ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > بریتانیا > زوال سیاست خارجی اخلاقی در دولت بریتانیا

زوال سیاست خارجی اخلاقی در دولت بریتانیا

تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۱۱/۱۳ تعداد بازدید: 979

در ۲۵ مارس ۲۰۱۵ ( ۶ فروردین۱۳۹۴ ) چند کشور عربی به رهبری عربستان عملیات موسوم به «طوفان قاطعیت» را علیه مردم یمن آغاز کردند. تجاوزی که روزانه ده‌ها فرد غیرنظامی را قربانی می‌کند. در این میان تجاوز به یمن بخوبی نشان داد که تا چه اندازه منافع ملی، عمل‌گرایی و بگفته وزیر خارجه سابق بریتانیا، رابین کوک، موضوع ابعاد اخلاقی در سیاست خارجی قدرت‌های بزرگ  و بویژه انگلستان برجستگی دارد.



آنچه که آقای فیلیپ هاموند وزیر امور خارجه بریتانیا و وزیر دفاع سابق این کشور آن را رابطه عادی تجاری[1] business as usual  میخواند، بصورت غیر عادی به مرگ بیگناهان و کودکان یمنی می انجامد. تمام آنچه که دولت بریتانیا و شخص فیلیپ هاموند با اتکای به آن از فروش سلاح های پیشرفته بریتانیایی به عربستان دفاع می کردند، بهانه های ساده برای کسب منافع ملی بدون در نظر گرفتن شرایط انسانی پر وخامت یمن است؛ اما شگفت تر از آن، امروز آشکار شده که همان مواد و قانونی که دولت مذکور و شخص آقای هاموند مورد ارجاع قرار می دادند و مدعی بودند که دولت عربستان حدود و ثغور عملیاتی در یمن را با لحاظ رعایت قوانین بین المللی انجام می دهد، دیگر مطمح نظر نیست و گویی برای انگلستان ساده نیست؛ که اگر چنین نبود سازمان پزشکان بدون مرز دفاع فیلیب هاموند وزیر خارجه بریتانیا از عملیات عربستان در یمن را شرم آور نمی خواند. "راکیل ایورا" مدیر عملیاتی سازمان پزشکان بدون مرز بعد از رخداد چندین حمله و فرود بمب های سعودی بر ساختمان های خدمات بهداشتی و پزشکی در مناطق مختلف یمن را نمونه ای ناب از آنچه خواند، که عده ای دیگران را به کام مرگ می کشانند و اقویا آن را موجه می سازند. ایورا در این راستا تاکید کرده است که مراکز پزشکی تحت حمایت روشن قوانین بین‌المللی انسانی قرار دارند؛ اما اکنون هیچ چیز در یمن از بمباران در امان نیست؛ حتی بیمارستانها! از این رو سازمان پزشکان بدون مرز تصمیم گرفته است تا از کمیته بین المللی انسانی حقیقت یاب تحقیقات مستقلی را خصوص حمله به بیمارستان شهاره در یمن را خواستار شود.[2]

ابعاد جنایات عربستان و ائتلاف متزلزل متکی به تسلیحات فوق مدرن در قبال فقیرترین مردمان عرب در یمن، دفاع و پشتیبانی بریتانیا از آن وجوه دیگری نیز دارد. دولت بریتانیا همواره تلاش نموده است که اطمینان دهد که کنترل دقیقی بر جریان صادرات سلاح در جهان دارد! بااین‌حال هیچ‌کس نمی‌تواند منکر این حقیقت شود که سلاح‌های بریتانیا در بمباران یمن، سهم قابل توجهی در تهیه تسلیحات مورد استفاده عربستان و ائتلاف متزلزل مذکور ایفاء می نماید. جت‌های جنگنده تایفون و بمب‌های ساخت بریتانیا در نه ماه گذشته در جنایات جنگی نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان در یمن مرتبط بوده‌اند. بیش از 5000 نفر در این درگیری‌ها کشته شده‌اند. زیرساخت‌های حیاتی نابودشده است و حملات، یک خلأ قدرت را ایجاد کرده است که اجازه گسترش القاعده و گروه‌های شبه‌نظامی همچون داعش را در یمن داده است. در ماه اوت، استفان اوبراین از دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور انسان دوستانه گزارشی به شورای امنیت سازمان ملل داد که در آن یادآور شده بود که "مقیاس درد و رنج انسانی در یمن غیرقابل درک است و حملات به مناطق مسکونی و زیرساخت‌های غیرنظامی محکوم است و این حملات نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه است. در خصوص تخریب یک بیمارستان، مدیر موسسه خیریه پزشکان بدون مرز اظهار داشته است که: "واقعیت این است که یک جنایت جنگی در حال وقوع است. هیچ دلیلی برای هدف قرار دادن یک بیمارستان وجود ندارد. بر روی کاغذ، معیارهای صدور مجوز برای صادرات سلاح در بریتانیا بسیار روشن است. این قوانین خاطرنشان ساخته‌اند که مجوزها باید در صورت وجود یک " خطر واضح " مبنی بر اینکه این تجهیزات ممکن است در نقض قوانین بین‌المللی بشردوستانه نقش داشته باشند، باید لغو شوند. با عطف به این موضوع و با اتخاذ یک تفسیر معقول و منطقی می‌باید از این به بعد فروش اسلحه به عربستان سعودی(که در سال 2014 بیش از 81 میلیارد دلار صرف هزینه های نظامی خود نموده است) ممنوع گردد.

بنابراین احترام دولت‌های پی‌درپی بریتانیا در قبال سعودی‌ها در درجه اول متأثر از ثروت نفتی عربستان است و برآمده از منافع مادی (از جمله قرارداد 43 میلیارد پوندی الیمامه یا پروژه قرن که در زمان مارگارت تاچر میان عربستان و عمدتا شرکت BAE SYSTEM منعقد شد) و نیز پرداخت رشوه یک میلیارد پوندی به خانواده سلطنتی عربستان است، تا ارادت و احترام واقعی.

در ژانویه 2015 گروه‌های حقوق بشری اعلام کردند که در سه ماه گذشته بیش از یک میلیارد پوند بمب، موشک و راکت با مجوز دولت بریتانیا به عربستان سعودی تحویل داده‌شده است. گروه "جهان امن‌تر" فروش تسلیحات از سوی بریتانیا به عربستان سعودی را نقض قوانین کشور، اتحادیه اروپا و قوانین بین‌المللی دانسته است.

اخیراً آثاری سیاست بی‌پروای انگلستان در مورد فروش سلاح را با سؤال مواجه ساخته‌اند و جنبه اخلاقی آن را نه‌تنها مورد تردید، بلکه تأسف‌بار خوانده‌اند.[3]

همچنین گروه حقوق بشری "جهان امن‌تر" که با فروش تسلیحات به دولت‌های استبدادی مبارزه می‌کند، افزایش بیش‌ازحد فروش تسلیحات از سوی بریتانیا به عربستان سعودی را محکوم کرد؛ مبادله‌ای که هم‌زمان شده است با حملات هوایی ائتلاف عربی تحت رهبری عربستان در یمن.

بررسی اسناد "اداره صنعت و امنیت" بریتانیا نشان می‌دهد که فروش تسلیحاتی انگلیس در یک دوره سه‌ماهه یعنی ژوئیه تا سپتامبر سال 2015 میلادی به ارزش یک میلیارد و 660 میلیون و 216 هزار پونده بوده است. این اقدام با پنج مجوز جداگانه فروخته شده‌اند. همچنین عفو بین‌الملل گزارش داد که از اول آوریل تا 30 ژوئن سال گذشته میلادی بریتانیا مجوز صادرات تسلیحاتی به عربستان را به ارزش 7 / 1 میلیارد پوند صادر کرده که بخش مهمی از آن را جنگنده‌های "تایفون" بوده است.[4]

یک ماه بعد از مداخله هوایی در 26 مارس 2015، عربستان سعودی اعلام نمود که این ائتلاف حداقل هزار بمب را در قالب 125 حمله در روز را بکار گرفته است. بریتانیا به‌عنوان تأمین‌کننده شماره یک سلاح به عربستان سعودی در سال گذشته به‌حساب می‌آید. تعدادی از جت‌های جنگنده انگلیسی ساخته شده در حال حاضر توسط نیروی هوایی سلطنتی عربستان به پرواز درمی‌آیند. این جت‌ها با پشتیبانی فنی بریتانیا پرواز می‌کنند؛ بنابراین حمایت سیاسی، اطلاعاتی و تسلیحاتی بریتانیا از عربستان و ائتلاف متزلزل عربی انکارناپذیر است. از زمان آغاز درگیری‌ها، برای هرکسی که در یمن حضور دارد، واضح است که فشار جنگ تا چه اندازه است و مسببان آن چه کسانی هستند.

اکنون شواهد در یمن به‌وضوح نشان می‌دهد که غیرنظامیان به‌طور بی‌رویه کشته می‌شوند. بریتانیا بیش از هزار بمب در شش ماه اول سال 2015 به عربستان صادر کرده است. این بمب‌ها برای هدف قرار دادن غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی نیز بکار رفته است. اکنون دولت بریتانیا باید به همدستی خود در نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه و استاندارد دوگانه معترف باشد.

درحالی‌که دولت انگلستان خرسند از فروش بمب‌ها و جت‌های جنگنده به پادشاهی عربستان است، ما باید متوجه نقش مهم خود در این جنگ باشیم. وزارت امور خارجه مکرر بیان داشته که "اطمینان" دارد که حملات ائتلاف به رهبری عربستان در قالب قوانین بین‌المللی است؛ اما این منکر وضعیت کودکانی همچون یتیم چهارساله، رشید عثمان نیست. همانی که در جستجوی جسد پدرش در زیر اتوبوس گیج و مات مانده بود. اتفاقی که مربوط به دو حمله هوایی در استان لحج است. در پی آن حمله حداقل 30 مسافر کشته شدند. هیچ هدف نظامی قابل‌تصور در مجاورت آن اتوبوس وجود نداشت. هم‌اکنون گروهی از وکلای برجسته معتقدند فروش سلاح بریتانیا به عربستان غیرقانونی و خواستار توقف فوری آن هستند.

علاوه بر این، آژانس‌های سازمان ملل نسبت به قحطی گسترده هشدار می‌دهند، محاصره دریایی و هوایی بنادر یمن توسط عربستان و جلوگیری از ورود مواد غذایی حیاتی، سوخت و تجهیزات پزشکی، شرایط دردناکی را موجب شده است. اکنون بیش از 21 میلیون نفر از جمعیت 41/24 میلیون نفری یمن نیاز به‌نوعی از کمک‌های انسان دوستانه دارند. همچنین بیش از 2.3 میلیون یمنی در معرض ز آوارگی قرار دارند. سؤال مهم این است که دولت بریتانیا تا چه زمانی به سکوت و چشم‌پوشی خود ادامه خواهد داد و در این بحران با فروش سلاح و حمایت مادی و معنوی از دربار سعودی مشارکت خواهد داشت.[5]

دولت های مختلف بریتانیا در طی دهه های گذشته نشان داده اند  که در بحث منافع ملی در روابط دوجانبه با کشورهای دیگر همواره توانسته است در قبال مسائل حقوق بشری چشم‌پوشی و بصورت گزینشی عمل نماید؛ در بحث عربستان نیز اوضاع این‌گونه بوده است. بنابراین بحث‌های حقوق بشری برای بریتانیا برخلاف گفته جک استراو(وزیر خارجه وقت) که اولویت های راهبردی در سیاست خارجی وجود داشته و حقوق بشر برای کار در خارج از کشور موضوعی کلیدی است، مسائل ریشه‌ای و بنیادینی نیستند و  در روابط دوجانبه قابل‌اغماض است. گویا برای دولت آقای دیوید کامرون و بویژه آقای فیلیپ هاموند آسان نیست که از میزان 3.9 میلیارد پوند صادرات تسلیحات در روابط دو کشور و طعم شیرین خاص آن چشم بپوشد. و امروزه جهانیان بخوبی سقوط سیاست خارجی اخلاقی مورد ادعای حکومت سلطنتی بریتانیا و یکی از اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل را شاهد می باشند.

 

گروه تخصصی بریتانیا/2

12 بهمن 1394

 



[1]-english.alarabiya.net/.../British-Foreign-Secretary-Philip-Ham.

[2] https://www.wsws.org/en/articles/2015/10/29/yeme-o29.html

 منابع زیر تعداد دفعات حمله جنگنده های سعودی به مراکز بیمارستانی و بهداشتی را گزارش کرده اند.

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... ital-destroyed-airstrikes

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... lance-driver-among-others

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... ng-continues-worsen-yemen

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... emens-humanitarian-crisis

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... on-steps-airstrikes-yemen

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... eals-human-toll-war-yemen

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... yemen%E2%80%99s-civil-war

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... andmine-victim-aden-yemen

http://www.doctorswithoutborders.org/ ... yemen%E2%80%99s-civil-war

[3]برای نمونه بنگرید به

Moral Britannia: Evaluating the Ethical Dimension in Labor's Foreign Policy Nicholas J. Wheeler and Tim Dunne

 

[4] Ibtimes,21 jan 2015

[5] Ibtimes,20 jan 2015

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
 

 پاسخ به زوال سیاست خارجی اخلاقی در دو...

با سلام مطلب جالبي بود ،متشكرم

مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

گزارش موارد نقض حقوق بشر توسط بریتانیا

۱۳۹۷/۱/۱۲

بررسی عملکرد موسسه ایران‌شناسی بریتانیا (BIPS)

۱۳۹۶/۶/۱۳

متغیرتقسیم، تفوق و فرقه سازی جمعیت مسلمان در سیاست خارجی بریتانیا

۱۳۹۶/۳/۲۴

جدایی احتمالی ایرلند شمالی از بریتانیا؛ ابعاد و عواقب احتمالی آن برای بریتانیا و اتحادیه اروپا

۱۳۹۶/۲/۳۱

پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی انگلستان در قبرس و نقش آن در تحولات منطقه

۱۳۹۵/۱۲/۷

اسلام سیاسی در خاورمیانه از نگاه بریتانیا؛ با محوریت فعالیت‏های اخوان‌المسلمین

۱۳۹۵/۱۲/۳

بریتانیای خارج از اتحادیه اروپا و ترامپ:ازدواج مصلحتی و ضرورت ناگزیر بازنگری در روابط ویژه فرا آتلانتیک

۱۳۹۵/۱۲/۳

مواضع متناقض دولت بریتانیا در قبال انتخابات اخیر امریکا

۱۳۹۵/۹/۳

ملاحظاتی در خصوص نقش بریتانیا در جنگ اقتصادی علیه داعش

۱۳۹۵/۸/۱

خلاصه گزارش چشم‌انداز وزارت امور خارجه بریتانیا

۱۳۹۵/۷/۳

نگاهی به انجمن بریتانیایی فابیان و فعالیت های آن در ارتباط با خاورمیانه

۱۳۹۵/۶/۱۷

خروج بریتانیا: بازی با حاصل جمع صفر یا بازی باخت – باخت

۱۳۹۵/۶/۸

تأثیر سیاست خارجی روسیه بر امنیت بریتانیا و متحدان آن

۱۳۹۵/۶/۶

چرایی برکسیت و آینده بریتانیا در نظام بین الملل: نگاهی اکتشافی

۱۳۹۵/۵/۶

خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا: تأثیرات جهانی و منطقه‌ای و روابط با جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۴/۲۶

گزارش چیلکات یا لاپوشانی جرایم جنگی بریتانیا در عراق

۱۳۹۵/۴/۲۳

بهار بریتانیایی اتحادیه اروپا

۱۳۹۵/۴/۵

بررسی موقعیت و نقش جزیره دیگو گارسیا

۱۳۹۵/۳/۱

زوال سیاست خارجی اخلاقی در دولت بریتانیا

۱۳۹۴/۱۱/۱۳

واکاوی نقش بریتیش کانسیل به عنوان بازوی فرهنگی بریتانیا در جهان و ایران

۱۳۹۴/۱۰/۲۰

انتخابات ریاست حزب کارگر بریتانیا

۱۳۹۴/۷/۱۹

تحلیلی بر گزارش ایندیپندنت از "مبارزه تا تظاهر" غربی‌ها در قبال داعش

۱۳۹۴/۷/۱۱

مجادلات جدید بریتانیا و اسپانیا بر سر جبل الطارق

۱۳۹۴/۶/۱۱

ابعاد و عواقب جدایی احتمالی اسکاتلند برای بریتانیا و اتحادیه اروپا و حساسیت موضوع برای جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۶/۱۰

بررسی مشارکت رأی‌دهندگان اسکاتلندی در انتخابات گوناگون بریتانیا

۱۳۹۴/۵/۲۵

روابط عربستان سعودی و بریتانیا

۱۳۹۴/۵/۲۵

بررسی افراط‌گرایی و پراکندگی تروریسم 10 سال پس از بمب گذاری لندن

۱۳۹۴/۴/۱۶

پدیده داعش و سیاست خارجی بریتانیا

۱۳۹۴/۴/۱۵

کاهش رو به رشد نقش ملموس بریتانیا در جهان

۱۳۹۴/۳/۲

روابط دوجانبه بریتانیا و بحرین در پرتوی سفر پادشاه بحرین به بریتانیا

۱۳۹۴/۲/۳۰

انتخابات بریتانیا و عملکرد حزب ملی اسکاتلند

۱۳۹۴/۲/۲۲

معضلات همه‌پرسی برای انگلستان

۱۳۹۴/۲/۲۱

فرصت طلبی فرانسه و قرار گرفتن به جای انگلیس به عنوان نزدیک ترین متحد کشورهای خلیج فارس

۱۳۹۴/۲/۱۶