ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > فرانسه > بررسی سیاست خارجی فرانسه در قبال عراق

بررسی سیاست خارجی فرانسه در قبال عراق

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۳/۱۰ تعداد بازدید: 1345

مقدمه:

سیاست خارجی فرانسه در دهه‌‌های هفتاد و هشتاد میلادی مبتنی بر گسترش نفوذ فرانسه در کشورهای خاورمیانه از جمله عراق بوده و همین امر منجر به گسترش روابط اقتصادی فرانسه و عراق در زمان صدام حسین گشت، تا آنجا که شرکت‌های فرانسوی 11 درصد اقتصاد عراق را در دست گرفتند.  بدنبال حمله‌ی عراق به کویت و اجرای برنامه نفت در برابر غذا در سال 1990، عراق روی دیگر دیپلماسی فرانسه را مشاهده کرد. از آن تاریخ تاکنون، روابط دو دولت، هیچ‌گاه مانند گذشته نشده است. با این همه، فرانسه‌ا‌ی که در رکود اقتصادی درگیر است، همچنان خواهان بازگشت به بازار عراق می‌باشد. حال باید پرسید استراتژی فرانسه برای بازگشت به سال‌های طلایی روابط اقتصادی با عراق چیست؟ روابط فرانسه با دولت جدید عراق چگونه است؟ حضور فرانسه در کردستان عراق چه ابعادی را شامل می گردد؟ این پژوهش می‌کوشد با بررسی روابط دیپلماتیک یک قرن گذشته‌‌ی دو کشور فرانسه و عراق، به پرسش‌های فوق پاسخ دهد.

irak france



پیشینه روابط فرانسه و عراق:

شروع روابط دو کشور به جنگ جهانی اول باز می گردد، زمانی‌ ‌که فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها با همکاری یکدیگر به طور پنهانی در اندیشه تغییر مرزهای جغرافیایی خاورمیانه، پس از سقوط امپراطوری عثمانی بودند. نتیجه‌ی این مذاکرات پنهانی، انعقاد موافقت‌نامه سایکس-پیکو[1] می باشد. هرچند در این موافقت‌ نامه، عراق سهم فرانسوی‌‌ها نشد، اما نگاه طمع‌ورزانه‌ی شارل دو‌‌گول، رییس جمهوری فرانسه در دهه‌ی شصت میلادی به نفت عراق، گسترش روابط دیپلماتیک و تجاری بین دو کشور را بدنبال داشت. با ریاست جمهوری ژرژ پمپیدو[2] (1974-1969) و پس از وی، والری ژیسکار دستن (1981-1947)، گفتمان « سیاست عربی» در دیپلماسی فرانسه توسعه یافت. لذا ژاک شیراک، نخست وزیر فرانسه، روابط گسترده‌‌ای را با عراق آغاز کرد. محور این روابط ویژه، رویکرد اقتصادی فرانسه بوده که منجر به قرار‌داد‌‌هایی در حوزه‌های انرژی هسته‌ای و تسلیحات گردید. فرانسه از اینکه بالاخره توانسته بود در عراق با بریتانیا و واشنگتن رقابت کند، خرسند بود. 

با حمله‌ی عراق به ایران(1988-1980)، فرانسوا میتران حمایت دیپلماتیک و نظامی خود را از رژیم صدام افزایش داد. تسخیر کویت در تاریخ 2 اوت 1990 و جنگی که در پی داشت، تأثیرات بسیاری بر روابط دو کشور گذاشت و این روابط دیگر مانند سابق نشد. هرچند فرانسه به عنوان عضو دائم شورای امنیت، موافق حمله به عراق نبود، با این همه فرانسه در خلیج فارس، هم‌پیمانان دیگری چون عربستان سعودی، امارات و قطر داشت و این کشور‌ها منتظر اتخاذ تصمیمی جدی از سوی فرانسه بودند. در نتیجه، فرانسه مجبور به همراهی با ایالات متحده‌آمریکا و سایر قدرت‌های غربی در جنگ خلیج فارس شد. اجرای برنامه‌ی نفت در برابر غذا، مانع از ادامه‌ی روابط گسترده‌ی اقتصادی بین دو کشور شد.

رابطه‌ی فرانسه با دولت جدید عراق

پس از سرنگونی حکومت صدام در 2003 و تشکیل دولت جدید عراق، سفر نیکولا سارکوزی به عراق در تاریخ 10 فوریه 2009 و حمایت لفظی از وحدت ملی عراق ، نخستین گام جدی در بهبود روابط دیپلماتیک فرانسه و عراق بود. سفر اولاند به بغداد در 11 سپتامبر 2014، دومین دیدار مهم مقامات فرانسوی به عراق محسوب می‌شود. اولاند در دیدار با فؤاد معصوم، ضمن اعلام همبستگی با دولت عراق، از شروع جریانی جدید در روابط فرانسه و عراق خبر داد. وی اظهار داشت:« این همبستگی ابعاد مختلفی داشته، که اولین بعد آن، بعد سیاسی می باشد. فرانسه به دلیل گذار به دموکراسی در عراق، در کنار این کشور خواهد ماند، چرا‌که عراق کشوری است که در آن انتخابات دموکراتیک برگزار می شود و در حکومت جدید تمامی اقوام عراقی حضور دارند. فرانسه از عراق هم حمایت انسانی می‌کند و هم حمایت امنیتی. عراق در حال مبارزه با دشمنی تروریسم است که مرزهای جغرافیایی را به رسمیت نمی شناسد». در این سفر دیپلماتیک، فرانسوا اولاند در کنفرانسی با موضوع «صلح و امنیت» حاضر شد. پس از این کنفرانس، لوران فابیوس، اعلام کرد که در صورت لزوم، اقدام به انجام حمله‌ی هوایی در عراق خواهد کرد. هدف پاریس تضعیف داعش است.

پس از اظهارات فابیوس، دو هواپیمای فرانسوی در تاریخ 19 سپتامبر 2014، مواضع داعش در شمال شرقی عراق را هدف قرار دادند. این حمله‌ی هوایی، بنا به درخواست مقامات عراقی در ملاقات های رسمی فرانسوا اولاند از بغداد در تاریخ 12 سپتامبر 2014 انجام گرفته بود. روابط دیپلماتیک فرانسه با دولت مرکزی عراق، حتی در این مرحله به‌رغم درخواست دولت مرکزی عراق، وارد مرحله‌ی جدیدی نشده است. به نظر می‌رسد، فرانسه برای جلب رضایت کردها، ترجیح می‌دهد اصراری بر گسترش روابط دیپلماتیک با دولت مرکزی عراق نداشته باشد. فرانسه، حتی پس از درخواست حمایت تسلیحاتی دولت فؤاد معصوم از اولاند در راستای مبارزه‌ی با داعش در تاریخ 12 سپتامبر 2014، صرفاً مواضع داعش در شمال شرقی عراق، یعنی مواضع داعش در اقلیم کردستان عراق را هدف قرار داد. این امر به روشنی نشان‌گر رویکرد گزینشی فرانسه در مبارزه علیه تروریسم است.

رویکرد اقتصادی فرانسه در عراق و شرکت های فرانسوی فعال در عراق

هرچند پس از سقوط حکومت صدام در سال 2003 روابط اقتصادی دو کشور به شدت کاهش یافت،  با این‌همه، در سال 2014، مبادلات تجاری بین فرانسه و عراق به 17/1 میلیارد یورو رسید. تجهیزات مکانیکی، ابزار الکترونیکی و تجهیزات پزشکی، اقلام صادراتی فرانسه به عراق محسوب می‌شوند؛ سایت وزارت امورخارجه‌ی فرانسه، ارزش این اقلام را420 میلیون یورو برآورده و این میزان را دو درصد از واردات عراق تخمین زده است. شرکت‌های فرانسوی حاضر در عراق عبارتند از:

- شرکت نفتی توتال


- شرکت نفتی پرنکو[3] 

وبسایت: http://www.perenco.com


- شرکت تجهیزات الکتریکی اشنایدر الکتریک[4]

وبسایت:  http://www.schneider-electric.com/ww/en/

 

- شرکت تجهیزات الکترونیکی آلستوم[5]  

وبسایت: http://www.alstom.com

 

- شرکت ایرباس هلیکوپترز[6]، بازوی طراحی و ساخت انواع هلیکوپتر گروه ایرباس

وبسایت: http://www.airbushelicopters.com

- شرکت ای. دی. پی. آی.[7]، متخصص در حمل و نقل و امنیت هوایی

وبسایت: http://www.adp-i.com/en  

- شرکت حمل و نقل دریایی سی. ام. ای. سی. جی. ام[8]، متخصص در حمل و نقل دریایی

وبسایت: https://www.cma-cgm.fr

 

- شرکت رنو تراکس[9]، تولیدکننده انواع خودروهای سنگین تجاری و نظامی

وبسایت: http://www.renault-trucks.com/fr

 

 

- شرکت تالس[10]، طراح و سازنده قطعات و تجهیزات الکترونیکی مورد نیاز در صنایع هوافضا، حمل‌ونقل، صنایع دفاعی-نظامی و تجهیزات امنیتی 

وبسایت: https://www.thalesgroup.com/en

 

- شرکت دگرمون[11]، متخصص در تصفیه‌ی آب شهری

وبسایت: http://www.degremont.fr

 

- شرکت وئولیا[12]، متخصص در تأمین و مدیریت آب، مدیریت پسماند، انرژی و خدمات حمل‌ونقل

وبسایت: http://www.veolia.com/fr

 

- شرکت لافارژ[13]، متخصص در تولید سیمان

وبسایت: http://www.lafarge.com/en

 

- شرکت سانوفی[14]، متخصص در تولید دارو و تجهیزات پزشکی 

وبسایت: http://www.sanofi.com

 

- شرکت سافران[15]، سازنده موتور هواپیما و موشک، تجهیزات هوافضا و دستگاه‌های امنیتی

وبسایت: http://www.safran-group.com/fr

 

- شرکت تکنیپ[16]، شرکت خدمات مهندسی نفت و گاز

وبسایت: http://www.technip.com/fr

 

- شرکت فرانس تلکوم(اورانژ)[17]  

وبسایت: http://www.orange.com/en

 

 

- شرکت ای. کی. مارین[18]، متخصص در ساخت ناوگان دریایی نظامی

وبسایت:  http://akmarine-trading-ltd.com

 

- شرکت آلتی کونسولتینگ[19]، ارائه‌دهنده‌ی خدمات مشاوره‌ای و تحقیقات استراتژیک به شرکت‌ها، دولت‌ها و مؤسسات در کشورهای در حال پیشرفت در زمینه‌ی فاینانس، تحقیقات اجتماعی- اقتصادی 

وبسایت:http://www.altaiconsulting.com

 

- شرکت ای.‌اِی‌.دی.‌اس (شرکت دفاع هوایی و فضایی اروپا)[20]، 

این شرکت که حاصل ادغام شرکت ایرباس با چند شرکت اروپایی دیگر در حوزه‌ی هوافضا و صنایع جنگ‌افزاری می‌باشد، در نهایت به ایرباس تغییر نام داد.

وبسایت:http://www.space-airbusds.com


مراکز فرانسوی فعال در زمینه‌ی هوش اقتصادی در عراق

- مرکز فرانسوی امور تجاری بغداد[21]:

این مرکز در سال 2010، توسط آژانس نشر داده‌های تکنولوژیک (مدیریت اروپایی هوش استراتژیک و اطلاعات امور مالی[22] )[23] تأسیس شد. هدف از آن، تأمین امنیت شرکت‌های فرانسوی در بغداد  می‌باشد. در ساختمان کنونی این مرکز، هفت شرکت حضور دارند. این مرکز در نظر دارد دومین ساختمان خود را در هزار متر مربع تأسیس نماید تا هفت شرکت دیگر را در حوزه‌ی حفاظتی خود قرار دهد. سرویس‌های امنیتی عراقی به این مرکز خوش‌بین نبوده و آن را «لانه‌ی جاسوس‌ها» تلقی می کنند.

وبسایت: http://www.adit.fr

- گروه سالوِئو[24]

 این گروه، به عنوان شرکت تابعه‎ی آژانس نشر داده‌های تکنولوژیک، یکی دیگر از مراکز تأمین‌کننده‌ی امنیت شرکت‌ها در عراق محسوب می‌شود. سالوئه گروهی بین المللی می باشد و مراکزی در خاورمیانه، عراق، امارات متحده‌ی عربی، آمریکا، کانادا، مکزیک، روسیه، قزاقستان و... دارد.

وبسایت: http://www.salveo.fr

- شرکت بین‌المللی آنتیسیپ[25]

ارائه دهنده‌ی خدمات امنیتی، دفاعی و مدیریت بحران

وبسایت: http://www.anticip.eu/fr

- گروه گالیس[26]

شرکت امنیتی فرانسه- عراقی، متخصص در مدیریت ریسک

وبسایت: http://www.gallice-security.com

 

- آژانس فرانسوی اوبیفرانس[27]

این آژانس به حمایت از شرکت‌های فرانسوی درصادرات کالاهایشان می‌پردازد.این آژانس مسئولیت اسکورت نمایندگی نمایشگاه بین المللی عراق را بر عهده دارد.

وبسایت: http://export.businessfrance.fr/default.html

- شرکت ژئوس[28]

شرکت خصوصی بین المللی امنیتی فرانسوی، متخصص در مدیریت ریسک  

وبسایت: http://www.groupegeos.com

 

- شرکت ریسک اند کو[29]   

متخصص در هوش اقتصادی و سرمایه‌گذاری

وبسایت: http://www.riskeco.com

 

- شرکت آمارانت[30]

شرکت متخصص در امور امنیتی( شناسایی و پیشگیری از خطرات)

وبسایت: http://www.amarante.com/fr

فعالیت‌های علمی، فرهنگی، تکنولوژیکی

- فرانسه در راستای مأموریت اتحادیه‌ی اروپا در حمایت از حقوق بشر در عراق[31]، تا سال 2013 اقدام به برگزاری دوره‌های آموزشی نموده است. این دوره‌ها عمدتاً ویژه‌ی قضات، کارمندان داد‌گستری عراق و همچنین کارکنان زندان‌ها بوده‌است.

- از چند سال قبل تاکنون، همکاری‌های پارلمانی بین دو کشور عراق و فرانسه برقرار بوده‌ و نمایندگانی از مجلس نمایندگان عراق از 8 تا 12ژوئن 2015، از پاریس دیدار داشتند.

- انستیتوی فرانسوی خاورنزدیک:[32]

این مؤسسه از سال 2011 دفتری در شهر اربیل دایر کرده و در زمینه‌های متفاوتی چون علوم سیاسی، باستان شناسی، سنگ نبشته، تاریخ باستان و قرون وسطی، زبانشناسی، زبان عربی و مطالعات اسلامی، جامعه شناسی، انسان شناسی اقدام به برگزاری دوره‌های آموزشی دراز مدت می‌کند. همکاری فرانسه و عراق در زمینه‌ی میراث باستانی عراق بسیار چشمگیر می‌باشد. فرانسه یکی از اولین کشورهایی است که در برابر تخریب میراث چند هزارساله‌ی عراق واکنش نشان داده و در حال حاضر، دراین زمینه چندین پروژه در‌ ‌دست اقدام است. امضای قرار‌داد همکاری انستیتوی فرانسوی خاورنزدیک با کمیسیون عالی احیای ارگ اربیل، یکی از این اقدامات می‌باشد.

- راه‌های ارتباطی:

وبسایت: http://www.ifporient.org

فیسبوک: https://www.facebook.com/Ifpo-Institut ... roche-Orient-116070416814

- انستیتوی فرانسوی عراق [33] در بغداد،

 در سال 2012 افتتاح شده‌ و در راستای ارزش‌های غربی همچون آزادی و تسامح، به فعالیت‌های فرهنگی و همچنین آموزش زبان فرانسه مبادرت می‌ورزد.

- راه‌های ارتباطی:

فیسبوک: http://yon.ir/IiK4

ایمیل: ccfbagdad@yahoo.com

تلفن: 964 750 3108198

عراق و فرانسهمرکز فرهنگی عراق در پاریس[34]

 این مرکز از سال 2008 با هدف توسعه‌ی تبادلات فرهنگی و آموزشی بین فرانسه و عراق ایجاد شد. این مرکز علاوه بر برگزاری نشست‌ها، کنفرانس‌ها، کنسرت‌ها و فعالیت‌های آموزشی، با خبرنگاران شبکه‌های مختلف رادیویی، تلویزیونی و همچنین روزنامه‌نگارانی که خواهان سفر به عراق و تهیه‌ی گزارش از این کشور هستند همکاری می‌کند. این مرکز در حال حاضر دفتری در پاریس دارد و در شرف گشایش یک مرکز فرهنگی در بصره است. فعالیت‌های این مرکز با همکاری سفارت فرانسه در بغداد انجام می‌گیرد.

- راه‌های ارتباطی:

وبسایت: https://cfiparis.wordpress.com/tag/centre-culturel-irakien-a-paris

لینکدین:  https://fr.linkedin.com/pub/centre-franco-irakien/37/742/1a8

ایمیل: ifi.paris@gmail.com

- کمیته‌ی بین المللی همکاری در راستای حفظ میراث فرهنگی عراق[35] : 29 سپتامبر 2014، هیأتی متشکل از متخصصان فرانسوی و عراقی، در نشستی که در پاریس برگزار گردید، به شناسایی راهکارهایی به منظور کاهش تأثیرات درگیری‌های داعش بر میراث فرهنگی عراق پرداختند.

- فعالیت‌های فرهنگی فرانسه در عراق تحت تأثیر تشدید حملات داعش در عراق قرار گرفته و علاقه‌مندان به یادگیری زبان فرانسه بایستی به دپارتمان‌های زبان فرانسه در دانشگاه‌های بغداد، مستنصریه و اربیل مراجعه نمایند.

- قانون مصوب سال 1905،  معروف به قانون جدایی کلیسا از سیاست، بر استقلال و بی طرفی دولت فرانسه در رابطه با ادیان تأکید داشته و مبتنی بر اصولی چون اصل آزادی بیان، تسامح و فعالیت آزاد می باشد. در همین راستا دولت فرانسه در بسط لائیسته فعال بوده و لذا آکادمی ژئوپلتیک پاریس[36]  در 22 نوامبر 2012 سمیناری درباره «دولت، مذهب و لائیسته» نمود که در آن مسئولین ابتدا به تعریف لائیسته پرداخته و آن را بستری مناسب برای همزیستی مسالمت آمیز دین‌داران و بی‌دین‌ها معرفی کرده‌است. جالب آنکه اغلب مدعوین این نشست چهره‌های علمی- دانشگاهی عراق بودند.  «بررسی رابطه‌ی حوزه‌‌ی نجف  با دولت عراق»، یکی از محور‌های این نشست بود.

- یکی دیگر از فعالیت‌های فرانسه در زمینه روابط بینافرهنگی با عراق، سفارش انجام پروژه‌‌ی تحقیقاتی مفصل و جامعی با عنوان «مسأله مرجعیت شیعی»[37] از سوی مدیریت استراتژیک  وزارت دفاع فرانسه به «مؤسسه ایریس[38] » می باشد.

عراق و فرانسه2

باراه میکائیل[39] ، جمیل ابو‌عاصی[40]و هلا النجار[41]  نگارندگان این اثر، بر تفاوت اندیشه سیاسی آیت الله سیستانی با روحانیت رسمی و سیاسی شیعی بخصوص امام خمینی در زمینه‌های حکومت اسلامی و ولایت فقیه در ایران تأکید ورزیده‌اند. پرسشی که اکنون به ذهن می‌رسد اینست که چرا مؤسسه مطالعات استراتژیک ایریس، برای وزارت دفاع فرانسه به بررسی عمیق مسأله‌ی حکومت عراق و روابط حوزه‌ی نجف و قم می‌پردازد.

راه‌های ارتباطی ایریس:

وبسایت http://www.iris-france.org

فیسبوک https://fr-fr.facebook.com/InstitutIRIS

توییتر: https://twitter.com/InstitutIRIS

رویکرد فرهنگی فرانسه در عراق و اهمیت آن در سیاست خارجی این کشور با دقت در موارد فوق کاملاً مشهود است. اما ظاهراً علاوه بر تلاش‌های فرهنگی فرانسه در عراق و اهتمام به بسط لائیسیته، مشکلات اقتصادی فرانسه و نگاه اقتصادی همیشگی نسبت به عراق و بازار آن، یکی دیگر از انگیزه‌های فرانسه در این حوزه به حساب می‌آید که در ادامه به آن می‌پردازیم.

روابط فرانسه با کردستان عراق

بعد از سرکوب قیام مردمی 1991 در عراق از طرف ارتش صدام،که به اعتقاد برخي تحليل‌گران با نظر مساعد امريكا و متحدين وی از جمله فرانسه انجام شد،  قطعنامه‌ی شماره‌ی 688 شوراي امنيت، فرصت را براي دخالت نيروهاي امريكا، انگليس و فرانسه مهيا نموده و شمال و جنوب عراق منطقه ممنوعه پروازی اعلام شد. در نتیجه‎ی‌ این قطعنامه، کردها موفق شدند پس از برگزاری انتخابات پارلمانی 19 مه 1991 میلادی یک دولت خودمختار منطقه‌­ای در این مناطق تشکیل دهند. این تحول آغازگر مناسبات جدی‌تری میان کردها و ایالات‌متحده شد. با سقوط صدام و در پی حمله آمریکا به عراق در سال 2003، کردها توانستند در قالب ایالتی فدرال با اختیارات گسترده و رسمی، مستقل­تر شوند. اصول 4،1 و 113 قانون اساسی عراق اختیارات قانونی لازم را به حکومت اقلیم کردستان اعطا کرد. طالبانی رئیس‌جمهور عراق شد و نیروی پیشمرگه­های کرد به‌عنوان بخشی از ساختار دفاعی این کشور رسمیت قانونی یافت و بر اساس قانون اساسی، دولت مرکزی موظف است بودجه آن را  از بودجه وزارت دفاع دولت مرکزی پرداخت نماید. روابط آمریکا و اقلیم کردستان از سال 2005 که مسعود بارزانی بر کرسی ریاست اقلیم کردستان عراق تکیه‌ زد، نزدیک‌تر شد و شکل رسمی­تری به خود گرفت. بارزانی از ابتدای ریاست خود تاکنون چهار سفر رسمی به آمریکا  در 29  اکتبر 2008، 11دسامبر 2009، 4 آوریل 2012، در اوایل می 2015 انجام داد. سفر چهارم بارزانی در حالی صورت گرفت که شرایط بحرانی در عراق، مناقشات طایفه‌ای در آن، عدم کنترل بغداد بر همه مناطق کشور، اشغال برخی مناطق (اغلب سنی نشین) توسط داعش فرصت مناسبی را برای استقلال­‌طلبی تاریخی کردها فراهم کرده بود. در همه‌ی این سفرها در یک دهه گذشته مسائل عراق، استقلال کردها و حمایت­های سیاسی- نظامی مورد گفتگو قرار گرفته است.

روابط نظامی

با توجه به وجود منابع نفتی فراوان در منطقه‌ی کردستان عراق و توجه فرانسه به آن، این کشور غربی تمایل قابل توجهی نسبت به گسترش حضور خود در منطقه‌ی کردستان عراق در کنار ایالات متحده‌ی آمریکا داشته است. در سال 1991 و در جریان عملیات نظامی ائتلاف ضد عراق به رهبری آمریکا ، دانیل میتران[42] همسر رییس جمهور وقت فرانسه به همراه برنارد کوشنر، وزیر خارجه ‌ی فرانسه در دولت میتران[43]، کمپینی را به منظور مداخله ‌ی نظامی در راستای حمایت از مردم کردستان عراق تشکیل دادند. از دیگر اقدامات دولت فرانسه در راستای افزایش نفوذ خود در منطقه‌ی کردستان عراق، تحویل تسلیحات به کردستان عراق در 13 اوت 2014 می باشد. لوران فابیوس، وزیر امور خارجه‌‌ی فرانسه، اعلام کرد:«دولت فرانسه در راستای کمک‌‌های بشردوستانه، تسلیحاتی پیشرفته به کردهای عراق تحویل داده است. این اقدام در راستای نیاز مقامات حکومت منطقه‌ای کردستان و با هماهنگی بغداد انجام گرفته است.»  این اقدام فرانسه البته واکنش‌های بسیاری را در پی داشته است. به اعتقاد بسیاری از تحلیل‌گران، کمک‌ های بشر دوستانه، تنها نقابی برای پوشاندن اهداف منفعت طلبانه‌‌ی فرانسه به منظور افزایش نفوذ خود در این منطقه است. برخی دیگر، این اقدام دولت فرانسه را اقدامی نمایشی  و رسانه‌‌ای به منظور ارضای سودا‌های سیاسی دانستند که پس از شکست  در سوریه و عراق، برای حفظ نفوذ خود در منطقه خاور‌میانه در پی ایجاد دولتی مستقل در کردستان عراق است». همچنین فابیوس در نشست اضطراری وزرای خارجه‌ اتحادیه‌ی اروپا در بروکسل در 15 اوت 2014 که به منظور تصمیم‌گیری در زمینه‌ی تحویل تسلیحات به پیشمرگان کرد عراق در مبارزه‌ی با داعش تشکیل شده بود، اعلام کرد:« در این نشست از تمامی کشور‌های اتحادیه درخواست می‌کنم که به حمایت از پیشمرگان کرد عراقی بیایند تا تمامی اروپا در حمایت از کرد‌های عراقی بسیج شوند. یک توافق اروپایی در این راستا از اهمیت بسیاری برخوردار است». 

روابط فرهنگی- اجتماعی با کردها

آخرین آمار موجود حاکی از حضور 150000 تن از کردها در فرانسه بوده و همین امر منجر به پیدایش تعدادی مؤسسه‌ی فرهنگی وابسته به کرد‌ها در فرانسه گشته است:

- انستیتوی کردهای پاریس[44]

در بین این مؤسسات، نام  «انستیتوی کردهای پاریس» از سایرین برجسته‌تر بوده و این انستیتو به شدت مورد توجه مقامات فرانسوی بوده است. انستیتوی کردهای پاریس در سال 1983 با حمایت رییس جمهور میتران تاسیس شده است. این مهاجران، قربانیان جنگ ایران و عراق و همچنین کودتای نظامی در ترکیه بودند. یکی از اهداف این مؤسسه، شناساندن فرهنگ، تاریخ و همچنین شرایط سیاسی کردها بوده و به عنوان مرکزی اروپایی درباره‌ی مسأله‌ی کرد‌ها شناخته شده که اقدام به برگزاری نشست‌ها و کنفرانس‌‌هایی در زمینه‌ی دفاع از حقوق بشر کرده و یکی دیگر از برنامه‌های آن، دعوت به انجام فراخوان‌های بین‌المللی برای حل قانونی و مسالمت آمیز مسأله‌ی کردها می‌باشد. این نشست‌ها از حمایت بین‌المللی برخوردار بوده و شخصیت‌هایی همچون  کندی، ماندلا، دانیل میتران،آندره ساخاروف[45]، و نیز تعداد زیادی از وزرا و نمایندگان مجالس اروپایی و ایالات متحده‌ی آمریکا به حمایت از این انستیتو پرداخته‌اند. برخی کشورهای اروپایی از جمله فرانسه،  بورس‌های تحصیلی در اختیار این مؤسسه قرار داده اند، که حاصل آن تربیت دانشجویان کرد، در رشته‌هایی چون حقوق، مهندسی و همچنین روابط بین الملل بوده‌است که هم‌اکنون مسئولیت‌هایی همچون مشاغل دیپلماتیک ، وزارت و تدریس در دانشگاه‌ها را بر عهده دارند. این انستیتو را می‌توان به عنوان سفارتی غیر رسمی تلقی کرد که گفتگو بین رهبران کرد‌‌ها و مقامات فرانسوی را تسهیل می‌کند.

وبسایت: http://www.institutkurde.org

همچنین دولت فرانسه بنا به درخواست دولت اقلیم کردستان عراق اقدام به انجام پاره‌ای فعالیت‌های فرهنگی در اقلیم کردستان نموده است:

- دپارتمان زبان فرانسه در دانشگاه دولتی سلیمانیه
- دپارتمان زبان فرانسه در دانشگاه خصوصی فرانسوی-لبنانی
- دپارتمان زبان فرانسه در دانشگاه کویه کردستان
- تدریس زبان فرانسه درپنج دبیرستان دولتی در اربیل با  1240 دانش‌آموز
- تدریس زبان فرانسه در یک دبیرستان خصوصی در دهوک
- «مدرسه‌ی دانیل میتران[46] » در استان اربیل

 این مدرسه در سال 2009 و به درخواست حکومت فدرال کردستان تأسیس شده‌است. در این مدرسه، به دانش‌‌‌آموزان علاوه بر زبان مادری، سه زبان فرانسه، انگلیسی و عربی تدریس می‌شود. تعالیم مدرسه متکی بر آزادی اندیشه و لائیسیته می‌باشد. مدرسه بین‌المللی- فرانسوی دانیل میتران، بخشی از پروژه‌ی مأموریت لائیک فرانسه[47] می باشد؛ هدف این پروژه، تأسیس و مدیریت مدارس، دبیرستان‌ها و همچنین کالج‌هایی در خارج از فرانسه با هدف گسترش زبان و فرهنگ فرانسه در جهان می‌باشد. آموزه‌های این مدارس مبتنی بر لائیسیته و روابط بینا‌فرهنگی است.

راه‌های ارتباطی:

فیسبوک: http://yon.ir/ZG2X

وبسایت: http://www.erbilfrenchschool.com/ (سایت موقتا غیر فعال می باشد)

آدرس در سایت سفارت: http://www.ambafrance-iq.org/-Ecoles-francaises-au-Kurdistan

- مدرسه‌ی دانیل میتران، در استان سلیمانیه

- انستیتوی فرانسوی در استان اربیل

 این انستیتو در سال 2009 افتتاح شده و شامل نمایشگاه، سالن کنفرانس، بانک کتاب، سی دی و دی وی دی می باشد. برگزاری کلاس‌‌های آموزش زبان فرانسه در دو استان اربیل و سلیمانیه و همچنین حمایت از پروژه‌های فرهنگی فرانسوی- کردی، برگزاری نمایشگاه یادبود مهاجران کرد، تشکیل کنسرت موسیقی و برگزاری نمایشگاه‌های عکس، مواردی از فعالیت‌های این انستیتو می باشد.

راه‌های ارتباطی:  

ایمیل: ifi.erbil@gmail.com                              تلفن:    96475033083 

وبسایت: http://www.ambafrance-iq.org/-Institut-francais-a-Erbil 

فیسبوک: yon.ir/D471

- سرویس همکاری‌های فرهنگی[48] سفارت فرانسه درکردستان عراق، به حمایت از همکاری‌‌های دانشگاهی بین دانشگاه‌های فرانسه و همچنین دانشگاه‌های کردستان عراق در رشته‌هایی چون علوم سیاسی، حقوق، زمین‌ شناسی، پزشکی و ریاضیات می‌پردازد. از سال 2009، حکومت فدرال کردستان به دانشجویان برای مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری بورس تحصیلی ارائه می کند.

روابط تجاری

سفارت فرانسه در عراق، در گزارشی که در تاریخ 23 سپتامبر 2014 با عنوان «کردستان عراق، بستری مناسب برای شکوفایی تجارت و فرصت های بسیار» ارائه کرده است،  به معرفی استعدادهای طبیعی منطقه‌ی کردستان پرداخته و به بررسی اهمیت این منطقه برای اقتصاد فرانسه می پردازد. در این گزارش آمده‌است:« کردستان عراق دارای20 دفتر نمایندگی در خارج از کردستان بوده و یکی از این دفاتر در پاریس دایر گشته‌است. بودجه کردستان عراق، 17 درصد از بودجه‌ی عراق را شامل می شود. احداث زیرساخت‌‌ها برای کردستان عراق بسیار حائز اهمیت بوده و در طی یک دهه‌ی گذشته، فرودگاه‌هایی در اربیل، سلیمانیه و دهوک و همچنین تعداد زیادی پل و جاده در این منطقه مورد بهره‌برداری قرار‌گرفته‌است. در واقع می‌توان مجموعه‌ی این زیر ساخت‌ها را به عنوان دروازه‌ی شمالی بازار عراق حساب‌کرد. بنابراین گزارش، ترکیه رقیب اصلی فرانسه در کردستان عراق می‌باشد، چرا که آمارها حاکی از آن است که هفتاد درصد بازار کردستان عراق در تسخیر ترکیه است». شرکت‌های فرانسوی فعال در منطقه‌ی کردستان عراق:

- «شرکت صنعتی لافارژ[49]، که متخصص ساخت سازه‌های بتنی و تولید سیمان می باشد، نخستین سرمایه‌گذار در عراق به حساب آمده، و در حال حاضر سه کارخانه‌ی تولید ‌سیمان در نزدیک سلیمانیه احداث کرده‌است؛ بنابراین، لافارژ اصلی‌ترین تولید کننده‌ی سیمان در عراق می باشد. لافارژ در نظر دارد پروژه ‌های دیگری در جنوب عراق در منطقه‌ی بصره و ناصریه تأسیس کرده و بدین ترتیب بازار سیمان عراق را قبضه کند.

 

- فروشگاه زنجیره‌ای و بین المللی کارفور[50] فرانسه، نخستین هایپرمارکت خود را با مشارکت یک سرمایه‌ گذار محلی در سال 2011 تأسیس کرده و در نظر دارد سه پروژه‌ی دیگر نیز افتتاح نماید.   

 

- فروشگاه زنجیره ‌ای اوشان[51] نیز نخستین هایپرمارکت خود را در سال 2014 در کردستان عراق افتتاح کرده است. کردستان عراق، با توجه به طبیعت دلپذیر خود در نظر دارد به ایجاد  زیرساخت‌های لازم در راستای توسعه‌ی توریستی و اماکن تفریحی خود بپردازد.

 - شرکت چند‌‌ملیتی آلستوم[52]  دارای چندین قرارداد به ارزش 34 میلیون یورو با وزارت برق کردستان عراق می‌باشد. هدف این پروژه‌ها، تأمین انرژی برق مورد نیاز دهوک و سلیمانیه می‌باشد.

 

- شرکت نفتی توتال، یکی دیگر از شرکت‌‌های فرانسوی فعال در کردستان عراق بوده و 35 درصد از سهام میدان نفتی بلوک حریرکردستان عراق، به شرکت فرانسوی توتال تعلق دارد.  45 درصد سهام دیگر این میدان نفتی، متعلق به شرکت ماراتون اول [53]  می‌باشد.گفتنی است تنها 20 درصد از سهام این میدان نفتی به کردستان عراق تعلق دارد. ناگفته نماند که شرکت توتال همچنین 22.5 در‌صد سهام میدان نفتی حلفایه در استان میسان کردستان عراق و 80 درصد سهام دو میدان نفتی سافن[54] و باراران[55] را نیز دارا می‌باشد.

 - سه شرکت فرانسوی سورکا[56]، کانال دو پروانس[57] و همچنین افیس انترناسیونال دو لو[58]  اصلاح سیستم آب‌رسانی در بخش‌های مختلف کردستان عراق در زمینه‌ی تأمین آب کشاورزی و آب شهری را بر عهده دارند.

جمع بندی و نظریه

بررسی سیاست‌های اعلامی و نیز روابط یک قرن گذشته بین دو کشور فرانسه و عراق، به روشنی نشان می‌دهد که همواره رویکرد اقتصادی برای فرانسه حائز اهمیت بوده و در اندیشه‌ی بهره‌برداری بهینه از منابع اقتصادی عراق بوده  است. از سوی دیگر رویکرد فرهنگی نیز بعنوان بال دوم فرانسه برای پرواز در منطقه از اهمیت و جایگاه قابل توجهی برخوردار است. مطالعه وضعیت مؤسسات فرهنگی فرانسوی فعال در زمینه عراق (چه در فرانسه و چه در عراق) مؤید این امر است. با تشکیل دولت جدید عراق، فرانسه رقبای جدیدی را در صحنه‌ی رقابت اقتصادی در عراق یافته و همین امر، وی را به چاره‌اندیشی وا‌داشته است. در این راستا، دیپلماسی فرانسه در پی افزایش نفوذ فرهنگی، تجاری و اقتصادی خود در عراق و بخصوص منطقه‌ی کردستان عراق بوده، بنحوی که پشتیبانی نظامی از کرد‌های عراق در همین راستا انجام گرفته است. سیاست اعلامی فرانسه در مبارزه با داعش در عراق تاکنون مورد تردید جدی است. سوابق این کشور در حمایت از تروریست‌ها بخصوص در شروع بحران در سوریه  این سؤال را ایجاد می کند که آیا مبارزه با داعش در رویکرد فرانسه از حد شعار و اقدامات نمایشی فراتر می رود و آیا اصولاً از اولویت برخوردار است یا خیر؟ با توجه به سوء‌قصدهای اخیر پاریس و فشار رسانه‌ای گسترده بر فرانسه برای مبارزه‌ی نظامی با داعش و همچنین تصمیم اخیر اولاند مبنی بر ملاقات با پوتین در راستای تبادل دیدگاه‌ها در زمینه‌ی امنیت فرانسه، به نظر می‌رسد شرایط کنونی فرانسه، برای همکاری‌های منطقه‌ای ایران و فرانسه در زمینه‌ی مبارزه با افراطی‌گیری در کشورهای درگیر با داعش، از جمله عراق  بیش از پیش مناسب باشد. مذاکرات ایران و فرانسه در زمینه‌ی همکاری‌ها برای مبارزه‌ی با داعش، می‌تواند محکی برای سنجش میزان جدیت فرانسه در زمینه‌ی مبارزه جدی با داعش باشد.

فرانسه می‌کوشد با پشتیبانی از کردستان عراق در بحران کنونی، به افزایش نفوذ خود در اقلیم کردستان در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و سیاسی عراق بپردازد. در نشست فوق‌العاده‌ی اتحادیه‌ی اروپا با موضوع تصمیم‌گیری درباره‌ی اعطای تسلیحات به پیشمرگان کرد، فرانسه بیش از سایر کشور‌های اروپایی به دفاع از این طرح پرداخت.

ابعاد مختلف اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و امنیتی نفوذ فرانسه در عراق، زنگ خطری است که باید بیش از پیش بدان پرداخت. در ابعاد فرهنگی، تلاش فرانسه در عراق در راستای بسط لائیسیته در بین اقشار دانشگاهی، حوزوی، هنرمندان و حتی در بین دانش‌آموزان عراقی، نشان‌دهنده نفوذ آرام فرانسه در لایه‌های زیرین فرهنگ اسلامی- سنتی عراق است. نسل جدید روشنفکران عراقی متمایل به غرب، که پس از بازگشت، پست‌های مهم دیپلماتیک، اقتصادی، فرهنگی و یا دانشگاهی را تصاحب خواهند کرد، بی شک، می‌تواند تهدیدی برای تداوم نفوذ انقلاب اسلامی در عراق ارزیابی گردد. زیرا این نسل کعبه‌ی آمال خود را در غرب خواهند دید و نه در ایران اسلامی شیعی. رصد فعالیت‌های فرهنگی فرانسه در عراق، با توجه به تمرکز ویژه‌ی فرانسوی‌ها بر میراث فرهنگی و باستان شناسی عراق از اهمیت مضاعفی برخوردار می‌باشد. بنابراین توجه بیش از پیش به بسط روابط فرهنگی و دانشگاهی، با توجه به مشترکات دینی بین دو کشور ایران و عراق بسیار حائز اهمیت بوده و توصیه می‌گردد. بی‌گمان حوزه علم، فرهنگ و هنر یکی از حوزه‌هایی است که بر بستر آن می‌توان برای تعمیق روابط طرفین کوشید‌. با توجه به گسترش د‌انشگاه‌های کشور و همچنین خالی بودن بخشی از ظرفیت دانشگاه‌های ایران، می‌توان از این موقعیت‌ برای پذیرش د‌انشجویان علاقه‌مند‌ عراقی برای اد‌امه تحصیل در ایران بهره برد. برنامه‌ریزی جامع و چند‌جانبه د‌انش‌محور و پژوهش‌محور برای جذب د‌انشجویان عراقی د‌ر د‌انشگاه‌های معتبر و برجسته کشور د‌ر مقاطع مختلف و د‌ر رشته‌های گوناگون یکی از حوزه‌هایی است که توجه جد‌ی و کارشناسانه به آن می‌تواند‌ گسترش همکاری‌های علمی و فرهنگی میان طرفین را به ارمغان بیاورد‌.

جمهوری اسلامی ایران، برای حفظ منافع اقتصادی خود در عراق، بایستی با دقت و توجه بیشتری به رصد فعالیت‌های شرکت‌‎های امنیتی- اقتصادی فرانسه در عراق بپردازد. بدون تردید، افزایش حضور شرکت‌های ایرانی در بازار عراق، بر منافع اقتصادی ما بسیار تأثیرگذار است. حضور گسترده‌ی شرکت‌های امنیتی- اقتصادی فرانسه با توجه به رویکرد علمی آنان در تسخیر بازار هدف، خطری بالقوه برای صادرات ایران به عراق محسوب می‌شود. بنابراین، شرکت‌های ایران علاوه بر توجه بیش از پیش به کیفیت کالای صادراتی به عراق، بایستی تکنیک‌های بازاریابی خود را تقویت نموده و از وجود رقبای قدرتمند در این بازار پرسود غافل نباشند. 

با توجه به ورود ریزگرد‌های عراقی به ایران و همچنین فعالیت شرکت دگرمون در مدیریت منابع آبی در عراق،  می‌توان از حضور این شرکت و یا دیگر شرکت‌های مشابه فرانسوی در این زمینه  برای جلوگیری از خشکی تالاب هور العظیم در استان میسان عراق جلوگیری کرد. انعقاد قرارداد سه جانبه بین ایران، عراق و فرانسه برای جلوگیری از خشکی تالاب هور‌‌العظیم برای هر سه کشور مفید فایده بوده و می‌تواند منجر به حفظ منابع طبیعی عراق شده و ایران را از پدیده‌ی ریزگرد‌های ناشی از خشکی این تالاب خلاصی بخشد.

 

 فریده کریمی‌مهر   دی 1394


[1]   قرارداد سایکس - پیکو (Sykes-Picot Agreement) قراردادی سری است که میان انگلستان و فرانسه در آوریل 1916 به دنبال مذاکرات «سرمارک سایکس» (1919-1879) و «فرانسوا ژرژ پیکو» (1951- 1870) برای تقسیم امپراتوری عثمانی بعد از جنگ جهانی اول منعقد شد. بر اساس توافقنامه سایکس – پیکو منطقه شام به سه منطقه (الف) «الزرقاء» که همان عراق است و تابع حاکمیت انگلیس و منطقه (ب) «الحمراء» که همان سوریه است و تابع حاکمیت فرانسه می‌باشد و منطقه (ج) منطقه «السمراء» یا همان فلسطین است که تابع حاکمیتی بین المللی است و این مقدمه و زمینه‌ساز تسلیم فلسطین به یهود خواهد بود.

[2] Georges Pompidou

[3] Perenco

[4] Schneider Electric

[5] Alstom

[6] Airbus Helicopters

[7] ADPI

[8] CMA CGM

[9] Renault Trucks

[10] Thales

[11] Degrémont

[12] Veolia

[13] Lafarge

[14] Sanofi

[15] Safran

[16] Technip

[17] Orange

[18] AK Marine

[19] Altai Consulting

[20] European Aeronautic Defence and Space company (EADS)

[21] Centre français des affaires (Bagdad)

[22] Agence pour la diffusion de l'information technologique (Adit)

[23]  هوش اقتصادی متکی بر جمع‌آوری و کاوش اطلاعات استراتژیک در راستای ایجاد ارزش افزوده‌ی درازمدت در یک شرکت و یا یک سازمان می‌باشد. نظارت، پیش‌بینی و کنترل ریسک( امنیت اقتصادی) و حضور فعال در محیط به منظور ایجاد تأثیر در بازار ابعاد مختلف هوش اقتصادی محسوب می شوند. به عبارت دیگر، هوش اقتصادی مشتمل بر جمع آوری، تحلیل، ارزش‌گذاری، نشر و پشتیبانی از داده‌های اقتصادی به منظور تقویت رقابت‌پذیری در یک دولت، یک شرکت و یا یک مؤسسه تحقیقاتی است.

هوش استراتژیک، به عنوان یکی از شاخه‌های هوش اقتصادی به معنای جستجوی اطلاعات استراتژیک ارزشمند در زمینه‌ی هوش کسب و کار است. در تعریف « هوش اقتصادی» همواره عباراتی از قبیل رقابت، مزایای شناخت بیشتر، ابزار جستجو درفضای نت، خطر، ریسک، شناسایی، پیش‌بینی، تصمیم‌گیری به‌کار می رود. برخی از حوزه‌های هوش اقتصادی، بحث درباره‌ی  ارزیابی کشور‌های در معرض ریسک و یا شناسایی بحران‌های آینده و همچنین درک و تحلیل مسائل  ژئو‌استراتژیک می‌باشد. بنابراین هوش اقتصادی را به معنای جاسوسی اقتصادی هم می‌توان معنا کرد، با این تفاوت که هوش اقتصادی فعالیتی غیر‌قانونی محسوب نمی‌گردد.

[24] Salvéo

[25] Anticip

[26] Gallice

[27] Ubifrance

[28] GEOS

[29] RISK&CO

[30] Amarante

[31] Mission européenne EUJUST Lex-Irak

[32] Institut Français du Proche Orient (IFPO)

[33] ‎Institut français en Irak

[34] Centre culturel irakien

[35] Comité international de coordination pour la sauvegarde du patrimoine culturel de l’Iraq

[36] Académie de Géopolitique de Paris

[37] La question de la Marja’iyya chiite

[38] IRIS

[39] Barah Mikaïl

[40] Jamil Abou Assi

[41] Halla al-Najjar

[42] Danielle Mitterrand

[43] Bernard Kouchner

[44] Institut kurde de Paris

[45] A. Sakharov

[46] École Danielle-Mitterrand

[47] Mission laïque française (MLF)

[48] Service de Coopération et d’Action Culturelle (SCAC)

[49]Lafarge

[50] Carrefour

[51] Auchan

[52] Alstom

[53] Marathon Oil

[54]  Safen 

[55] Baranan

[56] Seureca

[57] Société du Canal de Provence (SCP)

[58] Office International de l’Eau (OIE)

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

سیاست انرژی فرانسه در غرب آسیا با تأکید بر جایگاه و نقش ایران

۱۳۹۷/۱/۱۲

دولت‌های جدید آمریکا و فرانسه: تحلیل ابعاد همگرایی‌ها و واگرایی‌های پیش رو با تأکید بر راهکارهای ایران برای بهره‌برداری

۱۳۹۶/۹/۲۹

قدم زنان در شهر تهران

۱۳۹۶/۶/۲۸

پرونده شماره 3 نظامی‌گری فرانسه: حرکت به سمت بازیگری نخست نظامی در غرب آسیا

۱۳۹۶/۳/۱۷

واکاوی سیاست خارجی ماکرون، نامزد منتخب دور اول انتخابات ریاست جمهوری 2017 فرانسه

۱۳۹۶/۲/۱۰

انتخابات ریاست جمهوری 2017 فرانسه: پدیده نوظهور ماکرون

۱۳۹۵/۱۲/۱۷

گزارش دوم انتخابات ریاست جمهوری فرانسه (2017): فرانسوا فیون، دلایل پیروزی و سیاست های پیش‌رو

۱۳۹۵/۱۲/۳

انتخابات ریاست جمهوری 2017 فرانسه

۱۳۹۵/۱۰/۲۸

سیاست خارجی فرانسه در قبال تحولات لبنان

۱۳۹۵/۱۰/۷

معرفی برترین اندیشکده‌های فرانسوی در عرصه‌ی سیاست خارجی

۱۳۹۵/۹/۲۳

بررسی مؤسسات اسلامی در فرانسه

۱۳۹۵/۸/۱۵

لزوم تغییر نگرش فرانسه به لبنان به‌عنوان عامل ثبات‌بخش در منطقه

۱۳۹۵/۵/۱۹

جنبش «ایستـاده در شب» در فرانسه

۱۳۹۵/۵/۳

بررسی سیاست‌ خارجی فرانسه در قبال سوریه از سال 2011

۱۳۹۵/۴/۱۵

بررسی سیاست خارجی فرانسه در قبال عراق

۱۳۹۵/۳/۱۰

چرخش دوباره فرانسه به خاورمیانه

۱۳۹۴/۱۰/۱۳

لزوم توجه ایران به بحران اقتصادی در فرانسه

۱۳۹۴/۹/۲

جزایر پولینزی و رویای استقلال از فرانسه

۱۳۹۴/۸/۱۲

افزایش اغفال شدگان فرانسوی توسط داعش

۱۳۹۴/۶/۸

موضع فرانسه برای مقابله با تروریسم

۱۳۹۴/۵/۱۲

رویکرد نظامی‌گری فرانسه

۱۳۹۴/۴/۱۵

کوبا، سرزمینی نو برای پیشبرد سیاست‌های فرانسه

۱۳۹۴/۲/۲۲