ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > ایالات متحده آمریکا > استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۸/۲ تعداد بازدید: 256

نگارنده: دکتر سید حامد موسوی

سیزده اکتبر، دونالد ترامپ اعلام کرد که "پس از طی مراحل اداری"، دستورالعمل استراتژی جدید در قبال رژیم سرکوبگر ایران را اعلام می‌کنم. بررسی و بازبینی‌ها در این خصوص تکمیل یافته است. "با وصف اینکه برخی از تحلیلگران مانند زک بچمپ[1] اعلام کرده‌اند که این «استراتژی جدید» نه جدید و نه یک استراتژی است؛ تنها عناصر رویکرد جدید دولت ترامپ در خصوص ایران است که بخشی از آن نیز آشکار شده است. سخنرانی ترامپ، به‌استثنای اتهامات معمول علیه ایران، هیچ بخشی از جزئیات استراتژی او و یا محتوای آن را در برنگرفت. این یا به این دلیل است که جزئیات هنوز مشخص نشده و یا محتمل‌تر اینکه، چنین جزئیاتی هنوز محرمانه هستند.

سخنرانی ترامپ در مورد ایران نباید تنها چیزی باشد آکنده از لفاظی توخالی. این به این دلیل است که "استراتژی جدید" که ترامپ بدان اشاره می‌کند (نه توسط وی) توسط مشاوران ارشد نظامی و مشاوران امنیتی رئیس‌جمهور در خلال چند ماه اخیر طراحی‌شده است. درحالی‌که سخنان ترامپ سرشار بوده از اتهاماتی علیه ایران، اما مهم‌ترین بخش سخنرانی او، رویکرد جدید دولت وی در موردتوافق هسته‌ای سال 2015 بود:

«همان‌طور که چندین بار گفته‌ام، توافق ایران یکی از بدترین و یک‌جانبه‌ترین توافقاتی بود که ایالات‌متحده تابه‌حال به آن واردشده است. ذهنیتی که این توافق از آن منبعث شد مسئول عقد معاهدات تجاری وحشتناکی نیز هست که موجب از بین رفتن میلیون‌ها شغل در کشور ما به نفع سایر کشورها شد. ما به مذاکره‌کنندگانی نیاز داریم که بسیار بیشتر به منافع آمریکا متوجه باشند ... هنگامی‌که این توافقنامه در سال 2015 نهایی شد، کنگره قانون بازبینی توافقنامه هسته‌ای ایران را تصویب کرد تا اطمینان حاصل شود که صدای کنگره در این قرارداد شنیده می‌شود. در میان شرایط دیگر، این قانون نیاز به رئیس‌جمهور یا نماینده او دارد که تأیید کند که تعلیق تحریم‌ها در توافق "مناسب و متناسب" با تعهدات متقابل است و اقدامات دیگری که ایران برای پایان دادن به برنامه هسته‌ای غیرقانونی خود انجام می‌دهد، هست و یا نه؟ بر اساس موارد واقعی که من پیش ترمطرح کرده‌ام، امروز اعلام می‌کنم که ما نمی‌توانیم تعهدات طرف مقابل را تصدیق کنیم.»

لازم به ذکر است که مطابق فرایند متخذه در خود آمریکا، رئیس‌جمهور آمريکا باید هر 90 روز یک‌بار کنگره را در جریان تعهد ایران به توافق هسته‌ای قرار دهد و آن را تصدیق کند، ولی این بخشی از خود توافق هسته‌ای نيست. بلکه، این بخشی از قانون بازبینی توافق هسته‌ای ایران در سال 2015 است؛ چیزی برآمده از سازش فی‌مابین دولت اوباما و کنگره در مراحل نهایی مذاکرات هسته‌ای که به کنگره برخی اختیارات نظارتی بخشید. باید تأکید شود که توافق هسته‌ای، پیمانی میان ایران و P5 + 1 بود و این دو طرف آن را امضا کرده‌اند و تنها آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مجوز دارد که اعلام کند ایران مطابق یا عدم غیر مطابق با مفاد آن رفتار کرده است و یا خیر، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز هشت بار پایبندی ایران را اعلام کرده است.

فرایند تصدیق و یا رد ریاست جمهوری آمریکا در خصوص پایبندی ایران در خلال هر 90 روز، مسئله داخلی آمریکا است که ایران آن را قبول نمی‌کند و نمی‌پذیرد. بنابراين، دولت آمريکا در موقعيتي نيست که از لحاظ قانونی در خصوص پایبندی ايران به این توافق صحبت کند. سازوکار تصدیق پایبندی ایران با برنامه جامع اقدام (JCPOA) چیزی است که همه طرفین توافقنامه، ازجمله آمریکایی‌ها، آن را امضا و بنابراین بایستی به آن احترام بگذارند.

اکنون‌که دولت ترامپ این پایبندی را تصدیق نکرده است، یکی از چندین سناریو محتمل قابل‌طرح است:

  1. کنگره می‌تواند از انجام هر کاری در دوره تعیین‌شده 60 روزه خودداری کند. درحالی‌که قانون بازبینی توافق هسته‌ای ملحوظ داشته که کنگره در مدت 60 روز موضع خود را در خصوص عدم تصدیق ریاست جمهوری اعلام کند. در این سناریو کنگره نیازی نمی‌بیند که اقدامی صورت بخشد. اگر این سناریو اتفاق بیافتد، فرایندی که دولت ایالات‌متحده باید هر 90 روز در مورد پایبندی ایران به کنگره گزارش دهد بدون هیچ‌گونه تغییر و البته نتیجه‌ای مجدداً دوباره اعمال خواهد شد؛
  2. کنگره مجدداً تحریم‌های هسته‌ای را به ایران تحمیل کند و ایالات‌متحده را از این توافق به‌طور مؤثری خارج کند؛
  3. کنگره مجلس را مجبور به تحریم‌های جدید "غیرهسته‌ای" علیه ایران کند که ازجمله تحریم‌هایی با موضوع تروریسم، برنامه دفاع موشکی کشور، حقوق بشر و غیره؛
  4. کنگره تصمیم بگیرد به‌طور یک‌جانبه تغییرات در توافق هسته‌ای اعمال کند؛ مانند تغییر شرایط "«حصر و حدود زمانی تعهدات برجام » که ترامپ خواستار آن است. شایان ذکر است که این طرح نیز فراتر از حدود اختیارات کنگره در قانون بازبینی توافق هسته‌ای ایران است. اگر کنگره تصمیم به تغییر یک‌جانبه مفاد توافق‌نامه کند، چیزی است که نه‌تنها توسط ایران، بلکه اروپایی‌ها و همچنین روسیه نیز آن را غیرقابل‌قبول می‌دانند و این تصمیم عملاً توافق را از بین می‌برد.

محتمل‌ترین سناریوی چهارگانه فوق‌الذکر از سوی کنگره، سومین گزینه است. به‌این‌ترتیب ایالات‌متحده می‌تواند ادعا کند که حداقل روی کاغذ به مفاد توافق پایبند است و درعین‌حال منافع اقتصادی که ایران بدان نیازمند است که البته به‌عنوان بخشی از توافق هسته‌ای مطرح بوده را به حداقل برساند. در چنین سناریویی ایالات‌متحده خواهان آن است که ایران نیز JCPOA  را حفظ کند و درعین‌حال ایران را به بهانه رفتارش در امور منطقه‌ای مجازات کند. در این مورد، ایالات‌متحده به همتایان اروپایی خود می‌گوید که از توافقنامه خارج نخواهد شد؛ اما با آن‌ها به‌شدت لابی می‌کند و در عوض خواهان پیروی از رهبری آمریکا در تقابل با ایران و تحریم ایران به دلیل سیاست‌های منطقه‌ای می‌شود.

 

گروه تخصصی ایالات متحده آمریکا
دکتر سید حامد موسوی (مدیر گروه تخصصی ایالات متحده آمریکا)
29 مهر 1396


[1] Zack Beauchamp

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

سند راهبرد امنیت ملی ایالات متحده آمریکا و مهار فدراسیون روسیه

۱۳۹۶/۱۲/۲

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش دوم)

۱۳۹۶/۸/۱۶

حملات صوتی به دیپلمات‌های آمریکایی در کوبا

۱۳۹۶/۸/۱۶

سیاست انرژی دونالد ترامپ؛ پیامدهای جهانی و تبعات آن برای ایران (بخش نخست)

۱۳۹۶/۸/۷

استراتژی جدید دونالد ترامپ در خصوص ایران؛ نواخت طبل جنگ

۱۳۹۶/۸/۲

ترامپ، سازمان ملل؛ هیاهو برای هیچ

۱۳۹۶/۷/۴

ایالات متحده آمریکا، موضوع هسته‌ای کره شمالی و برجام

۱۳۹۶/۶/۲۸

تحلیل روند اسناد امنیت ملی ایالات‌متحده امریکا از آغاز تا کنون (2015-1987)

۱۳۹۶/۵/۲۱

تشکیل تیم مورد اعتماد ترامپ در مورد موافقت نامه هسته ای ایران

۱۳۹۶/۵/۱

بیم و امید ترامپ از گسترش روابط با روسیه

۱۳۹۶/۴/۲۷

مدل‌سازی دکترین سیاست خارجی دونالد ترامپ

۱۳۹۶/۴/۱۳

چشم‌انداز روابط آمریکا و چین در مواجهه با تهدید کره شمالی

۱۳۹۶/۳/۳۱

مهار و بازداشتن ایران پس ازتوافق هسته ای:مرکزمطالعات بین الملل و راهبردی (CSIS) مارس 2017 مصادف با فروردین ماه 96

۱۳۹۶/۳/۳

ارزیابی سیاست خارجی 14 هفته ای ترامپ

۱۳۹۶/۲/۱۲

حمله موشکی آمریکا به سوریه: پارادوکس سیاست‌های اعلامی و اعمالی

۱۳۹۶/۲/۱۰

بررسی تیم سیاست خارجی و امنیتی ترامپ

۱۳۹۶/۲/۹

معرفی و تحلیل شخصیت مایکل فلین مشاور امنیت ملی سابق ایالات متحده در دولت ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۷

راهبردهای احتمالی دولت ترامپ در سوریه و تاثیرات آن بر منافع جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۱۲/۳

دکترین ترامپ و تیم مشاوران سیاست خارجی او

۱۳۹۵/۱۰/۱۳

جایگاه معاونت ریاست جمهوری در ساختار سیاسی امریکا

۱۳۹۵/۱۰/۷

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛ معرفی چهره های کلیدی تیم سیاست خارجی هیلاری کلینتون

۱۳۹۵/۹/۱۵

چرایی تفاوت بین خوانش کاخ سفید و کنگره از متن گزارش 28 صفحه‌ای

۱۳۹۵/۷/۷

اختلافات میان امریکا و عربستان؛ تاکتیکی یا راهبردی؟

۱۳۹۵/۵/۱۹

انتخابات 2016ریاست جمهوری امریکا؛ تحلیلی بر آخرین وضعیت انتخابات و بررسی موضع گیری نامزدها نسبت به خاورمیانه و بالاخص ایران

۱۳۹۵/۵/۶

بررسی روابط تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا و عربستان سعودی؛با نگاهی به شرکت‌های برتر نظامی جهان

۱۳۹۵/۴/۱۹

آمریـکا؛ سیـاست چرخش به شرق آسیـا و تاثیر آن بر خاورمیانه

۱۳۹۵/۴/۱۴

سرگردانی ناتو در سوریه

۱۳۹۴/۱۲/۲

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛موضع گیـری نامزدها نسبت به توافق هستـه ای ایـران

۱۳۹۴/۱۰/۱۹

تأثیر تحولات شرق اروپا بر راهبرد چرخش به شرق امریکا: تهدید اصلی چین یا روسیه؟

۱۳۹۴/۹/۲۸

انتخابات 2016 ریاست جمهوری امریکا؛مروری بر فرآیند انتخابات و معرفی کاندیداهای این دوره

۱۳۹۴/۸/۱۳

بررسی گزارش دیلی بیست از تامین اینترنت ایران بوسیله یک شرکت آمریکایی وابسته به سیا

۱۳۹۴/۸/۱۲

بررسی محبوبیت جهانی ایران از دیدگاه مرکز تحقیقاتی پیو

۱۳۹۴/۴/۲۱

مقامات اسرائیل: به تعویق افتادن توافق هسته ای با ایران بهتر از به نتیجه رسیدن آن است

۱۳۹۴/۳/۲۰

همایش مبارزه با خشونت گرایی افراطی در کاخ سفید

۱۳۹۴/۲/۲۸

آمریکا و خاورمیانه

۱۳۹۴/۲/۲۲

روابط آمریکا-کوبا؛ اهمیت آن در حرکت به سمت کاهش تنش در روابط ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۲/۲۲