ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > آلمان > اهداف آلمان در دور جدید "امنیتی سازی" و "ایران‌هراسی"

اهداف آلمان در دور جدید "امنیتی سازی" و "ایران‌هراسی"

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۷/۲۸ تعداد بازدید: 521

رویداد

اواسط تیرماه 95 بان‌کی‌مون دبیرکل سازمان ملل متحد در گزارشی محرمانه اعلام کرد که آزمایش‌های موشکی ایران با روح برجام سازگار نیست. همچنین آنگلا مرکل صدراعظم آلمان نیز مدعی شد، ایران مقررات شورای امنیت سازمان ملل درخصوص توقف برنامه موشکی نظامی خود را نقض کرده و کماکان به تهیه کالاهای حساس در صنایع هسته‌ای ادامه می‌دهد.

موضع‌گیری رسمی صدراعظم آلمان بر اساسِ مطالبی ایراد شده که در گزارش سال 2015 سرویس ضد جاسوسی و امنیت داخلی آلمان[1] درج شده بود این گزارش در تاریخ 8 تیر 95  توسط توماس دمیزیره[2] وزیر کشور و هانس گئورگ ماسن[3] رییس سرویس داخلی از آن رونمایی گردید. خانم مرکل در اظهاراتش به گزارش سرویس داخلی ایالت نوردراین وستفالن نیز استناد کرده است. وی روز پنجشنبه  17 تیرماه 95 ، بیانیه دولت در مجلس فدرال آلمان را مبنی بر تداوم تلاش ایران در زمینه تامین اقلام مورد نیاز برنامه های هسته‌ای و موشکی را قرائت کرد و گفت:

"علیرغم متن صریح شورای امنیت سازمان ملل، تکمیل برنامة موشکی ایران ادامه دارد. معاهده‌ای که در ژوییه 2015 در وین در باره کنترل برنامه هسته‌ای ایران منعقد شد، موجب تغییر در این خصوص نشده‌است." در گزارش سالانه (2015) سرویس آمده است: "هرچند ایران با انعقاد معاهده هسته‌ای محدودیت‌ها و کنترل‌های شدید برنامة هسته ای خود را قبول نموده، اما معذالک در سال 2015 تلاش‌های تدارکاتی مرتبط با توسعة سلاح‌های تخریبی در سطح  وسیعی کماکان ادامه داشته است. هرچند ادارة ضد جاسوسی و امنیت داخلی کاهش میزان فعالیت‌های ایران در این زمینه را تایید می‌کند، اما هنوز نمی‌توان از بروز یک تغییر در این زمینه سخن گفت."

اهداف آلمان در دور جدید "امنیتی سازی" و "ایران‌هراسی"



اهم مطالب گزارش سرویس آلمان در باره ایران

درحالی که درگزارش سالانه سرویس آلمان از سال‌های 2011 تا 2014 درج کلیدواژه "ایران" روند نزولی را طی می‌کرد، در گزارش 2015 به یکباره با یک جهش حدود 25 درصدی 58 بار نام ایران قید شده که در بخش‌های مختلفی به آن پرداخته شده و در 317 صفحه منتشر شده است.[4] در سالهای گذشته معمولا از کلیشه‌ها و ادبیات یکسانی استفاده می‌کرده، اما در گزارش 2015 ، در چند مورد ادبیات نسبتا متفاوتی بکار رفته است. اهم کلی فرازهای گزارش 2015 و اتهامات مطرح شده علیه ایران از قرار زیر است:

- متهم کردن ایران به تداوم تلاش برای تهیه کالاهای غیر قانونی.
- اتهام به ایران در خصوص تداوم تلاش برای دستیابی به کالاهای مرتبط با صنایع هسته ای.
- تداوم تلاش برای پیشبرد مربوط به تکنولوژی موشکی و تامین اقلام مورد نیاز آن .
- اتهام به ایران در مورد حملات الکترونیکی و سایبری.
- اتهام جاسوسی ایران در زمینه های سیاسی، اقتصادی و علمی و اپوزیسیون ایران.
- اتهام تلاش در مراکز اسلامی برای حمایت از حزب الله و تاثیرگذاری و مدیریت شیعیان آلمان.
- اتهام فعالیت ایران علیه اسرائیل در خارج از مرزها و تلاش برای جاسوسی از مراکز یهودی در آلمان.[5]
- ایران، پس از روسیه و چین مهمترین بازیگر اطلاعاتی ضد آلمان است.
- به احتمال قوی ایران مبادرت به حملات الکترونیکی و سایبری در آلمان داشته است.
- تلاش ایران برای دستیابی به اطلاعاتی در باره سیاست آینده غرب نسبت به سیاست خارجی آلمان.
- ایران تلاش نموده کالاهای عمدتا دو منظوره را از آلمان بطور غیر مستقیم و از طریق کشورهای امارات،.
- ترکیه، چین و حتی ترکمنستان و عراق وارد کند. (شکل زیر)

اهداف آلمان در دور جدید "امنیتی سازی" و "ایران‌هراسی"

- درگزارش سرویس داخلی ایالت نوردراین وستفالن نیز آمده است: "در کنترل‌های انجام شده مشخص گردید که 140 مورد تلاش برای خرید کالاهای ممنوعه صورت گرفته است که نسبت به سال 2014 تقریبا دوبرابر شده است. این اقلام عمدتا کالاهای دو منظوره با کاربرد نظامی و غیرنظامی بوده‌اند." روزنامه تاگس اشپیگل مدعی شد:"از 141 مورد تلاش‌های شناسایی‌شده برای خرید اقلام غیرقانونی، حدوداً 90 مورد به خریدهای غیرقانونی ایران مربوط بوده است."

ایران هراسی جدید مرکل، اقدام گسترده و هماهنگ

همزمان با اظهارات مرکل، در یک اقدام هماهنگ، همزمان موج گسترده‌ای از اتهامات علیه ایران از سوی سایر مقامات آلمانی مطرح شد. فولکر بک[6]، نمایندة حزب سبزها و رییس گروه پارلمانی آلمان و اسراییل در نامه ای به صدراعظم و زیگمار گابریل وزیر اقتصاد سؤالاتی مطرح نمود و به موارد نقض مقررات از سوی ایران پس از تاریخ 21/7/2015 (زمان بیانیه‌ی تایید برجام توسط شورای امنیت سازمان ملل)اشاره نمود.

یورگن هارت[7]، سخنگوی سیاست خارجی فراکسیون احزاب دموکرات و سوسیال مسیحی در مجلس فدرال در حمایت از صدراعظم گفت: "برجام گام مهمی برای جلوگیری ازدستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است، اما باید هوشیار باشیم زیرا تنها با امضای معاهده برجام توسط ایران، اعتماد به درستی انگیزه‌های ایران حاصل نمی‌شود. در این رابطه اگر ادعای سرویس امنیت داخلی در مورد ایران واقعاً ثابت شود، بایستی ایران را تنبیه کرد."

توماس فایست[8]، نمایندة مجلس فدرال از حزب دموکرات مسیحی و عضو گروه پارلمانی ایران و آلمان گفت: "ما گشایش تضمین های بیمه هرمس آلمان برای صادرات به ایران را با وجود گزارش سرویس امنیت آلمان درک نمی‌کنیم. با احتمال نقض برجام توسط ایران، اکنون این خطر وجود دارد که دولت و مالیات دهندگان آلمانی مجبور شوند خسارات این تضمین را بپردازند"

مارک دوبوویتس[9]، مدیر اجرایی بنیاد دفاع از دمکراسی[10] واشنگتن و کارشناس تحریم‌ علیه ایران و مشاور کنگرة امریکا هم در مورد تضمین‌های بیمه هرمس گفت: "دولت آلمان با ضمانت بیمه هرمس، مردم این کشور را به تامین‌کننده مالی فعالیت‌های غیرقانونی ایران در زمینه تدارک تکنولوژی هسته‌ای و موشکی در آلمان تبدیل می‌کند. برای بانک‌های آلمانی تمیز قائل شدن بین معاملات قانونی و ممنوع با رژیم ایران امری بسیارمشکل است، زیرا دولت ایران قوانین بین‌المللی را مدام نقض می کند. تمام مراودات اقتصادی و رفع تحریم‌های ایران به تعهداتی بستگی دارند که باید رعایت کند."

رسانه های آلمان نیز به این موضوع اینگونه پرداخته‌اند که اگر ایران واقعاً مخفیانه به برنامة هسته ای خود ادامه دهد و معاهدات را نقض کند،  تحریم‌ها می‌توانند مجدداً به اجرا درآیند . در این صورت شرکت‌های آلمانی که برای روابط اقتصادی اشتیاق دارند تا سریعاً به تجارت بپردازند، زیان‌های هنگفتی را متحمل خواهند شد.

اهداف و دلایل

1. آلمان برای ایفای نقش، بعنوان یک همکار تمام عیار امریکا در مسائل منطقه‌ای، نمی‌تواند صرفا به همکاری‌های محدودِ نظامی بسنده کند و ادبیات متفاوتی در قبال ایران داشته باشد. سیاست ایران هراسی امریکا باید از سوی متحدین این کشور (بریتانیا، فرانسه و حتی آلمان) پشتیبانی شود. آلمان نیز از این امر مستثنی نیست. لذا اگر روزی نقش پلیس بد صرفا به فرانسه سپرده می شد، اکنون آلمان نیز در این زمینه مسئولیت می‌پذیرد. بنابراین اقدام اخیر از سوی آلمان نوعی پاسخ مثبت به انتظارات ایالات متحده امریکا نیز ارزیابی می شود.[11]2. اقدام آلمان، نوعی عملیات روانی نیز هست که در یک بسته منسجم توسط کشورهای غربی اجرا می‌شود. این عملیات روانی، اعتراضات ایران نسبت به نقض برجام توسط امریکا را خنثی می‌کند. لذا ادعاهایی که اخیرا بخصوص از سوی مقامات آلمانی علیه ایران مطرح می‌شود، اتهام نقض برجام را به سمت ایران برمی‌گرداند و مدعی است که ایران ناقض برجام است. استناد مرکل به ادعاهای سرویس، یک تلاش ضعیف از نظر حقوقی است. زیرا دلایل و کدهای ادعاهای مطرح شده در گزارش سرویس آلمان مشخص نیست. همزمانی سخنان ضد ایرانی مرکل با اظهارات تکمیلی سایر مقامات آلمانی، لابی های صهیونیستی و ادعاهای بان‌کی‌مون  همگی حکایت از یک اراده‌ی بالادستی برای اجرای این عملیات روانی است.

3. جوسازی‌های صورت گرفته در آلمان همزمان با نشست ناتو در لهستان بوده که این امر در ابعاد بین‌المللی، بر تلاش‌های هماهنگ غرب بر بزرگنمایی تهدیدات بین المللی در برابر ناتو صحه می‌گذارد. تاکید ناتو بر افزایش بودجه نظامی کشورهای عضو بدون بزرگنمایی تهدیدات، با چالش جدی افکار عمومی و نخبگان اروپا مواجه است. لذا برای توجیه تصمیمات ناتو مانند افزایش بودجه‌ی اعضای، تمهیدات موشکی و مداخلات نظامی بیشتر نه تنها تمرکز بر تداوم تهدید روسیه را ضروری می نماید؛ بلکه بزرگنمایی تهدید ایران نیز ضروری است.

4. در ابعاد داخلی، نیز دولت آلمان با چالش هایی برای رویکردهای نظامی جدید خود در سیاست خارجی مواجه است. حضور نظامی در سوریه، تاسیس پایگاه نظامی مستقل در ترکیه و برنامه‌های این کشور برای افزایش بودجه نظامی آلمان تا 4% تولید ناخالص داخلی، همگی نیازمند این است که نشان دهد که تهدیدات هسته‌ای ایران هنوز برطرف نشده‌است. لذا این تلاش‌ها ابزاری برای اقناع افکار عمومی داخلی آلمان نیز هست که کماکان با نظامی‌گری این کشور و مداخلات خارجی ارتش مخالفند.

5. طبیعی است که عمده کالاهای تجاری مورد نیاز هر کشور می توانند در فهرست کالاهای دومنظوره طبقه بندی شوند. اکنون در اولین سال پس از اجرای برجام، این انتظار وجود دارد که بحث کالاهای دو منظوره خاتمه یابد. اما آغاز دور جدیدی از کوبیدن بر طبل ایران هراسی با تمرکز بر اتهامات هسته ای و موشکی، نوعی تداوم سیاست "امنیتی کردن ایران" است. این سیاست کمک می‌کند تا غرب بتواند به بهانه تلاش‌های ایران برای خرید کالاهای حساس، کماکان ایران را از کالاهای به اصطلاح دو منظوره (که بطور طبیعی بخش مهمی از نیازهای عادی و اقتصادی ایران را تامین می‌کنند) محروم نموده و بعبارتی تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را تداوم بخشد. در همین رابطه دکتر صالحی در 19 تیر 95 گفت: "به طور منطقی وقتی یک کانال خرید در برجام تعبیه کرده‌ایم دیگر ضرورتی ندارد که سازمان انرژی اتمی بخواهد دستگاهی را به طور غیرمستقیم از بازار سیاه خریداری کند که هم هزینه بیش‌تری دارد و هم خطر آلودگی احتمالی خواهد داشت."

6. در سال گذشته موج مخالفت با ارسال گسترده تسلیحات به عربستان در فضای افکار عمومی آلمان چشمگیر بود؛ اما دولت آلمان بدون توجه به نظر افکار عمومی و نخبگانِ مخالف، بر مبنای منافع اقتصادی و در راستای اهداف ائتلاف غربی، به اصطلاح در ایجاد توازن منطقه‌ای و حمایت از متحدین، رکورد فروش تسلیحات به عربستان را رقم زد. لذا می تواند انحراف افکار عمومی آلمان از توجه به عربستان و نقش مخرب این کشور در بحران های غرب آسیا و کاهش فشار افکار عمومی آلمان از دیگر اهداف آلمان باشد.

نتیجه‌‌گیری و پیشنهاد:

طی سال گذشته (که اکنون در سالگرد توافق برجام هستیم)، جمهوری اسلامی ایران صادقانه خود را به اجرای برجام متعهد دانسته است. از سوی دیگر ایران نقشی در فرایند مجدد ایران هراسی در آلمان نداشته و بعبارتی بهانه‌ای ازسوی ایران برای امنیتی شدن وجود ندارد. اما صدراعظم آلمان با استناد به ادعاهای واهی و خدشه پذیر سازمان امنیت آلمان، گام در مسیری  نهاده که فضای روابط ایران و آلمان و بطور کلی با غرب را به یک دهه قبل می‌کشاند. با توجه به شواهد موجود، ایجاد چنین شرایطی یک اقدام هدفمند با رویکردهای معطوف به داخل آلمان، الزامات روابط فراآتلانتیکی، اهداف ژئوپلیتیک و راهبردهای کلان غرب در قبال ایران بویژه پس از برجام (تداوم فضای تحریم) ارزیابی می شود.

در پی موضع گیری مرکل، مواضع اعلامیِ سایر مقامات آلمان نیز بر نکاتی تمرکز داشته که نوعی تقابل و فشار بر ج.ا.ا. را  تداعی می‌کند:

- نقض مقررات بین المللی و برجام از سوی ایران
- بی اعتمادی به ایران
- رفع تحریم ها و مراودات اقتصادی با ایران به اجرای تعهدات ایران بستگی دارد
- ضرورت تنبیه ایران در صورت صحت ادعاهای سرویس المان

بنظر می رسد، موج جدید ایران هراسی و تلاش برای امنیتی ساختن ایران که بخشی از آن اکنون توسط آلمان اجرا شده، مقدمه‌ای برای آغاز یک روند جدید است که هرگونه خوش‌بینی، تساهلِ دیپلماتیک، کوچک انگاری و کم اهمیت جلوه دادن این اقدام، به گسترش فضای مورد اشاره خواهد انجامید. موضع رسمی آلمان پشتوانه اقدامات عملی آینده خواهد بود، زیرا تکیه گاه موضع دولت آلمان، تولید سند ماندگاری است که سرویس امنیت داخلی آلمان تولید کرده و هر زمان می تواند سایه‌اش بر روابط دوجانبه سنگینی کند.  قطعا اهمیت ایفای نقش آلمان در عملیات روانیِ امنیتی سازی ایران، نیز حائز اهمیت است و خاتمه دادن به آن یکی از انتظارات اصلی از برجام تلقی می‌گردد. هنوز بسیارند کسانی که با استناد به سوابق غیر استعماری تاریخ آلمان، ایفای نقش آلمان در ائتلاف امریکایی علیه ایران را جدی نمی‌گیرند. لذا:

- تجربه نشان داده که اظهارات کلیشه‌ای مقامات ایران مبنی بر"غیر سازنده بودنِ" اظهارات مرکل، تاثیری در شرایطِ ایجاد شده نخواهد داشت.
- پیگیری‌های دیپلماتیک و اعتراض کتبی به مستندات گزارش‌های بی پایه و اساس سرویس امنیت آلمان، حداقل اقدام مورد انتظار از دستگاه سیاست خارجی است.
- طرف آلمانی در مذاکرات دیپلماتیک با طرف ایرانی باید این دریافت را داشته باشد که رویکرد جدیدآلمان بدون تبعات منفی برای آنان نخواهد بود. بعبارت دیگر آلمان باید بپذیرد که تغییر رویکرد آلمان نسبت به ایران تغییر رویکرد ایران را در پی خواهد داشت و این بار جمهوری اسلامی ایران به بازیگر نقش پلیس بد، پاداش نخواهد داد.

در ابعاد رسانه ای ضروری است به تقابل حاکمیت آلمان با جمهوری اسلامی ایران که به پشتوانه دستگاههای امنیتی در حال شکل گیری است، واکنش نشان داده شود و افشاگری صورت گیرد. دولت و دستگاههای اطلاعاتی امنیتی آلمان در حالی وارد چنین بازی با ایران می‌شوند که شدیدا مورد انتقاد مخالفان داخلی برای ثبت رکوردهای تاریخی در ارسال سلاح به عربستان و مناطق بحرانی منطقه قرار می‌گیرند. همزمان که خرید کالاهای دو منظوره ایران را بعنوان تلاش برای تداوم فعالیت‌های هسته‌ای برجسته می‌سازد، بنا بر اذعان مقامات رسمی آلمان، سلاح‌های تولیدی این کشور یا در دست تروریست‌های داعش مورد استفاده قرار می‌گیرد و یا توسط عربستان در خدمت کشتار مردم غیر نظامی یمن است.

 

گروه تخصصی آلمان- محمد حسن طاهری   تیر 1395



[1] . Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) نام رسمی: "سازمان حفاظت از قانون اساسی آلمان"

[2] . Thomas de Maizière

[3] . Hans-Georg Maaßen

[4] . لازم به ذکر است که کلید واژه عربستان درگزارش 2015 سرویس 6 بار ذکر شده و در 5 سال گذشته هرگز از 8 بار تجاوز نکرده است. این درحالی است که به اذعان بسیاری از نخبگان آلمانی و افکار عمومی این کشور، عربستان تنها در موضوعات امنیتی و مرتبط با تروریسم دارای پرونده سیاه و قطوری است که از حمایت های مادی و معنوی سلفی های مقیم المان کمترین آن است. 

[5] . همزمان با اظهارات مرکل و ایجاد موج جدید ایران هراسی در آلمان، اعلام شد یک تبعه پاکستانی 31 ساله به نام سید مصطفی هـ که علیه انجمن آلمان و اسرائیل برای ایران جاسوسی می کرد، در شهر برمن بازداشت شده است.

[6] . Volker Beck

[7] . Jürgen Hardt

[8] .Thomas Wolfgang Feist

[9] . Mark Dubowitz

[10] . Foundation for Defense of Democracies

[11] . فرانسه که در دوره مذاکرات برجام مواضع خصمانه علیه ایران اتخاذ می‌نمود، اکنون توانسته شرایط را به حالت نسبتاعادی بازگرداند تا در زمینه فروش کالا (بخصوص دربخش خودرو) بتواند فعال تر عمل کند. بریتانیا نیز در حال تلاش برای ترمیم روابط دیپلماتیک با ایران است. لذا در حال حاضر امکان ایفای نقش پلیس بد توسط المان بر فرانسه و بریتانیا ارجحیت دارد.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

ماراتن تشدید تنش‌ها در روابط ترکیه و آلمان

۱۳۹۶/۵/۱

راهکارهای تصمیم سازان بنیاد علم و سیاست آلمان SWP برای حفظ ترکیه در بلوک غرب

۱۳۹۶/۱/۱۹

از سیاست نگاه به شرق تا سیاست سرد: مرکل، پوتین و سیاست خارجی آلمان در قبال روسیه

۱۳۹۶/۱/۱۵

جایگاه منطقه خلیج فارس در سیاست خارجی و امنیتی آلمان پس از جنگ سرد

۱۳۹۶/۱/۱۵

برآورد آلمان از سیاست خارجی ترامپ

۱۳۹۵/۱۲/۲۵

لایحه جدید وزارت دفاع آلمان؛ کنترل‌های امنیتی اسلامگرایان افراطی در ارتش

۱۳۹۵/۱۰/۱۵

بررسی اهداف و منافع روسیـه، ترکیـه و آلمـان در قبال یکدیگر

۱۳۹۵/۹/۲۹

بررسی اجمالی پرخاشگری کلامی مقامات آلمانی علیه ایران

۱۳۹۵/۹/۳

اهداف آلمان در دور جدید "امنیتی سازی" و "ایران‌هراسی"

۱۳۹۵/۷/۲۸

پیشرفت میلیتاریسم در سیاست خارجی آلمان

۱۳۹۵/۷/۲۴

روند جدید در سیـاست خارجی آلمـان و اهداف این کشور در مداخله نظامی سوریه

۱۳۹۵/۴/۱۵

برگ‌هایی از سیاست خارجی آلمان با مرور زندگی یک وزیر خارجه

۱۳۹۵/۴/۶

فهم سیاست در آلمان

۱۳۹۵/۲/۲۹

تغییر نگرش در سیاست خارجی آلمان

۱۳۹۵/۲/۴

معرفی کتاب «قدرت در مرکز»اثر دکتر هرفرید مونکلر

۱۳۹۴/۱۲/۱۱

ترمیم وجهه عربستان در مسئله تروریسم، سیاست جدید ائتلاف غربی

۱۳۹۴/۱۲/۲

تحلیلی کوتاه از سفر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان به تهران

۱۳۹۴/۹/۲۵

نگاهی کوتاه به زندگی و دوران صدارت اعظمی هلموت اشمیت

۱۳۹۴/۸/۳۰

رسوایی های اطلاعاتی اخیر در آلمان؛ بازتابی از سیاست خارجی آلمان و روابط فراآتلانتیکی

۱۳۹۴/۴/۱۵

سیاست خارجی آلمان در قبال روسیه

۱۳۹۴/۴/۱۵

روایتی دیگر از همکاری جاسوسی آلمان و آمریکا

۱۳۹۴/۲/۲۷

افشای حمایت مالی آلمان از برنامه‌ هسته‌ای رژیم صهیونیستی

۱۳۹۴/۲/۱۵

نگرش نزدیکِ ایران و آلمان نسبت به تحولات یمن

۱۳۹۴/۲/۱۴

حمايت رئيس جديد پليس جنايي آلمان BKA از مبارزه با تروریسم اسلامگرایانه

۱۳۹۴/۲/۱۳