ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > آلمان > لایحه جدید وزارت دفاع آلمان؛ کنترل‌های امنیتی اسلامگرایان افراطی در ارتش

لایحه جدید وزارت دفاع آلمان؛ کنترل‌های امنیتی اسلامگرایان افراطی در ارتش

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۱۰/۱۵ تعداد بازدید: 776

نگارنده: محمدحسن طاهری

خبر اطلاعات ارتش آلمان مدعی فرضیه سواستفاده اسلام‌گرایان از ارتش آلمان است و لذا رسالت خود را جلوگیری از نفوذ آنان در ارتش تعریف کرده است. بر همین اساس لایحه‌ای در مجلس فدرال مورد بحث قرار می‌گیرد که بررسی آن از اهمیت برخوردار است.

مقدمه

کشور جمهوری فدرال آلمان پس از یک دوره محرومیت ناشی از جنگ دوم جهانی، از ارتش مستقل برخوردار شد. در خلال سال های 1990 تا 1994 با انجام اصلاحاتی در ارتش، ماموریت های برون مرزی به تصویب رسید. اما این اقدامات کافی نبود و برای حرکت آلمان بسوی ایفای نقش موثر در میان متحدین ایالات متحده امریکا، برخورداری از ارتش حرفه‌ای و پیشرفته در دستور کار قرار گرفت. بدین منظور در ژانویه 2011 خدمت وظیفه عمومی لغو شد و ارتش به استخدام سربازان مزدور مبادرت ورزید. حرکت بسوی حرفه‌ای شدن با توسعه گفتمان به اصطلاح "مسئولیت بیشتر" – طی سال های 2006 تا 2014 و پس از آن آغاز دور جدیدی از مداخلات نظامی در بحران‌های بین‌المللی ومنطقه بخصوص در سوریه شتاب بیشتری گرفت.

اکنون در هفته دوم نوامبر 2016 لایحه‌ای در مجلس فدرال آلمان مورد بحث نمایندگان قرار خواهد گرفت که هدف اعلامی آن جلوگیری از تلاش‌ گروههای اسلامگرای افراطی و تروریست‌ها برای سوءاستفاده از ارتش آلمان است. با این فرض که تروریست‌ها می‌کوشند با این اقدامات از امکانات نظامی ارتش برای بهره‌مندی از آموزش نظامی و تربیت تروریست ها سوء استفاده کنند.

سرویس ضد اطلاعات ارتش آلمان[1] که مدعی فرضیه‌ی سوءاستفاده اسلامگرایان از ارتش آلمان است، رسالت خود را جلوگیری از نفوذ اسلامگرایان و ترورریست‌ها در ارتش تعریف کرده است. با توجه به این‌که رویکرد سال‌های اخیر آلمان در حرکت به سمت نظامی‌گری بوده، ضرورت مطالعه بررسی تحولات نظامی آلمان بیش از پیش ضروری است. لذا این سوال مطرح است که آیا فرضیه نفوذ اسلامگرایان افراطی در ارتش تا چه حد قرین به صحت است؟ اجرای این طرح، چه پیامدهایی دارد که می تواند برای ضد اطلاعات ارتش جالب باشد؟ این گزارش به کم وکیف لایحه فوق پرداخته و پیامدها و ابعاد آن را مورد بررسی قرار می‌دهد.

لایحه جدید وزارت دفاع آلمان

فرضیه تلاش اسلامگرایان برای نفوذ در ارتش

سرویس ضد اطلاعات ارتش آلمان اعلام کرد که که اسلامگرایان افراطی قصد دارند، برای برخورداری از آموزش‌های نظامی، هواداران خود را در ارتش آلمان نفوذ دهند که ارتش در قبال این مسئله دچار ترس و نگرانی شده و این ترس کاملا بجا بوده است زیرا در همین رابطه ضد اطلاعات ارتش مدعی شده که تاکنون موفق شده حداقل 20 نفوذی اسلامگرا را در ارتش این کشور شناسایی نماید. علاوه بر این موفق شده 60 فرد مظنون به اسلامگرایی را در ارتش شناسایی و تحت مراقبت و کنترل قرار دهد. سرویس MAD برای اثبات ادعای خود و توجیه اقدامات مراقبتی و امنیتی برای به اصطلاح کنترل امنیتی مظنونین به اسلامگرایی به مطلب منتشر شده‌ای در فضای مجازی استناد کرده است.

خانم "اورزولا فون درلِیِن"[2] وزیر دفاع آلمان با استناد به این موضوع اعلام کرده که از ژوئیه 2017 قرار است گزینش کلیه متقاضیان استخدام در ارتش تحت مراقبت های امنیتی صورت پذیرد. در این رابطه کابینه این کشور لایحه‌ای را در ماه آگوست 2016 تنظیم نمود، که قرار شد در هفته دوم نوامبر 2016 نمایندگان مجلس فدرال در این باره به رایزنی و بحث بپردازند. علاوه بر اقدامات مراقبتی و کنترلی در مورد متقاضیان خدمت سربازی در ارتش، می‌بایست سالانه حدود بیست‌هزار نفر در سال مورد کنترل‌های امنیتی قرار گیرند. در لایحه قانونی مربوطه آمده است که شرایط فعلی نشان می‌دهد که اسلامگرایان در تلاشند سربازانی را برای خدمت کوتاه مدت در ارتش نفوذ دهند، تا بدین ترتیب آموزش‌های نظامی و کار با سلاح را فراگیرند. در لایحه قانونی ارائه شده به مجلس فدرال توسط وزیر دفاع به مواردی در میان نیروهای ارتش در افغانستان اشاره شده است که در آنجا همواره سربازانی برای انجام عملیات و حمله مسلحانه نسبت به دیگر همکاران و همقطاران نظامی یا متحدین ارتش آلمان تحریک می‌شدند.

بر اساس اعلام اداره استخدام ارتش، بررسی‌های صورت گرفته نشان می‌دهدکه تعدادی از درخواست‌های عضویت در ارتش، درخواست‌های دفعی بوده و مربوط به کسانی است که به یکباره علاقمند به  خدمت در ارتش شده‌اند. این افراد خواهان آموزش سلاح در دوره های کوتاه مدت بوده اند. آنان همچنین به فراگیری فشرده انواع تسلیحات ابراز علاقه نموده اند. لذا سخنگوی ارتش اعلام کرد که ارتش بر اساس شرایط جدید امنیتی، تغییراتی را در بکارگیری سربازان اعمال خواهد نمود که از هرگونه سوء استفاده از امکانات آموزشی ارتش از سوی تروریست‌ها، اسلامگرایان افراطی و جنایتکاران جلوگیری کند. قانون جدید ارتش از سال 2017 اجرایی خواهد شد و اجازه می‌دهد وضعیت گزینشی سربازان ارتش، مجددا مورد بررسی‌های امنیتی قرار گیرد. ارتش ادعا کرده است که تاکنون ارائه تاییدیه عدم سوءپیشینه از پلیس برای گزینش کافی بوده است.

با توجه به تعداد قابل توجه مسلمانان در آلمان، حضور آنان در ارتش و حساسیت‌های دستگاههای امنیتی مانند ضداطلاعات ارتش، از سالها قبل مطرح بوده و مسئله جدیدی نیست. در آوریل 2016 اعلام گردید که طی سال 2015 تعداد 29 نفر از سربازان سابق ارتش آلمان به عراق و سوریه سفر کرده‌اند که احتمالا هدف آنان پیوستن به داعش بوده است. از سال 2007 تاکنون 22 تن از سربازان ارتش اسلامگرا شناخته شده‌ که 17 تن از آنان اخراج شده‌اند. همچنین اعلام شده که از سال 2007 تاکنون 320 نفر مظنون به اسلامگرایی در ارتش دیده شده است. هانس پتر بارتلز[3] نماینده ارتش در مجلس فدرال آلمان درآوریل 2016 هشدار داد که اسلامگرایان در ارتش یک خطر واقعی هستند. مطمئنا ارتش آلمان برای اسلامگرایان بلحاظ امکانات آموزش نظامی بسیار جذاب است اما تاکنون تلاش سازمان یافته‌ای برای نفوذ دیده نشده است.

بنا به گفته "اورزولا فون دِر لِیِن" وزیر دفاع آلمان در سال 2015، حدود 5/14 درصد از افراد ارتش آلمان را نسل‌های جدید خارجی تبارهای ترک، عرب، افریقایی و روس تشکیل می دهند. طبیعی است که بخشی از جمعیت خارجی‌تبارها را مسلمانان تشکیل می‌دهند.. علیرغم آمارهای متناقض، برخی آمارها تعداد مسلمانان ارتش را تا بیش از هزار نفر هم تخمین زده‌‌اند. علاوه بر آمارهای اخیر، از سال 2007 تا 2016 ، تعداد 320 نفر مظنون به اسلامگرایی در ارتش دیده شده و در همین رابطه 17 نفر اسلامگرا طی سالهای یادشده از ارتش این کشور اخراج شده‌اند. خانم هلیا سوزن[4] استوار یکم نیروی زمینی ارتش آلمان و مسلمان ترک تبار ضمن اینکه حضور عناصر افراطی در ارتش این کشور را کاملا بعید می‌داند، اظهار می‌دارد که وظیفه ضداطلاعات ارتش نه تنها کنترل ومراقبت از حضور اسلامگرایان افراطی است که عناصر راست افراطی و چپ افراطی را نیز شامل می‌گردد. پیش از این نیز نارضایتی‌هایی درمیان سربازان مسلمان خارجی‌تبار ارتش گزارش شده است. در فوریه 2016 گزارشی در رسانه‌ها انتشار یافت که در آن یک جوان مسلمان ارتش نسبت به برخوردهای نژادپرستانه در ارتش گله کرده بود. وی نداشتن نام آلمانی مانند "مولر" یا "اشمیت"[5] و داشتن پوست تیره خود را دلیلِ آن اعلام کرده بود.

جمع بندی:

با توجه به تعداد محدود مسلمانان در ارتش و آمارهای فوق، می‌توان گفت که کلیه جوانان مسلمان شاغل در ارتش بنوعی تحت مظنونیت سرویس ضداطلاعات ارتش بوده‌اند. اکنون که لایحه جدید مربوط به سربازان ارتش و به اصطلاح اسلامگرایان نفوذی در ارتش در آستانه بحث نمایندگان مجلس فدرال قرار دارد، بنظر می‌رسد اجرای قانون جدید مبنی بر انجام کنترل های امنیتی تمامِ پرسنل نظامی این کشور و بزرگنمایی این موضوع  همزمان نتایج زیر را بدنبال خواهد داشت:

1) وزن و اقتدار سایر دستگاههای اطلاعاتی و امنیتی بر اثر تداوم تهدیدانگاری شرایط داخلی بخصوص ناشی از روند مهاجرت افزایش یافته است، مسئله اخیر نیز می‌تواند به ارتقاء نقش و جایگاه و حتی احتمالا افزایش بودجه MAD منجر گردد. بنظر می رسد ضد اطلاعات ارتش نیز از این روند خشنود خواهد بود.

2) بزرگنمایی نفوذ اسلامگرایان در ارتش آلمان و لایحه اصلاح مقررات گزینش ارتش، مستمسکی برای پاکسازی اندک‌مسلمانان شاغل در ارتش خواهد شد و برنامه های MAD احتمالا اخراج بیشتر جوانان عضو ارتش را توجیه پذیر خواهد کرد.

3) فرضیه نفوذ اسلامگرایان در ارتش این کشور به دستاویزی برای تشدید دوباره اسلام هراسی در جامعه آلمان تبدیل و خوراک لازم برای جریانات اسلام ستیز یا راست‌گرا در درون و بیرون از حاکمیت را فراهم می سازد. (با وجود کنترل های شدید برای ممانعت از حضور راست‌گرایان افراطی در ارتش و سایر دستگاههای مهم آلمان، این موضوع بندرت در رسانه ها برجسته می‌شود. این در حالی است که همواره علیه به اصطلاح اسلامگرایی در رسانه های آلمان جو سازی‌ها ادامه دارد)

4) علاوه بر موارد فوق می توان گفت آلمان با لایحه جدید گزینش نظامیان و لحاظ نمودن مسئله نفوذ اسلامگرایان در ارتش، گامی در جهت حرکت بسوی ارتش حرفه ای و یکدست‌سازی (مذهبی- نژادی) برمی‌دارد.

استناد به مطلبی منتشرشده در اینترنت مبنی بر ترغیب اسلامگرایان افراطی برای نفوذ اعضای خود در ارتش آلمان، علی القاعده نباید به تنهایی منجر به تولید این فرضیه گردد که برنامه طراحی شده ای از سوی تروریست ها برای نفوذ در ارتش وجود دارد. زیرا افراط گرایان و تروریست ها همواره مطالب زیادی از این دست در اینترنت منتشر می‌نمایند. لذا بیشتر بنظر می رسد، ضد اطلاعات ارتش مایل است کنترل های امنیتی و اعمال گزینش‌ های سخت در مورد مسلمانان را با استناد به این مطلب توجیه نماید.

هرچند مسلمانان خارجی‌تبار در ارتش آلمان همواره مطالباتی داشته‌اند که  همانند مسیحیان که از خدمات کلیسا و کشیشان برخوردارند ، بتوانند از عالم و راهنمای دینی و آزادی انجام فرائض دینی برخوردار باشند، اما بنظر می‌رسد آلمان در مسئله مسلمانان ارتش، بیشتر در پی دغدغه‌های امنیتی و پاکسازی ارتش از مسلمانان است. اصولا طبق آمارهای موجود تعداد شاغلین ارتش با پیشنیه خانوادگی مهاجر ، از شانس استخدام بسیار کمتری در آلمان برخوردارند. در این رابطه چنین وضعیت تبعیض‌آمیزی را خانم ایدان اوزوگوز[6]   نماینده دولت آلمان در امور همگرایی مهاجرین نیز اذعان نموده است. همچنین علیرغم اینکه طبق اعلام رسمی مقامات آلمانی تعدادی از مسلمانان به اتهام افراط گرایی از ارتش اخراج شده اند، هرگز مصاحبه یا اعتراضی از آنان در رسانه ها به منظور دفاع از خود مشاهده نشده است.

بدین ترتیب اقدامات صورت گرفته‌ی درگذشته، تصمیمات در دست اقدام  ناشی از اجرای طرح فوق و نیز عملکرد ناشی از فرضیه تهدید نفوذ اسلامگرایان افراطی، از نظر حقوقی سیاست‌های داخلی آلمان را بویژه در مورد نقض حقوق شهروندیِ اقلیت‌های قومی و مذهبی مورد نقد جدی قرار می‌دهد.  موضوعی که در کنار سایر اقدامات دولت آلمان در نقض حقوق مهاجران و اقلیت ها قابل توجه بوده و می‌تواند در مذاکرات دوجانبه با طرف‌های آلمان نیز مورد استناد و پیگیری قرار گیرد.

 

گروه تخصصی آلمان
محمد حسن طاهری (مدیر گروه تخصصی آلمان)

18 آبان ماه 1395



[1] . Militärische Abschirmdienst (MAD)

 در آلمان 3 نهاد اطلاعاتی – امنیتی وجود دارد که  سازمان ضد اطلاعات ارتش MAD در کنار دو نهاد دیگر : سرویس اطلاعات خارجی BND و سازمان حفاظت از قانون اساسی (سرویس امنیتی داخلی) BfV ، فعالیت دارد.

[2] . Ursula von der Leyen

[3] . Hans-Peter Bartels

[4] . Hülya Süzen

[5] . Müller  -  Schmidt؛ این اسامی جزء اسامی پر تعداد در میان شهروندان آلمانی هستند. کنایه وی این است که چون نام اسلامی روی اتیکت لباس او نوشته شده، مورد توهین و تبعیض قرار می گیرد.

[6] . Aydan Özoguz

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

کمیسیون شرق اقتصاد آلمان

۱۳۹۷/۱/۲۱

بررسی اهداف و ابزارهای نفوذ آلمان در خاورمیانه: کردستان هدف اصلی آلمان

۱۳۹۷/۱/۲۰

ترجمه کامل سخنرانی وزیر خارجه آلمان در کنفرانس بررسی سیاست خارجی آلمان

۱۳۹۷/۱/۱۲

ماراتن تشدید تنش‌ها در روابط ترکیه و آلمان

۱۳۹۶/۵/۱

راهکارهای تصمیم سازان بنیاد علم و سیاست آلمان SWP برای حفظ ترکیه در بلوک غرب

۱۳۹۶/۱/۱۹

از سیاست نگاه به شرق تا سیاست سرد: مرکل، پوتین و سیاست خارجی آلمان در قبال روسیه

۱۳۹۶/۱/۱۵

جایگاه منطقه خلیج فارس در سیاست خارجی و امنیتی آلمان پس از جنگ سرد

۱۳۹۶/۱/۱۵

برآورد آلمان از سیاست خارجی ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۲۵

لایحه جدید وزارت دفاع آلمان؛ کنترل‌های امنیتی اسلامگرایان افراطی در ارتش

۱۳۹۵/۱۰/۱۵

بررسی اهداف و منافع روسیـه، ترکیـه و آلمـان در قبال یکدیگر

۱۳۹۵/۹/۲۹

بررسی اجمالی پرخاشگری کلامی مقامات آلمانی علیه ایران

۱۳۹۵/۹/۳

اهداف آلمان در دور جدید "امنیتی سازی" و "ایران‌هراسی"

۱۳۹۵/۷/۲۸

پیشرفت میلیتاریسم در سیاست خارجی آلمان

۱۳۹۵/۷/۲۴

روند جدید در سیـاست خارجی آلمـان و اهداف این کشور در مداخله نظامی سوریه

۱۳۹۵/۴/۱۵

برگ‌هایی از سیاست خارجی آلمان با مرور زندگی یک وزیر خارجه

۱۳۹۵/۴/۶

فهم سیاست در آلمان

۱۳۹۵/۲/۲۹

تغییر نگرش در سیاست خارجی آلمان

۱۳۹۵/۲/۴

معرفی کتاب «قدرت در مرکز»اثر دکتر هرفرید مونکلر

۱۳۹۴/۱۲/۱۱

ترمیم وجهه عربستان در مسئله تروریسم، سیاست جدید ائتلاف غربی

۱۳۹۴/۱۲/۲

تحلیلی کوتاه از سفر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان به تهران

۱۳۹۴/۹/۲۵

نگاهی کوتاه به زندگی و دوران صدارت اعظمی هلموت اشمیت

۱۳۹۴/۸/۳۰

رسوایی های اطلاعاتی اخیر در آلمان؛ بازتابی از سیاست خارجی آلمان و روابط فراآتلانتیکی

۱۳۹۴/۴/۱۵

سیاست خارجی آلمان در قبال روسیه

۱۳۹۴/۴/۱۵

روایتی دیگر از همکاری جاسوسی آلمان و آمریکا

۱۳۹۴/۲/۲۷

افشای حمایت مالی آلمان از برنامه‌ هسته‌ای رژیم صهیونیستی

۱۳۹۴/۲/۱۵

نگرش نزدیکِ ایران و آلمان نسبت به تحولات یمن

۱۳۹۴/۲/۱۴

حمايت رئيس جديد پليس جنايي آلمان BKA از مبارزه با تروریسم اسلامگرایانه

۱۳۹۴/۲/۱۳