ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

نوشتار دیگران > آلمان > رایزنی‌های تهران و برلین درباره تحولات منطقه

رایزنی‌های تهران و برلین درباره تحولات منطقه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۳/۲۶ تعداد بازدید: 380

gharibiوزیر امور خارجه ایران در حالی در سفر به برلین با همتای آلمانی خود دیدار می‌کند که سایه سنگین مشکلات منطقه و لاینحل ماندن بحران دمشق همچنان بر سر خاورمیانه سنگینی می‌کند. آلمان یکی از کشورهای بزرگ اروپایی است که در فضای جدید منطقه می‌خواهد مشارکت فعالانه‌تری نسبت به رخدادهای منطقه داشته باشد.



در این میان حل موضوع هسته‌ای ایران و جایگاه تأثیرگذار آن برای حل و فصل مشکلات منطقه‌ای باعث شده تا بخش مهمی از گفت‌وگوهای سیاسی مقامات تهران و برلین به موضوع خاورمیانه اختصاص یابد. از این رو دیدارهای پی در پی مقامات ایران و آلمان  در کنار همکاری‌های اقتصادی، بیشتر اهدافی سیاسی و امنیتی در ارتباط با منطقه بویژه سوریه را دنبال می‌کند که پیامدهای انسانی آن دامن آلمان را نیز فرا گرفته است. این تغییر و تحولات در حالی است که شمال آفریقا و خاورمیانه تا سال 1990 برای آلمان‌ها- برخلاف دو رقیب اروپایی خود انگلستان و فرانسه- به دلیل عدم مستعمره و ضعف نفوذ و دسترسی سیاسی در این منطقه فاقد جایگاه خاص بوده است.

با پایان جنگ سرد، آلمان سیاست خارجی خود را در منطقه شمال آفریقا و خاورمیانه بر سه محور کشورهای شمال آفریقا، خلیج فارس و اسرائیل متمرکز کرد. از آنجا که حوزه خلیج فارس منطقه نفوذ امریکا بود، برلین باید مناسبات خود با این کشورها را به صورت فراآتلانتیکی تنظیم کند.

شیب تحولات  منطقه با آغاز جنبش‌های مردمی و اسلامی شتاب بیشتری به خود گرفت. رخدادهای چند ساله اخیر، این پتانسیل را در منطقه ایجاد کرد که آینده خاورمیانه در پرتو اضمحلال قدرت هژمون می‌تواند نظمی نوین و متفاوت با نقشه‌های ترسیم شده توسط قدرت‌های بزرگ و سنتی داشته باشد. نقش‌آفرینی بازیگران جدید منطقه‌ای، برهم خوردن مرزهای جغرافیایی، ظهور نیروهای جهادی و افراطی سلفی در منطقه، موج مهاجرین به اروپا و از همه مهم‌تر ضعف نفوذ سیاسی آلمان در این منطقه که خاستگاهی تاریخی دارد را با چالش‌هایی مواجه کرده است. 

با توجه به شرایط میدانی منطقه ما شاهد تغییراتی در سیاست خارجی آلمان هستیم. شاید بتوان نقطه آغاز این رویکرد در سیاست خارجی آلمان را از زمان آشکار شدن توان و ظرفیت این کشور در راهبری و مدیریت بحران اقتصادی در اروپا دانست. رمزگشایی این مسأله در گفته‌های رئیس جمهوری آلمان در کنفرانس امنیتی مونیخ بود که به صراحت بیان کرد الان زمان آن رسیده که آلمان نقش هوشمندانه‌ای در خاورمیانه داشته باشد. آلمان به عنوان بزرگ‌ترین قدرت اقتصادی اتحادیه اروپا و چهارمین قدرت اقتصاد جهان، کشوری صادرات‌محور است اساساً بقا و توسعه قدرت خود را در گرو تولید ثروت و انباشت سرمایه می‌داند و این موضوع همواره به عنوان یکی از محورهای بنیادی در رویکرد سیاست خارجی این کشور ملحوظ بوده است از این رو حفظ وضع موجود و ایجاد ثبات سیاسی و امنیتی در خاورمیانه، مهم‌ترین هدف استراتژیک آلمان‌ها محسوب می‌شود.

برخلاف فرانسه و انگلستان که مؤلفه‌های سیاسی و امنیتی، عنصر بسیار مهمی در رویکرد سیاست خارجی آنهاست، اقتصاد، برای آلمان عنصر اساسی است. عمده‌ترین هدف در سیاست خارجی آلمان معطوف به این مهم است که چگونه می‌توان تولید ثروت و توسعه صادرات داشت. بدیهی است این مهم فقط در پرتو ثبات سیاسی و امنیتی محقق خواهد شد. پس از جنگ جهانی دوم ژرمن‌ها در رویکردی محتاطانه، همواره سیاست خارجی خود در خاورمیانه را براساس شرایط و میزان نقش‌آفرینی قدرت‌ها دنبال کرده‌اند و برخلاف امریکا، قائل به هژمون واحد نبوده و ضمن اعتقاد به هژمونی چندجانبه هرگز در پی تبدیل به قدرت و قطب نخست در خاورمیانه نبوده و نیستند.

با توجه به اظهارات وزیر امور خارجه کشورمان مبنی بر اینکه ایران همواره از گسترش نقش آلمان در منطقه استقبال کرده و معتقد است که آلمان می‌تواند نقش خوبی را برای ثبات و امنیت در منطقه خلیج فارس و منطقه پیرامونی ما ایفا کند، سؤال این است که آیا آلمان می‌تواند در شرایط پیچیده منطقه و با توجه به الزامات سیاست‌های فراآتلانتیکی خود، در قالب ابتکاراتی نظیر برگزاری اجلاس کنفرانس مونیخ در خاورمیانه در تهران، با بهره جستن از ظرفیت‌های بازیگران مهم و مؤثر منطقه چون ایران، در ایجاد ثبات و امنیت در منطقه خلیج فارس نقش‌آفرینی کند؟

نوشته:  دکتر حسین غریبی سفیر سابق ایران در پرتغال و پژوهشگر میهمان گروه تخصصی آلمان در موسسه ایران-یوریکا
به نقل از ایران آنلاین 95/3/26

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

مصاحبه مهم فولکر پرتس رییس اندیشکده مهم آلمانی در باره مسائل سوریه

۱۳۹۶/۲/۱۰

شواهدی در ردّ ادعاهای غرب و کاربرد سلاح‌های شیمیایی در سوریه و دیدگاه کارشناس آلمانی

۱۳۹۶/۱/۲۱

رکورد رشد اقتصادی آلمان

۱۳۹۵/۱۲/۸

سه کشور نروژ، سوئیس و سوئد باثبات‌تر از آلمان

۱۳۹۵/۱۱/۲۳

عدم نیاز آلمان به سلاح هسته ای

۱۳۹۵/۹/۲۴

شکست اطلاعاتی آمریکا در بحران‌های اخیر آلمان

۱۳۹۵/۸/۱۱

آلمان : منافع غرب در بقای داعش

۱۳۹۵/۸/۱

تهاجم تسلیحاتی غرب

۱۳۹۵/۴/۲۰

رایزنی‌های تهران و برلین درباره تحولات منطقه

۱۳۹۵/۳/۲۶

رقابت فشرده برای تجارت با ایران

۱۳۹۵/۳/۴

فساد مالیاتی در کلیسای کاتولیک آلمان

۱۳۹۴/۹/۲۵

دلایل مداخله نظامی آلمان در سوریه: از سیاست داخلی تا سیاست خارجی

۱۳۹۴/۹/۲۵

آلمان، فرماندهی که فرمان‌بردار شد

۱۳۹۴/۹/۱۸

آیا دوره طلایی مرکل به پایان رسیده است؟

۱۳۹۴/۸/۳۰

حمایت نظامی روسیه از سوریه و موضع‌گیری آلمان

۱۳۹۴/۸/۱۹

بحران پناهندگان و تغییر رفتار ناگهانی خانم صدراعظم

۱۳۹۴/۶/۲۶

اتحادیه اروپا از نگاه مردم و احزاب آلمان

۱۳۹۴/۶/۳

تغییرات جمعیتی آلمان در 85 سال آینده

۱۳۹۴/۵/۱۴

ارزیابی دویچه بانک از تاثیر توافقنامه هسته‌ای بر اقتصاد آلمان

۱۳۹۴/۵/۱۰

اهمیت نقش آلمان در مذاکرات هسته‌ای با ایران

۱۳۹۴/۴/۲۵

دیدگاه مردم و احزاب آلمان در خصوص پوشش خبری بحران اکراین در رسانه‌های این کشور

۱۳۹۴/۲/۲۲

توهین به ادیان یا آزادی عقیده؟

۱۳۹۴/۲/۱۴

دیدگاه مردم و احزاب آلمان نسبت به برخورد دولت این کشور با "داعش"

۱۳۹۴/۲/۸

سفرهای دو جانبه مقامات ایرانی و آلمانی از سال 2000 تا 2011

۱۳۹۴/۱/۱۵