ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > بریتانیا > گزارش چیلکات یا لاپوشانی جرایم جنگی بریتانیا در عراق

گزارش چیلکات یا لاپوشانی جرایم جنگی بریتانیا در عراق

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۴/۲۳ تعداد بازدید: 517

خبرهای هفته گذشته مبنی بر این بودند که روز چهارشنبه 6 ژوئیه جامع‌ترین گزارش در مورد مداخله بریتانیا در عراق پس از انجام تحقیقات هفت‌ساله جان چیلکات، یکی از مسئولین سابق دولت، منتشر خواهد شد.



کمیته تحقیقاتی تشکیل‌شده توسط گوردون براون نخست‌وزیر اسبق بریتانیا ، به بررسی رویدادهای مربوط به جنگ عراق از تابستان 2001 تا ژوئیه 2009 می‌پردازد. تحقیقات چیلکات به مدت هفت سال – حتی بیشتر از مدت‌زمان عملیات جنگی بریتانیا در عراق – به طول انجامید. در این تحقیقات که بیش از ده میلیون پوند هزینه برداشته است، شواهد بیش از 150 نفر مورد بررسی قرار گرفته است. باوجود اینکه این گزارش قرار است سیاستمداران بسیاری ازجمله تونی بلر، جک استراو، پیتر گلداسمیت دادستان کل سابق، رؤسای اسبق سرویس‌های اطلاعاتی همچون ریچارد دیرلاو رئیس ام آی 6، دیپلمات‌ها و ارتش را به دلیل نقش آن‌ها در حمله و پس از آن اشغال عراق مقصر بداند. اما نتیجه نهایی این تحقیقات برخلاف انتظارات تعقیب کیفری در پی نخواهد داشت.

رأی کمیته تحقیقات جنگ عراق در شرایطی صادر می‌شود که جایگاه بریتانیا در جهان متزلزل است و شرایط غیرقابل پیش‌بینی به وجود آمده است. نتیجه همه‌پرسی خروج از اتحادیه اروپا بریتانیا را مجبور به بازنگری در روابط خارجی خود خواهد کرد. روری استوارت، نماینده حزب محافظه‌کار در مجلس بریتانیا و یکی از مقامات اسبق بریتانیا در عراق  می‌گوید: "مسئله مشترک در موضوع جنگ عراق و برکسیت نبود جدیت، تعهد و تخصص در دستگاه سیاست خارجه بریتانیا است. بی‌ثباتی اقتصادی که اکنون پس از روشن شدن نتیجه همه‌پرسی بدان دچار هستیم، کاملاً متأثر از سیاست خارجه ما است."

پس از جنگ عراق تغییر رویکردها در بریتانیا ناچیز بوده است. گوردون براون و دیوید کامرون، جانشینان تونی بلر نیز از جنگ حمایت کردند. علاوه بر این، کامرون همان اشتباهات بلر را در مورد لیبی تکرار کرده و با همکاری فرانسه اقدام به برکناری معمر قذافی کرد. به گفته اوباما، کامرون کمی پس از مداخله در درگیری‌های لیبی دچار سردرگمی شد. ترزا مِی، یکی از نامزدهای محبوب برای جانشینی کامرون به عنوان نخست‌وزیر نیز رأی مثبت به جنگ عراق داده است. مایکل گاو، رقیب ترزا می در انتخابات رهبری حزب محافظه‌کار نیز در سال 2008 جنگ عراق را "نمونه نادری از موفقیت سیاست خارجه بریتانیا" دانست.

پس از افشای نادرستی اطلاعات جنگ (مبنی بر این‌که عراق دارای سلاح‌های شیمیایی است که می‌تواند آن‌ها را در عرض 45 دقیقه به کار بیاندازد) موجی از بی‌اعتمادی نسبت به جریان چپ‌گرای بریتانیا و برخی از مشاورین متخصص ایجاد شد. انتخاب جرمی کوربین به عنوان رهبر حزب کارگر در سال گذشته به نوعی نشانگر خشم عمیقی است که نسبت به شکست‌های جنگ عراق و افغانستان درون حزب کارگر وجود دارد. اخبار منتشرشده نشانگر چشم‌اندازی روشن در محکومیت تهاجمات غیرقانونی نظیر حمله به عراق هستند. جرمی کوربین رهبر حزب کارگر در تدارک برای انجام تحقیقات در خصوص جنایات جنگی تونی بلر است و الکس سالموند نیز اظهار امیدواری کرده است که بلر به اتهام جنایات جنگی در دادگاه‌های اسکاتلند محاکمه شود.

حضور نظامی بریتانیا در عراق و جنوب افغانستان شکست‌های راهبردی بودند که بیش از 29 میلیارد پوند برای مالیات‌دهندگان بریتانیایی هزینه برداشته‌اند. در حقیقت، تصمیم تونی بلر و جرج بوش در مارس 2003 مبنی بر حمله به عراق، بدون هیچ حکمی از سوی سازمان ملل، زیان‌های بسیاری را بر زیرساخت‌های عراق وارد کرده و موجب کشته و مجروح شدن ده‌ها هزار تن و آواره شدن میلیون‌ها نفر از مردم عراق شده است. نتایج بازرسی نبردهای نظامی بریتانیا از پایان جنگ سرد تاکنون نشانگر آن است که اشغال و حمله به عراق در سال 2003 به گسترش تروریسم کمک کرده و منجر به مرگ حداقل صد هزار عراقی و آواره شدن حداقل دو میلیون نفر شده است.

کریستوفر مِیِر، سفیر بریتانیا در آمریکا در سال‌های 1997 تا 2003، معتقد است که نحوه رهبری مبارزه با صدام "شاید مهم‌ترین دلیل" گسترش خشونت‌های فرقه‌ای حاضر در سراسر عراق باشد. وی در این رابطه گفت: "ما اکنون بذری را درو می‌کنیم که سیزده سال پیش آن را کاشته‌ایم ..... داعش دست‌پرورده القاعده در عراق است، القاعده در گذشته حضوری در عراق نداشت."

ژانویه گذشته، گزارش منتشر یافته‌ی جدیدی از سوی سازمان ملل به بیان تأثیر شدیدی پرداخت که درگیری‌های کنونی با داعش بر زندگی غیرنظامیان گذاشته است. بنابر این گزارش،  قریب به 19 هزار غیرنظامی از ژانویه 2014 تا اکتبر 2015  کشته شدند (36.245 مجروح و 3.2 میلیون نفر ازجمله یک میلیون کودک دبستانی در عراق بی‌خانمان شدند). سازمان ملل این تعداد تلفات جنگی را "فاجعه بار" دانست. حمله روز گذشته به بغداد یکی دیگر از نمونه‌های وحشی‌گری داعش در عراق است.

حتی تونی بلر نیز از اشتباهات خود در همراهی آمریکا در حمله به عراق ابراز پشیمانی کرد. بلر در مصاحبه‌ای اختصاصی با برنامه‌ای با عنوان جی پی اس و با اجرای فرید زکریا به شبکه سی ان ان گفت: "باید بگویم که از اینکه اطلاعات نادرستی را دریافت کردیم، پوزش می‌خواهم. اگرچه صدام حسین به طور گسترده‌ای از سلاح‌های شیمیایی علیه مردم کشورش و کشورهای دیگر استفاده کرده بود، اما برنامه تسلیحاتی صدام به‌گونه‌ای که ما تصور می‌کردیم نبود."  

همچنین بلر در مصاحبه‌ای با مجله پراسپکت مدعی شد که بریتانیا و آمریکا "عمیقاً" هرج‌ومرج بعد از سرنگونی صدام را دست‌کم گرفته بودند. اما این ادعا به نظر صحیح نمی‌رسد ازآنجایی که بلر و بوش دقیقاً از آنچه در عراق و مشابه اقدام بعدی رهبران انگلیس و فرانسه در لیبی انجام داده شد مطلع بودند. در واقع، آن‌ها از مدت‌ها قبل برای حمله نظامی برنامه‌ریزی کرده بودند تا حدی که بوش در مصاحبه‌ای در سال 2007 مدعی شد که "خداوند به وی مأموریت داده تا به استبداد در عراق پایان دهد."

اگرچه از زمان حمله به عراق و لیبی تا به امروز بریتانیا آمادگی کمتری برای همراهی با متحدان اصلی خود به‌ویژه آمریکا در دخالت نظامی داشته است، ضروری است که افکار عمومی جهان شاهد این باشند که مرتکبین جنایات جنگی در عراق و سایر کشورها محاکمه شوند.

متأسفانه هیچ‌یک از سران ارشد غربی که در حملات نظامی مختلفی دخالت داشته‌اند، در دیوان کیفری بین‌المللی (که به جرائم بین‌المللی همچون نسل‌کشی، جنایت علیه بشریت، تجاوز نظامی و جنایات جنگی رسیدگی می‌کند) و یا در دادگاه بین‌المللی دیگری تاکنون محاکمه نشده‌اند.

آنچه پس از انتشار نتیجه تحقیقات جنگ عراق یا همان گزارش چیلکات انتظار می‌رود این است که بلر و بوش به خاطر حمله غیرقانونی به کشور عراق و کشتار و بی‌خانمان کردن مردم بی‌گناه عراق محاکمه شوند تا دنیا برای اولین بار شاهد اجرای عدالت در مورد رهبران پیشین غرب باشد، رهبرانی که آشکارا حقوق بشر را نقض کرده و داعش را به وجود آورده‌اند. امیدواریم که این‌گونه جرایم بدون محاکمه‌ای برای مجازات عاملین آن‌ها در اسناد تاریخی پنهان نمانند.

ما امیدواریم که این گزارش که پس از هفت سال انتشار می‌یابد – پس از مدت‌زمانی بیشتر از عملیات نظامی بریتانیا در عراق  و طولانی‌تر از دوره نخست‌وزیری دیوید کامرون – با هدر دادن مالیات مردم بریتانیا به لاپوشانی جرایم جنگی نپردازد و با رویکردی جدی‌تر بدان توجه شود.  همچنین امیدوار هستیم که در آینده شاهد حملاتی غیرقانونی از سوی نیروهای نظامی خارجی در خاورمیانه نباشیم. همان‌طور که مارک لئونارد، مسئول روابط خارجه شورای اروپا می‌گوید: "ما سیزده سال است که در گذشته زندگی کرده‌ایم."

سعید قره بلاغی

تهیه شده در 2 ژوئیه 2016

ترجمهChilcot Report or Whitewashing the UK Crimes in Iraq

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

گزارش موارد نقض حقوق بشر توسط بریتانیا

۱۳۹۷/۱/۱۲

بررسی عملکرد موسسه ایران‌شناسی بریتانیا (BIPS)

۱۳۹۶/۶/۱۳

متغیرتقسیم، تفوق و فرقه سازی جمعیت مسلمان در سیاست خارجی بریتانیا

۱۳۹۶/۳/۲۴

جدایی احتمالی ایرلند شمالی از بریتانیا؛ ابعاد و عواقب احتمالی آن برای بریتانیا و اتحادیه اروپا

۱۳۹۶/۲/۳۱

پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی انگلستان در قبرس و نقش آن در تحولات منطقه

۱۳۹۵/۱۲/۷

اسلام سیاسی در خاورمیانه از نگاه بریتانیا؛ با محوریت فعالیت‏های اخوان‌المسلمین

۱۳۹۵/۱۲/۳

بریتانیای خارج از اتحادیه اروپا و ترامپ:ازدواج مصلحتی و ضرورت ناگزیر بازنگری در روابط ویژه فرا آتلانتیک

۱۳۹۵/۱۲/۳

مواضع متناقض دولت بریتانیا در قبال انتخابات اخیر امریکا

۱۳۹۵/۹/۳

ملاحظاتی در خصوص نقش بریتانیا در جنگ اقتصادی علیه داعش

۱۳۹۵/۸/۱

خلاصه گزارش چشم‌انداز وزارت امور خارجه بریتانیا

۱۳۹۵/۷/۳

نگاهی به انجمن بریتانیایی فابیان و فعالیت های آن در ارتباط با خاورمیانه

۱۳۹۵/۶/۱۷

خروج بریتانیا: بازی با حاصل جمع صفر یا بازی باخت – باخت

۱۳۹۵/۶/۸

تأثیر سیاست خارجی روسیه بر امنیت بریتانیا و متحدان آن

۱۳۹۵/۶/۶

چرایی برکسیت و آینده بریتانیا در نظام بین الملل: نگاهی اکتشافی

۱۳۹۵/۵/۶

خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا: تأثیرات جهانی و منطقه‌ای و روابط با جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۴/۲۶

گزارش چیلکات یا لاپوشانی جرایم جنگی بریتانیا در عراق

۱۳۹۵/۴/۲۳

بهار بریتانیایی اتحادیه اروپا

۱۳۹۵/۴/۵

بررسی موقعیت و نقش جزیره دیگو گارسیا

۱۳۹۵/۳/۱

زوال سیاست خارجی اخلاقی در دولت بریتانیا

۱۳۹۴/۱۱/۱۳

واکاوی نقش بریتیش کانسیل به عنوان بازوی فرهنگی بریتانیا در جهان و ایران

۱۳۹۴/۱۰/۲۰

انتخابات ریاست حزب کارگر بریتانیا

۱۳۹۴/۷/۱۹

تحلیلی بر گزارش ایندیپندنت از "مبارزه تا تظاهر" غربی‌ها در قبال داعش

۱۳۹۴/۷/۱۱

مجادلات جدید بریتانیا و اسپانیا بر سر جبل الطارق

۱۳۹۴/۶/۱۱

ابعاد و عواقب جدایی احتمالی اسکاتلند برای بریتانیا و اتحادیه اروپا و حساسیت موضوع برای جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۶/۱۰

بررسی مشارکت رأی‌دهندگان اسکاتلندی در انتخابات گوناگون بریتانیا

۱۳۹۴/۵/۲۵

روابط عربستان سعودی و بریتانیا

۱۳۹۴/۵/۲۵

بررسی افراط‌گرایی و پراکندگی تروریسم 10 سال پس از بمب گذاری لندن

۱۳۹۴/۴/۱۶

پدیده داعش و سیاست خارجی بریتانیا

۱۳۹۴/۴/۱۵

کاهش رو به رشد نقش ملموس بریتانیا در جهان

۱۳۹۴/۳/۲

روابط دوجانبه بریتانیا و بحرین در پرتوی سفر پادشاه بحرین به بریتانیا

۱۳۹۴/۲/۳۰

انتخابات بریتانیا و عملکرد حزب ملی اسکاتلند

۱۳۹۴/۲/۲۲

معضلات همه‌پرسی برای انگلستان

۱۳۹۴/۲/۲۱

فرصت طلبی فرانسه و قرار گرفتن به جای انگلیس به عنوان نزدیک ترین متحد کشورهای خلیج فارس

۱۳۹۴/۲/۱۶