانون معضلات انسان هستند و مذاکرات آب وهوایی و محیط­زیستی علاوه بر مزیت­های تجاری، پایداری مشروعیت رهبری سیستم را نیز به­دنبال دارد و به نوعی قدرت آمریکا که از شاخص­های امنیت آن است را تامین می­سازد. مذاکرات آب وهوایی مذاکرات انرژی هستند و مذاکرات انرژی مذاکرات امنیت ملی است. به این ترتیب، خروج آمریکا ازتوافقاتی چون کنفرانس پاریس و منفعل بودن نسبت به مسائل زیستی بین­الملل نفوذ قدرت­های دیگر را افزایش می­دهد و رهبری آمریکا را به چالش می­کشاند چراکه قدرت­های دیگر ازجمله چین و آلمان با افزایش مشارکت و قبول تعهدات زیست­محیطی نقش خود را به عنوان قدرت نرم و همکاری جویانه بالا می­برند. به نوعی آمریکا اجازه خواهد داد که کشورهای دیگر در مورد مسائل مرکزی سیاسی و اقتصادی قرن بیست­ویکم تصمیم­گیرنده شوند. به مانند سیاست ترامپ درکناره گیری از مشارکت ترانس پاسیفیک، که چین در حال حاضر در تلاش برای جایگزینی آن با یک پیمان تجارت منطقه­ای دیگر است. بنابراین، مذاکرات زیست­محیطی برای ایالات متحده درجهت حفظ و تداوم رهبری جهانی فرصتی دیپلماتیک برای بررسی موضوع موردتوافق و دغدغه 196کشور دیگر است که به عینه مشخصه دیپلماسی آمریکا از زمان جنگ جهانی اول تا به امروز بوده است. بنابراین، آنچه خطرساز برای آمریکاست؛ خروج و بی­توجه­ای او از گفتگوهای بین‌­المللی اقلیمی است که خلاء رهبری جهانی ایجاد کند و این خلاء باعث خواهد شد کشورهایی مانند آلمان، چین، هند، روسیه و... به دنبال گسترش حوزه نفوذ سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک خود برآیند.

البته جوزف نای نظریه‌­پرداز معروف آمریکایی معتقد است درمورد قدرت اقتصادی چین، اغراق شده است. او مطرح کرده " اگر این مسأله که اقتصاد چین بزرگتر از اقتصاد آمریکا است درست هم باشد، اما درآمد سرانه آن بیشتر یا حتی برابر با آمریکا نخواهد بود و بدان معنا نیست که(قدرت) چین با آمریکا برابر است. چینی­‌ها هنوز راه زیادی برای پیمودن تا به قدرت نظامی و نرم آمریکا دارند... و درعین اینکه چینی­‌ها میلیاردها دلار برای تبدیل سی سی تی وی و خبرگزاری شینهوا به ابزارهای انتشارافکار اقناعی خود صرف کرده‌­اند. نظرسنجی‌ها نشان داده است که چین جذابیت آمریکا را ندارد".

 با این ­وجود تاریخ بین‌­الملل نشان از چرخش رهبری­‌ها در سیستم داشته است کما اینکه فرید زکریا نیز در کتاب جهان پس از آمریکا، جهانی را به تصویر می­‌کشد که در آن، آمریکا دیگر تنها قدرت اقتصادی برتر نیست، دیگر ژئوپلیتیک جهان را تعیین نمی­‌کند و بر دیگر فرهنگ­‌ها تاثیر نخواهد گذاشت. او رشد کشورهایی مانند چین، هند، برزیل، روسیه و دیگر بازیگران جدید را به تصویر می­‌کشد که چشم انداز جهانی جدیدی به وجود می­‌آورند که در آن قدرت و ثروت درحال جابه جایی است و از مهمترین پایه­‌های این تغییر احاله مسئولیت‌هاییست که آمریکا درمسائلی چون تروریسم، حقوق بشر، محیط زیست و... به قدرت‌­های دیگر واگذار می­‌کند.

به همین‌­سبب همانگونه که جان مرشایمر نیز پیش‌­بینی­‌هایی نموده که در جهان پس از جنگ سرد، آمریکا هژمون بالقوه جهان نیست بلکه موازنه دهنده‌­ی کران‌ه­ای در نیم کره غربیست که باید از شکل­‌گیری هژمون­‌های منطقه‌­ای چون چین در مناطق دیگر جلوگیری کند چراکه همه دولت­‌های بزرگ میل به رهبری جهانی دارند و این میل را یا به صورت موازنه سخت (اتحادهای نظامی علیه هژمون منطقه‌­ای موجود) یا به صورت نرم (درقالب مذاکرات و دیپلماسی و قدرت اقتصادی) پیش می‌­برند. برای همین خروج آمریکا از مذاکرات آب وهوایی و سیاست ضد محیط‌ ­زیستی خواه ناخواه قدرت چین را به صورت قدرت نرم با توجه به تعهدات و نقش چین در برنامه‌­های زیست­‌محیطی سازمان ملل بالا می‌­برد. کما اینکه بی‌­توجهی ترامپ در مورد خروج از توافق پاریس واکنش منفی رهبرانی چون ایمانوئل ماکرون، دولت آلمان، باراک اوباما را درپی داشت و استفان والت در توئیت خود به کنایه نوشت: "طرح سری ترامپ برای خاورمیانه: منطقه آنقدر داغ شود که کسی نتواند در آن زندگی کند. مشکل حل شد!".

از اثرات کوتاه­‌مدت برنامه­‌های زیست­ محیطی ترامپ همسو با سیاست خارجی او در راستای بنر "اول آمریکا" با پیامدهای نومرکانتیلیستی در اقتصاد آمریکا، دوره‌ای از تجارت جنگ با اثرات مخرب بر اقتصاد جهانی ­است.

2) حوزه سیاست‌­های انرژی نفت و گاز

پیشرفت تکنولوژی در بهره‌برداری و تولید نفت و گاز پرسش‌­هایی را حول آینده انرژی آمریکا به واردات به دنبال داشت، درعین‌ ­آنکه آمریکا می‌­تواند دست به صادرات خالص سوخت­‌هایی مانند ذغال سنگ و گازطبیعی بزند اما وابسته به واردات نفت خام است، وابستگی استراتژیک آمریکا تقریبا وابستگی به مایعات نفتی و انرژی برای بخش حمل و نقل است. آمارهای دقیقی از منابع آمریکا به خصوص در شیل منتشر نشده است اما محققان دانشگاه رایس در هوستون، تگزاس، تخمین زده‌­اند که دو تریلیون بشکه نفت قابل استفاده، به اندازه 285 سال وجود دارد...

 
 

(جهت مطالعه 70% باقی‌مانده‌ی پژوهش، با موسسه ایران-یوریکا تماس حاصل‌نمائید.)

این پژوهش در شهریور 1396، توسط گروه تخصصی ایالات متحده آمریکا در موسسه ایران-یوریکا تهیه و منتشر شده است.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

ونزوئلا؛ انتخاب مجدد مادورو و چالش‌های پیش رو

۱۳۹۷/۳/۱۴

کارنامه یکساله نظامی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۲/۲۴

کارنامه یکساله اقتصادی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۲/۲۳

کارنامه یکساله اجتماعی ترامپ و مواضع احزاب سیاسی

۱۳۹۷/۱/۲۶

عوامل موثر بر تصمیمات کاربردی سیاست خارجی امریکا و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران: احتمالات ایجاد شبکه جاسوسان خصوصی

۱۳۹۷/۱/۲۰

قراردادهای فروش تسلیحات به کشورهای جنوب شرق آسیا

۱۳۹۷/۱/۱۹

نقش جارد کوشنر در سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه

۱۳۹۷/۱/۱۹

همه‌پرسی استقلال اقلیم کردستان عراق: لابی کردها در آمریکا، سناریوهای آینده و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۷/۱/۸

ابرقدرتی زیر سایۀ ترس از روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۸

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۲

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

۱۳۹۶/۸/۱۶

حملات صوتی به دیپلمات‌های آمریکایی در کوبا

۱۳۹۶/۸/۱۶

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش نخست)

۱۳۹۶/۸/۷

استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

۱۳۹۶/۸/۲

ترامپ، سازمان ملل؛ هیاهو برای هیچ

۱۳۹۶/۷/۴

ایالات متحده آمریکا، موضوع هسته‌ای کره شمالی و برجام

۱۳۹۶/۶/۲۸

تحلیل روند اسناد امنیت ملی ایالات‌متحده امریکا از آغاز تا کنون (2015-1987)

۱۳۹۶/۵/۲۱

تشکیل تیم مورد اعتماد ترامپ در مورد موافقت نامه هسته ای ایران

۱۳۹۶/۵/۱

بیم و امید ترامپ از گسترش روابط با روسیه

۱۳۹۶/۴/۲۷

مدل‌سازی دکترین سیاست خارجی دونالد ترامپ

۱۳۹۶/۴/۱۳

چشم‌انداز روابط آمریکا و چین در مواجهه با تهدید کره شمالی

۱۳۹۶/۳/۳۱

مهار و بازداشتن ایران پس ازتوافق هسته ای:مرکزمطالعات بین الملل و راهبردی (CSIS) مارس 2017 مصادف با فروردین ماه 96

۱۳۹۶/۳/۳

ارزیابی سیاست خارجی 14 هفته ای ترامپ

۱۳۹۶/۲/۱۲

حمله موشکی آمریکا به سوریه: پارادوکس سیاست‌های اعلامی و اعمالی

۱۳۹۶/۲/۱۰

بررسی تیم سیاست خارجی و امنیتی ترامپ

۱۳۹۶/۲/۹

معرفی و تحلیل شخصیت مایکل فلین مشاور امنیت ملی سابق ایالات متحده در دولت ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۷

راهبردهای احتمالی دولت ترامپ در سوریه و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۱۲/۳

دکترین ترامپ و تیم مشاوران سیاست خارجی او

۱۳۹۵/۱۰/۱۳

جایگاه معاونت ریاست جمهوری در ساختار سیاسی امریکا

۱۳۹۵/۱۰/۷

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛ معرفی چهره های کلیدی تیم سیاست خارجی هیلاری کلینتون

۱۳۹۵/۹/۱۵

چرایی تفاوت بین خوانش کاخ سفید و کنگره از متن گزارش 28 صفحه‌ای

۱۳۹۵/۷/۷

اختلافات میان امریکا و عربستان؛ تاکتیکی یا راهبردی؟

۱۳۹۵/۵/۱۹

انتخابات 2016ریاست جمهوری امریکا؛ تحلیلی بر آخرین وضعیت انتخابات و بررسی موضع گیری نامزدها نسبت به خاورمیانه و بالاخص ایران

۱۳۹۵/۵/۶

بررسی روابط تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی؛با نگاهی به شرکت‌های برتر نظامی جهان

۱۳۹۵/۴/۱۹

آمریـکا؛ سیـاست چرخش به شرق آسیـا و تاثیر آن بر خاورمیانه

۱۳۹۵/۴/۱۴

سرگردانی ناتو در سوریه

۱۳۹۴/۱۲/۲

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛موضع گیـری نامزدها نسبت به توافق هستـه ای ایـران

۱۳۹۴/۱۰/۱۹

تأثیر تحولات شرق اروپا بر راهبرد چرخش به شرق امریکا: تهدید اصلی چین یا روسیه؟

۱۳۹۴/۹/۲۸

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛مروری بر فرآیند انتخابات و معرفی کاندیداهای این دوره

۱۳۹۴/۸/۱۳

بررسی گزارش دیلی بیست از تامین اینترنت ایران بوسیله یک شرکت آمریکایی وابسته به سیا

۱۳۹۴/۸/۱۲

بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

۱۳۹۴/۴/۲۱

مقامات اسرائیل: به تعویق افتادن توافق هسته ای با ایران بهتر از به نتیجه رسیدن آن است

۱۳۹۴/۳/۲۰

همایش مبارزه با خشونت گرایی افراطی در کاخ سفید

۱۳۹۴/۲/۲۸

آمریکا و خاورمیانه

۱۳۹۴/۲/۲۲

روابط آمریکا-کوبا؛ اهمیت آن در حرکت به سمت کاهش تنش در روابط ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۲/۲۲