ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

نوشتار دیگران > ایالات متحده امریکا > راهبرد جدید آمریکا در خاورمیانه: سیاست دو گانه

راهبرد جدید آمریکا در خاورمیانه: سیاست دو گانه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۲/۲۹ تعداد بازدید: 1082

سیاست خارجی آمریکا در سال پایانی حضور دموکرات‌ها در کاخ سفید، رنگ و شکل بخصوصی به خود گرفته است. در روز ها ی اخیر سیاست خارجی آمریکا در خاورمیانه با یک فرکانس پایین‌تر در حال پژواک است. چه اتفاقی افتاده است؟ آیا تغییر مسیر دموکرات‌ها بر گرفته از تحلیل آینده پژوهی آنها در راه تجدید حضور شان در کاخ سفید است، یا اگر در سطحی کوچک‌تر ببینیم، این حرکت برآیند دیدگاه‌های اوباماست که می خواهد به قول‌های تبلیغاتی خود عمل کند و نمودی متفاوت از خود، به جهانیان نشان دهد؟ دیدار بارزانی با اوباما بعنوان رهبر یک کشور هژمون و تاثیرگذاری در معادلات جهانی و منطقه‌ای کدام سناریو را در منطقه به جریان می‌اندازد؟

us_new sterategy
سیاست نرم آمریکا در مذاکرات هسته‌ای و از طرفی چراغ سبز آمریکا به ترکیه برای حرکت دوگانه و روی برگرداندن عملی آمریکا از متحد دیرینه اش‌، عربستان سعودی، در کنار درگیر کردن عربستان در مسئله یمن و عدم ورود در مناقشات داخلی عراق و موضوع داعش که عده‌ای آن را بی عملی آمریکا در خاورمیانه می‌دانند‌،  به چه معنی است.آیا این عقب نشینی متقارن آمریکا در میان بازیگران منطقه‌ای نظیر ایران، عراق ترکیه و عربستان، در نمای بیرونی یک نظم منطقه‌ای جدید را در مقابل این کشور ها به نمایش می‌گذارد ؟ و آیا اگر چنین نظم جدیدی را بعنوان تبعات این عقب نشینی بدانیم، با بقدرت رسیدن نیرو ها ی محلی نظیر کرد ها،چگونه ایران، عراق و یا ترکیه با این موضوع کنار خواهند آمد ؟ در پاسخ به این سوال ها،می‌توان گفت :حمایت اوباما از اقلیم کردستان عراق و بی عملی منطقه‌ای این کشور اگر چه در وهله اول دست این بازیگران منطقه‌ای را باز میکند ،ولی درگیری ها ی متقابل این کشور ها و علایق قومی کرد ها که دارای پتانسیل همگرایی منطقه‌ای اند در کنار رفتار تحکم آمیز بعضی کشور ها ی دارای اقلیت کرد نظیر ترکیه، عراق و سوریه، با این مردم، راه تجمیع کرد ها را به هدف تشکیل یک کشور کرد باز می‌کند . هر چند این هدف با منافع غایی آمریکا و غرب در تضاد است ، اما می‌تواند قدرت چانه زنی غرب را در برابر ایران، حکومت سوریه و حتی ترکیه بالا ببرد. در این استراتژی کاربردی دو هدف غایی و چند هدف ضمنی قابل توجه می‌باشد.

  1. اهمیت انتخاب راهبرد سیاسی با فرکانس پایین: جنگ های اول و دوم خلیج فارس، توسط بوش پدر و پسر، اگر چه تاثیرات هژمونیک قوی و احساسی را در رابطه با نقش آمریکا در جهان بدنبال داشت، هزینه‌ی هنگفتی را برای آمریکا ببار آورد. هزینه آمریکا در حمله دوم به عراق تا خروج رسمی نیرو های ارتش آمریکا در 2011 برای آمریکایی ها 750 میلیارد دلار هزینه و 4487 نفر کشته و بیش از 32000 مجروح ببار آورد افزایش نرخ بیکاری و نارضایتی داخلی مردم آمریکا نیز نشا ن داد که نه دولت و نه مردم آمریکا حاضر به تحمل خسارات و تبعات بیش از پیش این لشگرکشی نیستند. تغییر رویکرد ایالات متحده در مسئله خاورمیانه همان گونه که در 2009 در سخنرانی انتخاباتی اوباما در برلین عرضه گشت، نشان داد که آمریکا در خاورمیانه بدنبال سیاست تعدیل نقش فیزیکی خود و بکارگیری اجماعی از اعضای ائتلاف با اولویت هم پیمانان منطقه‌ای می باشد.
  2. راهبرد سیاسی با فرکانس پایین یک نتیجه دیگر نیز دارد و آن اینکه علاوه بر کم هزینه‌تر بودن این راهبرد برای آمریکا، نقطه اصلی توجه این راهبرد نه دشمنان منطقه‌ای، بلکه متحدین منطقه‌ای آمریکاست. بر پایه‌ی این راهبرد آمریکا بر این تصور است که آنچه برخی کشور های منطقه‌ای (نظیر عربستان و ترکیه ) را متحد سنتی آمریکا کرده بود، اکنون نیز می تواند، با اعمال فشار به این کشور ها،آنها را وادار به دادن امتیازات بیشتر به آمریکا و پیروی از سیاست‌های آمریکا،آن هم با هزینه‌هایی به مراتب کمتر نماید. در این راستا القای قدرت منطقه‌ای بودن برای عربستان، این کشور را در یمن به چنان باتلاقی فرستاده که راه برگشتی در آن نیست.
  3. در استراتژی راهبردی جدید، آمریکا نه تنها در فکر رقابت با بازیگران منطقه‌ای نخواهد بود بلکه آنها را جزء منطقه بازی بزرگتری می‌بیند که در آن، کشور ها ی منطقه‌ای در زمینه ی ابزار به بازی اشتغال دارند و آمریکا در بازی بزرگتر اهداف در حرکت است . در این چهار چوب بازیگران رقیب با آمریکا،کشورهایی نظیر چین و هند می‌باشند که به شدت وابسته به نفت خاورمیانه هستند. از این رو در این طرح با هدایت کردن بازیگران منطقه‌ای، هزینه‌ی کمتری را متحمل می‌شود.
  4. نقش رقابت جهانی چین و امریکا در عرصه تجارت بعنوان یک متغییر تاثیرگذار در عرصه سیاست منطقه‌ای آمریکا در خاور میانه: وارد‌‌ات نفت خام کشور چین از 8/4 میلیون بشکه د‌‌ر روز د‌‌ر سال 2010 میلاد‌‌ی به 5/1 میلیون بشکه د‌‌ر روز د‌‌ر سال 2011 میلاد‌‌ی رسید‌‌. تد‌‌اوم رشد‌‌ تقاضا برای نفت و فرآورد‌‌ه‌های انرژی د‌‌ر این کشور موجب شد‌‌ چین د‌‌ر ماه می سال 2012 میلاد‌‌ی روزانه شش میلیون بشکه نفت وارد‌‌ کند‌‌ و پیش‌بینی می‌شود‌‌ تا سال 2015 میلاد‌‌ی وارد‌‌ات نفت این کشور آسیایی از مرز 7/5 میلیون بشکه د‌‌ر روز فراتر رود‌‌.
    آژانس بین‌المللی انرژی با توجه به روند‌‌ رشد‌‌ صنعتی شد‌‌ن د‌‌ر کشور چین پیش‌بینی می‌کند‌‌ تقاضای نفت د‌‌ر چین تا سال2040  میلاد‌‌ی 75 د‌‌رصد‌‌ رشد‌‌ می‌کند‌‌ و د‌‌ر این سال مصرف نفت و فرآورد‌‌ه‌های نفتی د‌‌ر این کشور آسیایی به د‌‌و برابر میزان مصرف د‌‌ر آمریکا می‌رسد‌‌ که 73 د‌‌رصد‌‌ از این نفت تقاضاشد‌‌ه از بازارهای جهانی وارد‌‌ بازار مصرف چین خواهد‌‌ شد‌‌. مطالعات نشان می‌د‌‌هد‌‌ نرخ رشد‌‌ مصرف نفت د‌‌ر کشور آمریکا از سال 1990 میلاد‌‌ی تاکنون نزد‌‌یک به چهار د‌‌رصد‌‌ بود‌‌ه است و انتظار می‌رود‌‌ تا سال 2040 میلاد‌‌ی هم مصرف نفت د‌‌ر این کشور رشد‌‌ چند‌‌انی ند‌‌اشته باشد.‌‌
  5. تجارت خاورمیانه با قدرت‌های اقتصادی شرق آسیا نظیر چین: فاکتوردیگر تاثیرگذار در تعیین خط‌مشی سیاسی آمریکا در خاور میانه است. سرمایه گذاری‌های چین در خاورمیانه از یک بیلیون دلار در 2005 به یازده میلیارد دلار در 2009 رسید. بر اساس آمار مرکز طرح‌های جهانی سرمایه گذاری چین در طول سال‌های 2005 تا 2012 حجم سرمایه گذاری‌های تجمیع شده چین در ایران در حدود 18.6 میلیارد دلار بوده که از این مقدار تنها 13.9 میلیارد دلار آن در بخش انرژی ایران است که نشان می‌دهد رقیب‌های بازی آمریکا در خاورمیانه (در بحث اهداف )، تمام تخم مرغ‌های خود را در یک سبد جمع نکرده‌اند. تمام این دلایل آمریکا را به راهبرد اخیر در خاورمیانه رهبری می کند

بنظر می رسد آمریکا در این حرکت خود یکی به نعل و یکی به میخ می زند. حمایت ضمنی آمریکا از خود مختاری اقلیم کردستان که با تصویب ادامه همکاری ارتش آمریکا و با پیشمرگان کرد همراه بود . این حرکت می تواند به عنوان اهرم فشاری بر ایران در مذاکرات هسته ای به کار رود ،همچنین به حزب عدالت و توسعه این پیام را می دهد که در صورت ادامه همکاری آمریکا با نیروهای کرد ، و تقویت آنها ،دولت تر کیه نخواهد توانست ،از پشتیبانی 27 % آرای کرد در انتخابات پیش رو بهره ای ببرد. از مجموع این تعاملات می توان نتیجه گرفت که این نرمش و بی تفاوتی آمریکا در مسائل منطقه‌ای، از جمله به جنگ سوق دادن عربستان در موضوع یمن، می تواند موقتی و قسمتی از سناریو ی از پیش طراحی شده ی آمریکا در منطقه خاورمیانه باشد .

 

منبع:  مجله ایرانی روابط بین الملل 21 اردیبهشت 94

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

پنج سناریوی محتمل در مورد سرنوشت برجام

۱۳۹۷/۱/۲۸

راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا – دسامبر 2017

۱۳۹۶/۱۰/۳

اندیشکده رند: نابود کردن اقتصاد ایران کمکی به ایالات‌متحده نخواهد کرد

۱۳۹۶/۸/۱۴

توصیه اندیشکده کارنگی به تجدیدنظر در خصوص برخوردهای سخت­‌گیرانه با ایران

۱۳۹۶/۸/۶

گزینه ترامپ: مدل برجام ایران یا بمب هسته‌ای کره شمالی؟

۱۳۹۶/۷/۲۹

متن مصاحبه محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران با فرید زکریا

۱۳۹۶/۷/۴

گزینه‌های ترامپ در مورد توافق اتمی با ایران

۱۳۹۶/۵/۱۷

دخالت آمریکا و عربستان در انتخابات سایر کشورها

۱۳۹۶/۲/۲۰

پایان سلطه آمریکا و باقی ماندن تعداد انگشت‌شماری قدرت جهانی تا سال 2030

۱۳۹۵/۸/۲۶

اروپا اولویت نخست رئیس‌جمهور بعدی امریکا

۱۳۹۵/۸/۱۷

سردرگمی امریکا در جهانی خطرناک

۱۳۹۵/۷/۲۸

انتخابات آمریکا و تأثیر آن بر روابط این کشور با ژاپن

۱۳۹۵/۷/۱۹

میزان مشارکت مسلمانان امریکا در انتخابات، زنگ خطری برای ترامپ

۱۳۹۵/۷/۱۰

پایان یک انقلاب سیاسی! بلی یا خیر؟

۱۳۹۵/۴/۲۳

آیا ترس مردم امریکا از داعش واقعی است؟

۱۳۹۵/۴/۱۴

گزینه‌های احتمالی برای معاون اولی هیلاری کلینتون

۱۳۹۵/۴/۱۲

خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا و فروپاشی کلان روایت جهانی شدن

۱۳۹۵/۴/۶

دیدگاه مردم آمریکا نسبت به پناه‌جویان خاورمیانه‌ای

۱۳۹۵/۴/۵

منازعه اوباما و ترامپ بر سر عبارت "اسلام رادیکال"

۱۳۹۵/۳/۳۱

ایران رئالیست است

۱۳۹۵/۳/۱۶

سایه مصایب ناشی از مداخله گرایی بر سر سیاست خارجی آمریکا

۱۳۹۵/۲/۲۱

تجویزات مشاور سابق اوباما برای تغییر شرایط امریکا در خاورمیانه

۱۳۹۵/۲/۲۰

فروش تسلیحات قدرت های بزرگ به مناطق مختلف جهان

۱۳۹۵/۲/۸

تشدید فعالیت های ایالات متحده در عراق و سوریه

۱۳۹۵/۱/۳۰

کاهش عناصر قدرت ارتش امریکا

۱۳۹۵/۱/۲۷

بازخوانی استفان والت از کارنامه سیاست خارجی اوباما

۱۳۹۵/۱/۲۳

تشدید جنگ سایبری و اطلاعاتی امریکا در منطقه

۱۳۹۵/۱/۹

ریگانیسم در بحران؛ جمهوری خواهان نیازمند باز تعریف هویت خود

۱۳۹۵/۱/۸

اوباما در قامت منتقد سیاست های اروپا در لیبی و خاورمیانه

۱۳۹۴/۱۲/۲۲

تشدید بحران بی اعتمادی بین واشنگتن و آنکارا

۱۳۹۴/۱۲/۵

واکاوی تئوریک آینده ی ایده‌ی جهان‌گرایی در آمریکا

۱۳۹۴/۱۱/۲۸

ضرورت راهبرد امریکا در قبال عربستان از نگاه اندیشکده هوور

۱۳۹۴/۱۱/۲۴

راهبرد و سیاست امریکا در خاورمیانه؛ طرح مشترک شورای روابط خارجی و موسسه رند

۱۳۹۴/۱۱/۲

ضرورت توازن بخشی به سیاست خارجی ایالات متحده در منطقه ی خاورمیانه

۱۳۹۴/۱۰/۳۰

برندگان و بازندگان واقعی کاهش قیمت نفت

۱۳۹۴/۱۰/۲۰

چه کسی برنده انتخابات ریاست جمهوری امریکا می شود؟

۱۳۹۴/۱۰/۹

تساهل مذهبی، شرط ادامه ی روابط آمریکا و غرب با عربستان سعودی؟!

۱۳۹۴/۹/۱۸

گزینه ی مرجح ایالات متحده و ناتو در برخورد با داعش از نظر ریچارد هاس

۱۳۹۴/۹/۴

درگیر ساختن جهان در سوریه

۱۳۹۴/۸/۱۳

تئاتر اوباما در تئاتر ریچارد راجرز!! دفاعی تمام قد از حزب دموکرات

۱۳۹۴/۸/۱۲

چامسکی: تهاجم سال 2003 امریکا به عراق بدترین جنایت قرن21

۱۳۹۴/۸/۱۰

پس از اوکراین و سوریه، آسیای میانه جبهه جدید تقابل بین امریکا و روسیه

۱۳۹۴/۸/۹

طرح امریکا برای حمله به میدان‌های نفتی تحت کنترل داعش

۱۳۹۴/۸/۶

کسینجر: نیاز امریکا به راهبرد و اولویت های جدید

۱۳۹۴/۷/۲۸

راهبرد واقعی دولت باراک اوباما؛ خانه ای بر روی شن

۱۳۹۴/۷/۲۳

کارت عراق در دستان کدام یک؟ ایالات متحده یا روسیه!!

۱۳۹۴/۷/۲۲

اشتباهات فاحش سرویس اطلاعاتی آمریکا و ضرورت صورت بندی نوین آن

۱۳۹۴/۷/۲۰

فرید زکریا : ایالات متحده نیازمند راهبردی صریح در جنگ سوریه

۱۳۹۴/۷/۱۴

برژینسکی: روس ها می باید در آوردگاه سوریه، بر له و نه علیه ایالات متحده عمل کنند

۱۳۹۴/۷/۱۳

آینده ی همکاری ایالات متحده و روسیه در بحران سوریه

۱۳۹۴/۷/۷

سوریه محملی برای تقریب یا تخریب روابط ایالات متحده با روسیه ؟؟!

۱۳۹۴/۷/۶

چامسکی: امریکا بزرگترین تهدید برای صلح جهانی است نه ایران

۱۳۹۴/۷/۵

الزام آمریکا و غرب برای بازخوانی هنرهای جنگ و راهبردهای کلان

۱۳۹۴/۷/۴

پاسخ ایالات متحده به جنگ داخلی سوریه و بحران پناهندگان

۱۳۹۴/۶/۲۴

پیشقراولان الهام بخش بر نامزدهای انتخاباتی آمریکا

۱۳۹۴/۶/۲۲

دیالکتیکی برای فهم موضع کنگره آمریکا در قبال موافقت نامه ی هسته ای ایران

۱۳۹۴/۶/۱۸

هشداری به آمریکا در مورد برنامه ی موشکی ایران

۱۳۹۴/۶/۱۷

فقدان اقتدار وزارت خارجه در آمریکا برای بیش از سیزده سال

۱۳۹۴/۶/۱۶

قمار بزرگ امریکا و ترکیه در قبال تحولات اخیر منطقه

۱۳۹۴/۵/۱۴

افزایش اختلاف نظر یهودیان امریکا در قبال توافق هسته ای

۱۳۹۴/۵/۱۱

کشورهای باقی‌مانده در لیست تحریم‌های آمریکا

۱۳۹۴/۵/۴

تحرکات نظامی روسیه نمایانگر بازی با آتش پوتین

۱۳۹۴/۵/۴

چهار افسانه در رابطه با برنامه هسته ای ایران

۱۳۹۴/۴/۲۲

چگونگی برخورد با مسئله "ابعاد نظامی احتمالی" (PMD) در متن نهایی توافق

۱۳۹۴/۴/۷

آیا ایالات متحده آمریکا کشوری مسیحی است؟

۱۳۹۴/۳/۲

راهبرد جدید آمریکا در خاورمیانه: سیاست دو گانه

۱۳۹۴/۲/۲۹

اوباما در حال پیروی از الگوی کیسینجر است

۱۳۹۴/۲/۲۷

جنگ‌های خاورمیانه شاید تا 10 سال دیگر ادامه یابند

۱۳۹۴/۲/۲۷

علت غیبت پادشاه عربستان و برخی دیگر از رهبران عربی در نشست 1+6

۱۳۹۴/۲/۲۳

فعالیت های سیگنالی سازمان های اطلاعاتی آمریکا در قبال شوروی

۱۳۹۴/۲/۱۳

چرا آمریکا باید در مقابل ایران صبور باشد

۱۳۹۴/۲/۱