ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > فرانسه > جزایر پولینزی و رویای استقلال از فرانسه

جزایر پولینزی و رویای استقلال از فرانسه

تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۸/۱۲ تعداد بازدید: 1489

مقدمه:

دوران استعمار امپراطوری فرانسه از قرن 16 میلادی با اشغال برخی جزایر که به آنها مناطق تحت تصرف فرادریایی گفته می شود، شروع شد. در قرن 16 و 17 کشور الجزایر به استعمار کامل فرانسه درآمد. مابعد مراکش و تونس و همچنین سوریه و لبنان تحت قیمومیت این کشور قرار گرفتند. دوران استعمارگری فرانسه از زمان ناپلئون وارد مرحله جدیدی شد که در اصطلاح به آن دوره دوم استعمار فرانسه می گویند. در این دوره مناطقی در آمریکای شمالی، هند، آفریقا، جزایر آنتیل و ماسکارن، گوادلوپ و مارتینیک به تصرف فرانسه درآمدند.

111fr


بعد از سال 1830 و اتمام دوره ناپلئونی، فرانسه مناطقی از آفریقا، آسیا (که فرانسوی ها به آن هندوچین[1] می گفتند) و اوسئان [2]یا اقیانوس آرام (پولینزی[3] فرانسوی ، کالدونیای جدید[4]،  ابرید جدید[5]) توسط فرانسه به تصرف در آمد. امپراطوری استعمار فرانسه بعد از امپراطوری بزرگ استعمار بریتانیا، دومین امپراطوری بزرگ در نیمه دوم قرن 19 و قرن 21 بود. در سال 1919 مساحت مناطق تحت تصرف فرانسه به 12347000 کیلومتر مربع یعنی یک دهم مساحت کل خشکی های کره زمین، می رسید. این رقم در امپراطوری اول فرانسه 8013624 کیلومتر مربع بود. امروزه علاوه بر مناطق فرادریایی یاد شده، منطقه گویان در آمریکای جنوبی را نیز باید به مستعمرات فرانسه اضافه کرد. مناطق تحت تصرف فرانسه در حال حاضر 119394 کیلومتر مربع بوده و در این مناطق 2661000 نفر (آمار تا سال 2013) زندگی می کنند.

این نوشتار با اشاره به جمعیت و مختصات جغرافیایی جزایر پولینزی، به تحولات جدید و مرتبط آن با فرانسه درباره دو موضوع استعمار و استقلال طلبی مردم پولینزی و دیگری انجام آزمایشات هسته ای دولت فرانسه با نگاه به مسائل حقوق بشری می پردازد.

مختصات جغرافیایی جزایر پولینزی

222fr

جزیره پولینزی یا نام دیگر آن اتول دو موروروا[6] (تاهیتی) یکی از قلمروهای فرا دریایی فرانسه در بخش جنوبی اقیانوس آرام  است که بین استرالیا و آمریکای جنوبی واقع شده است. پایتخت آن شهر پاپیت[7] و مساحت آن دو هزار کیلومتر مربع است. از معروفترین جزایر پولینزی فرانسه جزایر تاهیتی، بورا بورا[8] و مورآ[9] هستند که برای گردشگران مناطق بسیار جذابی به شمار می آیند. پژوهشگران بر این باورند که مهاجرت بزرگ به پولینزی در حدود 1000 یا 2000 سال پیش از میلاد  اتفاق افتاد ، یعنی زمانی که مردم تایوانی‌تبار و مردمی از جنوب شرق آسیا با استفاده از روش‌های ناوبری با ستارگان به جستجوی جزایر در این آب‌ها رفتند. نخستین جزیره‌های پولینزی فرانسه که مسکونی شدند جزایر مارکساس بودند و این امر در حدود  ۲۰۰ سال پیش از میلاد روی داد. بومیان منطقه پولینزی سفرهای آبی خود را به سوی جنوب غرب گسترش دادند و جزایر سوسایتی را کشف کردند. در حال حاضر شهر پاپیت 220000 نفر جمعیت دارد.

333fr

فرانسه در سال ۱۷۶۸ مالکیت خود را بر این جزایر اعلام کرد و در سال ۱۹۰۳ پولینزی به مستعمره فرانسه تبدیل شد و نام آن به پولینزی فرانسوی[10] تغییر کرد.

پولینزی، آزمایشگاه هسته ای فرانسه

در اوایل قرن بیستم جزایر پولینزی به محلی برای آزمایش‌های هسته‌ای فرانسه تبدیل گردید. این آزمایش‌ها عمدتاً در تپه مرجانی موروروآ واقع در ۱۲۰۰ کیلومتری جنوب تاهیتی انجام می‌گرفت. بخشی از این آزمایشات در این جزیره و بخش دیگر در صحراهای عین اکر و رقان الجزایر و بین سالهای 1975 تا 1996 اتفاق افتاد.

از 193 مورد  (بر اساس جدول زیر) آزمایش هسته ای فرانسه در پولینزی  46 مورد آن زیرزمینی بوده است که آخرین مورد آن در سال 1992 در زمان فرانسوا میتران صورت گرفته است. طبق آمار رسمی این آزمایشات  بر 150000 غیرنظامی و نظامی تاثیرگذار بوده است. علاوه بر این ضایعات انسانی می بایستی آثار مخرب محیط زیستی، گیاهی و حیوانات را نیز مد نظر داشت. در مجموع تعداد 193 آزمایش تنها در این جزیره توسط فرانسه انجام شده است:

111fr1

 

444fr 

 تصویری از محل انجام آزمایشات هسته ای فرانسه در سال 1967 در جزایر پولینزی در منطقه اتول دو موروروا [15]که توسط هواپیمای جاسوسی آمریکا گرفته شده است.

طبق مقاله روزنامه گاردین در تاریخ 3 ژوئیه 2013 آسیب های وارده از پالادیوم و رادیواکتیو آزمایشات هسته ای روی مردم منطقه پولینزی که جمعیت آن تا تا سال 2012 طبق آمار موسسه اینسه[16] فرانسه 268270 نفر عنوان شده است.

طبق نوشته روزنامه لوپاریزین آسیب وارده از پلوتونیوم انفجارات هسته ای منطقه ای به مراتب وسیع تر از کشور فرانسه را در بر می گیرد و میزان آن 500 برابر حد مجاز حداکثر پذیرفته شده می باشد. این اتفاق 19 و 20 ژوئیه 1974 در تاهیتی، پرجمعیت ترین جزیره پولینزی اتفاق افتاد. 

در تصویر مقابل انواع مختلف آزمایشات هسته ای فرانسه را مشاهده می کنید:666fr

1- جوی

2- زیرزمینی

3- فرا جوی

4- زیردریا

روزنامه لوپاریزین مورخ 3 ژوئیه 2013 در مقاله ای تحت عنوان "آزمایشات هسته ای فرانسه در پولینزی؛ حقیقتی از ارتش فرانسه که 50 سال مخفی مانده است"، نوشت: « طی درخواست و تحقیق دادگستری فرانسه از سال 2006 تا 2013 دولت این کشور در  58 سند که در برگیرنده2050 صفحه می باشد از آزمایشات هوایی هسته ای در پولینزی طی سالهای 1966 تا 1974 پرده برداشت. این آزمایشات ماده ای به نام پلوتونیوم را در بر دارد که برای سلامتی انسان بسیار مضر است. طبق مدارک استخراج شده از این 58 سند تعداد آزمایشات هسته ای فرانسه در این منطقه، بسیار بیشتر از آمار گزارشات و مستندات پیشین عنوان می شود و به 350  مورد می رسد. از این 2050 صفحه منتشره ، تعدادی از صفحات سفید( 114 صفحه ) بوده اند. حال این سوال مطرح می گردد که چرا این صفحات سفید هستند؟ برای قربانیان آزمایشات هسته ای این موضوع جالبی خواهد بود. مسلما به دلایل امنیتی خواسته شده است این صفحات رمزآلود و مخفی باقی بمانند. این صفحات در بخش هایی سفید هستند که مربوط به مسائل بیولوژیکی آزمایشات رادیواکتیو هسته ای است. این اطلاعات جدید مورد استفاده دادگستری فرانسه واقع خواهد شد؟ پژوهشگرانی که برای سلامتی قربانیان به دنبال رابطه ای بین آزمایشات و بیماری معلولین این منطقه هستند می توانند از این اسناد استفاده کرده و به نتایجی برسند که دولت فرانسه برای آنها مجبور به پاسخگویی شود.»

 اعتراضات جهانی علیه آزمایشات زیرزمینی هسته‌ای فرانسه باعث شد تا فرانسه آزمایش‌ها را به جزیره دورافتاده  دیگری بنام فانگاتائوفا منتقل کند. به منظور جبران خسارات ناشی از آزمایش‌های هسته‌ای که در بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۶ در پولینزی  انجام شد، فرانسه برای یک دوره ده ساله، سالیانه مبلغ ۱۹۴ میلیون دلار اختصاص داده ‌است.

به‌دنبال تشکیل کمیته بررسی آزمایشات هسته ای فرانسه در سال 2001 توسط رئیس دولت پولینزی ، تمورا و پیگیری های قضایی انجام شده،  قانونی در 5 ژانویه 2010 تصویب شد که در پی آن به افرادی که به دلیل آزمایشات هسته ای دچار بیماری شده اند هزینه هایی اختصاص و مراقبت های پزشکی داده شود. در سال 2014 تعداد 384 پرونده  در مورد این افراد تشکیل شد. از این تعداد پرونده تنها 11 مورد آن توسط فرانسه منتج به پرداخت غرامت شد که 2 نفر از آنها از نظامیان و 11 نفر از کارگران پولینزی بودند. بنابراین تنها 1.3 درصد از پرونده ها مورد بررسی قرار گرفته و به آنان غرامت پرداخت شد.

جریانات استقلال طلبی در پولینزی

جنبش‌های استقلال‌طلبانه‌ای در پولینزی فرانسه شکل گرفته‌اند که در سالهای 2004 به بعد فعالیت های خود را پررنگ تر نشان دادند. در پی بروز این تفکرات و اعتراضات در سال ۲۰۰۴، کشور فرانسه وضعیت جزیره پولینزی فرانسوی را از سرزمین فرادریایی فرانسه به کشور فرادریایی تغییر داد. در تاریخ 17 می 2013 نیز طی قطعنامه موسوم به  L5شورای امنیت  سازمان ملل با پیشنهاد سه دولت جزایر سلیمان[17]، نورو[18]و تاوالو[19] علی رغم فشار پاریس و با شرکت نکردن در این اجماع در سازمان ملل و شکست استقلال طلبان در انتخابات مردم پولینزی (مائوهی ها) ، به تصویب رسید که طبق آن جزیره پولینزی بایستی اشغال زدایی شود و دیگر مستعمره نباشد. (با استناد به ماده 73 منشور سازمان ملل در مورد حقوق سکنه مستعمرات)

طی چند سال گذشته نیز فرانسه به پولینزی فرانسه، خودمختاری بیشتری داده‌است. در ۱۳ سپتامبر ۲۰۰۷، اوسکار تمارو[20] به عنوان رئیس جمهور پولینزی فرانسه انتخاب شد. تمارو در ۲۷ ژانویه ۲۰۰۸ از سمتش استعفا داد و آنتونی گروس[21] جایگزین او شد، اما تمورا هنوز فعالیت های استقلال طلبانه خود را دنبال می کند.

بعد از مصوبه سازمان ملل مبنی بر اشغال زدایی فرانسه از جزایر پولینزی، روزنامه لوموند نوشت: «فرانسه این اقدام سازمان ملل را دخالت آشکار و نقض دموکراسی با توجه به رای اکثریت مردم این منطقه می داند و آن را محکوم می کند».

البته طبق آخرین تحولات و تحقیقات در سازمان ملل پولینزی جزو مناطقی قرار گرفته است که مردم آن هنوز به طور کامل قادر به اداره امور خود نیستند.

روزنامه لوموند در تاریخ 22 فوریه 2013 نوشت: «رئیس جمهور پولینزی فرانسه آقای اوسکار تمارو و سناتور ریچارد توهیاوا[22] به دنبال تصویب رای در سازمان ملل است تا بتواند تعیین سرنوشت مردم مائوهی (پولینزی فرانسه) را از فرانسوی ها گرفته و به خودشان بازگرداند.

 اگر این رای در سازمان ملل پذیرفته شود استقلال کامل به پولینزی داده نمی شود، اما سرنوشت مردم به خودشان باز گردانده می شود. همان اتفاقی که برای مردم کالدونیای جدید[23] یا به تلفظ فرانسه آن نوول کلدونی افتاده است.

مردم پولینزی می توانند یا مجلس را منحل کنند یا دولت تابعه تشکیل دهند و یا استقلال را برای خود انتخاب کنند. تمارو و سناتور ریچارد توهیاوا[24] مطمئن هستند این رای در سازمان ملل تایید می شود و آنها در نیویورک در سال 2013 مشغول لابی کردن برای تصویب این رای علی رغم مخالفت های فرانسه بودند.

علاوه بر این رئیس جمهور و سناتور توهیاوا برای تصویب شدن این قطعنامه در سازمان ملل با 73 کشور نیز ملاقات داشته اند که کشور ما نیز یکی از آن کشورها بوده است. با این وجود افراد مختلفی نیز در پولینزی مانند آقای گستون فلوت[25](که برنده انتخابات شد) وجود دارند که مخالف این اقدام جدایی طلبانه اوسکار تمورا هستند و در نامه ای به دبیرکل سازمان ملل خواستار لغو تصمیم تمورا برای استقلال این مجموعه جزایر شدند. اما رئیس مجلس پولینزی معتقد است که بایستی همکاری میان کشورهای اقیانوس آرام، چه کشورهایی که کم و بیش خودمختار هستند (والیس و فوتونا، پولینزی فرانسه، ساموای آمریکایی و توکلو) و چه کشورهایی که دولت های مستقل دارند (کشور مستقل ساموا (ساموا غربی)، تونگا و تووالو) و یا دولت های تابع (ایل کوک، نیو) هستند ، افزایش یابد.

 اما ریچارد توهیاوا از اینکه فرانسه و دیگر دولت های استعمارگر غربی برای جلوگیری از تصویب این مصوبه در سازمان ملل با یکدیگر لابی کرده اند، اعتراض کرده و آن را محکوم نمود.

در ژوئیه 2013 نیکولای سارکوزی درباره درخواست استقلال طلبان پولینزی در تاهیتی گفت: «تا زمانی که من رئیس جمهور هستم ، این اجازه را به جدایی طلبان در پولینزی نخواهم داد.»

در جواب به این اظهار نظر رئیس جمهور فرانسه، رهبر جدایی طلبان پولینزی گفت: «رئیس جمهور زمانی که به فلسطین می رود حقوق فلسطینی ها را به رسمیت می شناسد، اما زمانی که به ما می رسد به روش دیگری رفتار می کند.» اوسکار تمورا در ادامه گفت: «آیا حتما بایست برای یافتن راه حل خون ریخته شود؟ در سال 1986 ما موفق شدیم در مجلس ملی فرانسه ، کالدونیای جدید[26] را در فهرست کشورهایی قرار دهیم که حاکمیت را خود مردم به دست بگیرند. طبق این اقدام فرانسه ضمن همکاری با این کشور او را در فهرست کشورهایی که بایستی از آنها استعمارزدایی شوند قرار خواهد داد. برای پولینزی چرا این اتفاق نمی افتد؟ من دموکرات هستم و به نظر و عقیده همه احترام می گذارم و با نزاع و درگیری مخالفم.»

با توجه به این اتفاقات پیش آمده، مردم پولینزی، آلن ژوپه را بدترین وزیر کشور فرانسه در طول تاریخ این کشور دانسته و سارکوزی را نیز شایسته رسیدگی به مسائل مردم بومی مناطق مختلف فرانسه نمی دانند.

 

احزاب مخالف استقلال در جزیره پولینزی:

777fr

از مهمترین احزابی که در این مجموعه جزایر مخالف استقلال طلبی است، حزب تاهوئیرا[27] است. ادوارد فریچ[28]، رئیس جمهور کنونی پولینزی سرسختانه برای این حزب تلاش می کند و علیه استقلال طلبی مبارزه می کند. در تصویر پرچم این حزب قابل ملاحظه است:

این حزب با الهام گرفتن از دوگل، رئیس جمهور فرانسه در سال 1977 تاسیس شد و گاستون فلوس[29] در کنار ژاک شیراک از اعضای اصلی موسس این حزب بودند. این حزب به جمهوری فرانسه وابسته است و از سیاست های خودمختاری پیروی می کند، اما با استقلال پولینزی مخالف است. از این حزب به نام «حزب نارنجی« نیز در آن منطقه یاد می شود.

 

نتیجه گیری و نظریه:

دلیل اصلی عدم اعطای استقلال کامل به جزایری مانند پولینزی موقعیت ژئواستراتژیک و وابستگی اقتصادی آن جزیره به فرانسه است. گرچه دولت فرانسه از مناطقی مانند کالدونیای جدید استعمار زدایی کرده است اما هنوز در این مناطق حضور خود را نه تنها کمتر نکرده بلکه افزایش نیز داده است. دولت فرانسه از نگه داشتن این جزایر و منطقه وسیع اطراف آن که مساحتی به اندازه یک کشور اروپایی را در بر می گیرد (4167 کیلومتر مربع) تحت استعمار خود منافع سرشاری را ازآن خود می کند.

کشور فرانسه در فرایند استعمارزدایی جزایر و مناطق تحت تصرف خود، حتی از انگلستان نیز سخت گیرتر است. بومی ها و جریانات جدایی طلب در این مناطق نیز به خاطر دلایلی از جمله قدرت خرید پایین، تامین امنیت و محیط زیست است که مشارکت و همکاری با دولت فرانسه را پذیرفته اند. این گفته بدین معنی است که مردم این مناطق ایدئولوژی مشترکی با دولت فرانسه ندارند و تنها به دلایل اقتصادی و امنیتی حاضر به پذیرش دولت هایی خودمختار با حکومت مرکزی شده اند و از رویای استقلال خود فاصله گرفته اند.

علاوه بر قضیه استقلال طلبی مناطق مورد اشاره نکته دیگری که در جزایر پولینزی حائز اهمیت است مسئله آزمایشات هسته ای هوایی، زمینی و زیرزمینی فرانسه است. این موضوع می تواند در قالب مسائل حقوق بشری در مذاکرات بین المللی با این کشور مهم در جهان که داعیه دار دفاع از حقوق بشر و آزادی نیز می باشد، مطرح شود و بیشتر به آن پرداخته شود. علاوه براین، آزمایشات هسته ای فرانسه در این مناطق خسارات جبران ناپذیری بر سلامت انسان ها و محیط زیست منطقه داشته است و پیگیری غیر مستقیم آن در بحبوحه کنفرانس آب و هوای پاریس که در تاریخ 20-9 آذر ماه سال جاری  ( 30 نوامبر تا 11 دسامبر ) برگزار خواهد شد، می تواند بسیار مورد توجه قرار گیرد.

  سیدامیر میرشمسی اردکانی - 18شهریور94 



[1] - Indochine

[2] - Océane

[3] - polynésie

[4] - Nouvelle-Calédonie

[5] - Nouvelles-Hébrides

[6] - atoll de Moruroa

[7] - Papeete

[8] - Bora Bora

[9] - Moorea

[10] - polynésie française

[11] - Reggane

[12] - Ecker

[13] - Moruroa et Fangataufa

[14] - lagons des atolls

[15] - atoll de Moruroa

[16] - Insée

[17] -  Salomon

[18] - Nauru

[19] - Tuvalu

[20] - Oscar Temaru

[21]- Antony Grosse

[22] - Richard Tuheiava

[23] - Nouvelle-Calédonie

[24] - Richard Tuheiava

[25] - Gaston Flosse

[26] - Nouvelle Calédonie

[27] - Tahoueera

[28] - Edouard Fritch

[29] -  Gaston Flosse

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

سیاست انرژی فرانسه در غرب آسیا با تأکید بر جایگاه و نقش ایران

۱۳۹۷/۱/۱۲

دولت‌های جدید آمریکا و فرانسه: تحلیل ابعاد همگرایی‌ها و واگرایی‌های پیش رو با تأکید بر راهکارهای ایران برای بهره‌برداری

۱۳۹۶/۹/۲۹

قدم زنان در شهر تهران

۱۳۹۶/۶/۲۸

پرونده شماره 3 نظامی‌گری فرانسه: حرکت به سمت بازیگری نخست نظامی در غرب آسیا

۱۳۹۶/۳/۱۷

واکاوی سیاست خارجی ماکرون، نامزد منتخب دور اول انتخابات ریاست جمهوری 2017 فرانسه

۱۳۹۶/۲/۱۰

انتخابات ریاست جمهوری 2017 فرانسه: پدیده نوظهور ماکرون

۱۳۹۵/۱۲/۱۷

گزارش دوم انتخابات ریاست جمهوری فرانسه (2017): فرانسوا فیون، دلایل پیروزی و سیاست های پیش‌رو

۱۳۹۵/۱۲/۳

انتخابات ریاست جمهوری 2017 فرانسه

۱۳۹۵/۱۰/۲۸

سیاست خارجی فرانسه در قبال تحولات لبنان

۱۳۹۵/۱۰/۷

معرفی برترین اندیشکده‌های فرانسوی در عرصه‌ی سیاست خارجی

۱۳۹۵/۹/۲۳

بررسی مؤسسات اسلامی در فرانسه

۱۳۹۵/۸/۱۵

لزوم تغییر نگرش فرانسه به لبنان به‌عنوان عامل ثبات‌بخش در منطقه

۱۳۹۵/۵/۱۹

جنبش «ایستـاده در شب» در فرانسه

۱۳۹۵/۵/۳

بررسی سیاست‌ خارجی فرانسه در قبال سوریه از سال 2011

۱۳۹۵/۴/۱۵

بررسی سیاست خارجی فرانسه در قبال عراق

۱۳۹۵/۳/۱۰

چرخش دوباره فرانسه به خاورمیانه

۱۳۹۴/۱۰/۱۳

لزوم توجه ایران به بحران اقتصادی در فرانسه

۱۳۹۴/۹/۲

جزایر پولینزی و رویای استقلال از فرانسه

۱۳۹۴/۸/۱۲

افزایش اغفال شدگان فرانسوی توسط داعش

۱۳۹۴/۶/۸

موضع فرانسه برای مقابله با تروریسم

۱۳۹۴/۵/۱۲

رویکرد نظامی‌گری فرانسه

۱۳۹۴/۴/۱۵

کوبا، سرزمینی نو برای پیشبرد سیاست‌های فرانسه

۱۳۹۴/۲/۲۲