ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

گزارش تحلیلی > بریتانیا > ابعاد و عواقب جدایی احتمالی اسکاتلند برای بریتانیا و اتحادیه اروپا و حساسیت موضوع برای جمهوری اسلامی ایران

ابعاد و عواقب جدایی احتمالی اسکاتلند برای بریتانیا و اتحادیه اروپا و حساسیت موضوع برای جمهوری اسلامی ایران

تاریخ انتشار: ۱۳۹۴/۶/۱۰ تعداد بازدید: 832

مقدمه:

ناحیه جغرافیایی اسکاتلند ده هزار سال قبل، درعصر پارینه سنگی با اقوام سلت  که از اوراسیا به آنجا مهاجرت کرده بودند شکل گرفت. پس از سده ها درگیری با نواحی دیگر از جمله درگیری با انگلو ساکسون ها در جنوب، در اوایل قرن هجدهم بر پایه معاهده ۱۷۰۷ اسکاتلند به همراه انگلیس و ولز و بعدا ایرلند متحد و در سال ۱۸۰۱ نام پادشاهی متحد به خود گرفتند.

به واسطه منابع عظیم فسیلی و نیز دسترسی به آب های آزاد شمال، اسکاتلند ناحیه مهم اقتصادی و نیز منطقه ای راهبردی از لحاظ نظامی به حساب می آید. بحث اخیر استقلال اسکاتلند از دهه ۱۹۷۰ مطرح بوده است اما  بعد از پیروزی حزب ملی اسکاتلند[1] در انتخابات مجلس اسکاتلند در سال 1386 و ارائه لایحه همه‌پرسی استقلال اسکاتلند در مجلس محلی در بیستم دی‌ماه ۱۳۹۰ ، آلکس سالموند[2] رهبر وقت حزب و وزیر اول سابق اسکاتلند متعهد شده بود که همه‌پرسی استقلال اسکاتلند را همزمان با هفتصدمین سالگرد جنگ(بناکبرن) که در آن نیروهای ملی اسکاتلند بر انگلیس پیروز شدند برگزار کند. هم‌اکنون و متعاقب پیروزی چشمگیر حزب ملی اسکاتلند در انتخابات مجلس بریتانیا در ماه مه 2015، بار دیگر صحبت برگزاری همه‌پرسی جدایی اسکاتلند در بریتانیا و حتی اروپا پراکنده‌شده است. نوشتار حاضر می‌کوشد که ابعاد و عواقب جدایی احتمالی اسکاتلند را در قالب محورها و موارد مشخصی نشان داده و تأثیرات  احتمالی آن را بر اتحادیه اروپا و نیز دیگر مناطق جهان و نیز جمهوری اسلامی ایران مورد تجزیه ‌وتحلیل قرار دهد.

uk first


معرفی اجمالی واحد سیاسی اسکاتلند

  • قرار گرفتن در شمال غرب اروپا
  •  78 هزار و ۷۷۲ کیلومترمربع مساحت
  •  3/۵ میلیون نفر جمعیت
  •  از شمال  همسایه با دریای نروژ، از شرق با دریای شمال، از جنوب غربی با دریای ایرلند و از غرب با اقیانوس اطلس شمالی
  • ۶۵ درصد مسیحی، ۲۸ درصد بی‌دین و ۲ درصد پیرو ادیان دیگر
  • پایتخت، شهر تاریخی ادینبورو (دومین شهر بزرگ اسکاتلند و یکی از مراکز مهم فرهنگی،اقتصادی و بانکداری اروپا است)
  • گلاسکو، بزرگ‌ترین شهر اسکاتلند و  بزرگ‌ترین مرکز مالی پس از لندن و یکی از ۳ شهر بزرگ بریتانیا
  • آبردین، سومین شهر بزرگ اسکاتلند و مرکز فعالیت صنعت نفت بریتانیا در شمال شرق اسکاتلند
  • نظام حقوقی و آموزشی مستقل از انگلستان، ولز و ایرلند شمالی.
  • در طی قرن بیستم با رشد صنایع سنگین مانند کشتی‌سازی(در گلاسکو) قدرت گرفت
  • جمعیتی معادل یک‌سوم جزیره بریتانیا
  • دارای  ۷۹۰ جزیره ازجمله جزایر شمالی و هبریدز
  • منبع بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز در بین کشورهای اتحادیه اروپا (در دریای شمال)
  • زبان رسمی انگلیسی، زبان محلی ( زبان‌های گیلیک اسکاتلندی و اسکاتس. گیلیک اسکاتلندی از ریشه سلتی و اسکاتس از ریشه ژرمنی)
  •  برخورداری از اقتصادی صنعتی با منابع قابل‌توجه نفت و گاز  در دریای شمال
  • برخورداری از ارتباطات خارجی سازمان‌یافته
  • اشتغال‌زایی و تولید ناخالص داخلی، بیشتر از بسیاری از کشورهای حوزه یورو

 

uk second

دلایل اولیه استقلال‌خواهی اسکاتلندی‌ها

uk third

 

تغییرات اصلی در واحد سیاسی بریتانیا در فرض استقلال اسکاتلند

uk forth

هم اکنون بریتانیا با 243،610 کیلومترمربع وسعتی تقریبا برابر با کشورهایی همچون نیوزیلند و رومانی دارد، اما در صورت جدایی اسکاتلند وسعت این کشور به 164،523 کیلومترمربع تقلیل خواهد یافت و از نظر اندازه در رده کشورهایی همچون تونس و یونان قرار خواهد گرفت.

 

تبعات اقتصادی جدایی اسکاتلند از انگلستان

uk5

درنتیجه جدایی اسکاتلند - و شهروندانش - از بریتانیا، سرانه تولید ناخالص داخلی با افزایش ناچیزی در حدود ۱۷۷ پوند همراه خواهد بود. "ارزش ناخالص افزوده" - ارزش کالا و خدماتی که در یک منطقه، صنعت یا بخش اقتصادی تولید می‌شود. در همین حال صادرات کالاهای اسکاتلندی ۷٫۱ درصد کل صادرات بریتانیا را تشکیل می‌دهد.

 

تبعات نظامی جدایی اسکاتلند از انگلستان

uk6

تبعات سیاسی برای بریتانیا و اروپا  

uk7

 uk8

نتیجه‌گیری و ارزیابی:

همچنان که جان ساورز[3] رئیس وقت ام آی 6 در مصاحبه  سال گذشته (19 سپتامبر 2014) با فایننشال تایمز  بصورت گذرا به تهدیدات ناشی از رای «آری» در همه‌پرسی هشدار داده بود و نیز جان میجر نخست وزیر سابق طی صحبت هایی در مجلس از آن به عنوان آغازی بر ترک برداشتن وحدت ارضی بریتانیا یاد نمود، به نظر می‌رسد که از دست دادن احتمالی اسکاتلند تأثیرات بسزایی در وضعیت سیاسی و اقتصادی داخلی بریتانیا و نیز صحنه بین‌المللی بهمراه خواهد داشت. بریتانیا که خود نقش اساسی  و منحصر بفردی در ترسیم مرزهای کشورهای مختلف در جهان و از جمله کشورهای برخوردار از منابع ارزشمند زیرزمینی و نیز تداوم اختلافات میان آنان ایفا نموده و همچنان طرح تجزیه و تقسیم کشورها در مناطق مختلف جهان را دنبال می نماید، به نظر نمی‌رسد که تحت هیچ شرایطی آماده رها ساختن بخشی از قلمرو خود باشد. بواقع تنها در زمینه  اقتصادی، از دست دادن ذخایر قابل‌توجه منابع فسیلی دریای شمال موجب تضعیف اقتصاد این کشور خواهد شد. از سوی دیگر عدم دسترسی بریتانیا به دریای شمال مرزهای شمالی این کشور را خاکی خواهد کرد و ظرفیت های قابل‌توجه نظامی بریتانیا در این منطقه آبی را متزلزل خواهد ساخت. بنابراین استقلال احتمالی اسکاتلند موجب کاهش اساسی قدرت بین‌المللی بریتانیا  شده و می‌تواند در کوتاه مدت موجب دامن زدن به زخم های دیرینه اختلافات در ایرلند شمالی و در مرحله بعد در دیگر مناطق و قلمرو مورد اختلاف همچون مالویناس ( فالکلند) با آرژانتین گردد. در ادامه تضعیف قدرت این کشور، از میزان دخالت های نظامی این کشور و همراهی با آمریکا در مداخلات خاورمیانه ای کاسته می گردد و در  بلند مدت کاهش قدرت انگلیس در کنار کاهش قدرت آمریکا که در چند سال اخیر نمود یافته، روند چند قطبی شدن جهان  و تضعیف  بیشتر غرب و پیمان های مربوطه همچون ناتو را بدنبال خواهد داشت.

در مورد کشورمان نیز، ایران در منابع گازی دریای شمال از زمان حکومت پهلوی  در سال 1977 سرمایه‌گذاری زیادی نموده است. جمهوری اسلامی ایران در میدان گازی رام[4] یا رهام[5] (بزرگ‌ترین میدان گازی در بریتانیا) در شرق دریای شمال که در 400 کیلومتری از آبردین قرار دارد و به‌طور مشترک تحت مالکیت ایران و بریتیش پترولیوم است (بر اساس نقشه زیر) فعال بوده و بازگشایی آن از حدود 6 ماه پیش آغاز و انتظار می‌رود که تولیدات آن در آینده نزدیک 5 درصد از گاز مورد مصرف در بریتانیا  را برآورده نماید. دیلی تلگراف نیز در مطلبی اعلام داشته است که کابینه انگلیس امیدوار است که با برداشته شدن تحریم‌ها در مورد میدان گازی رهام در دریای شمال که به‌صورت مشترک در مالکیت دولت ایران و شرکت بی‌پی است، تولید گاز انگلیس که به‌تازگی کاهش‌یافته، مجدداً افزایش یابد. گفته می‌شود که سود مشترک آن روزانه حدود یک‌میلیون دلار خواهد بود که البته سهم درآمد ایران تا زمان بهبود روابط و رفع تحریم‌ها همچنان مسدود خواهد بود. لازم به ذکر است که شرکت نفت ایران در شهرآبردین دفتر نمایندگی دارد./2

uk last



[1] Scottish National Party

[2] Alex Salmond 

[3] Sir Robert John Sawers

[4] Rhum gasfield

[5] میدان گازی رهام یا رام یک میدان گازی فراساحل مشترک بین ایران و انگلیس است که در ۴۰۰ کیلومتری شهر آبردین در آب‌های ساحلی اسکاتلند در دریای شمال قرار دارد. قرارداد اکتشاف این میدان در سال ۱۹۷۳ منعقد شد. در سال ۱۹۷۷ به کشف میدان انجامید ولی به دلیل مشکلات فنی پیچیده (از جمله فشار زیاد گاز)  استخراج آن تا سال ۲۰۰۶ به طول انجامید. کارشناسان بی‌پی معتقدند این میدان ۱۳۵ میلیون بشکه نفت خام و ۸۰۰ میلیون فوت مکعب گاز طبیعی را در خود جای داده است.

  فرستادن مقاله چاپ مقاله
 
مطالب دیگر در این بخش تاریخ انتشار

گزارش موارد نقض حقوق بشر توسط بریتانیا

۱۳۹۷/۱/۱۲

بررسی عملکرد موسسه ایران‌شناسی بریتانیا (BIPS)

۱۳۹۶/۶/۱۳

متغیرتقسیم، تفوق و فرقه سازی جمعیت مسلمان در سیاست خارجی بریتانیا

۱۳۹۶/۳/۲۴

جدایی احتمالی ایرلند شمالی از بریتانیا؛ ابعاد و عواقب احتمالی آن برای بریتانیا و اتحادیه اروپا

۱۳۹۶/۲/۳۱

پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی انگلستان در قبرس و نقش آن در تحولات منطقه

۱۳۹۵/۱۲/۷

اسلام سیاسی در خاورمیانه از نگاه بریتانیا؛ با محوریت فعالیت‏های اخوان‌المسلمین

۱۳۹۵/۱۲/۳

بریتانیای خارج از اتحادیه اروپا و ترامپ:ازدواج مصلحتی و ضرورت ناگزیر بازنگری در روابط ویژه فرا آتلانتیک

۱۳۹۵/۱۲/۳

مواضع متناقض دولت بریتانیا در قبال انتخابات اخیر امریکا

۱۳۹۵/۹/۳

ملاحظاتی در خصوص نقش بریتانیا در جنگ اقتصادی علیه داعش

۱۳۹۵/۸/۱

خلاصه گزارش چشم‌انداز وزارت امور خارجه بریتانیا

۱۳۹۵/۷/۳

نگاهی به انجمن بریتانیایی فابیان و فعالیت های آن در ارتباط با خاورمیانه

۱۳۹۵/۶/۱۷

خروج بریتانیا: بازی با حاصل جمع صفر یا بازی باخت – باخت

۱۳۹۵/۶/۸

تأثیر سیاست خارجی روسیه بر امنیت بریتانیا و متحدان آن

۱۳۹۵/۶/۶

چرایی برکسیت و آینده بریتانیا در نظام بین الملل: نگاهی اکتشافی

۱۳۹۵/۵/۶

خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا: تأثیرات جهانی و منطقه‌ای و روابط با جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۵/۴/۲۶

گزارش چیلکات یا لاپوشانی جرایم جنگی بریتانیا در عراق

۱۳۹۵/۴/۲۳

بهار بریتانیایی اتحادیه اروپا

۱۳۹۵/۴/۵

بررسی موقعیت و نقش جزیره دیگو گارسیا

۱۳۹۵/۳/۱

زوال سیاست خارجی اخلاقی در دولت بریتانیا

۱۳۹۴/۱۱/۱۳

واکاوی نقش بریتیش کانسیل به عنوان بازوی فرهنگی بریتانیا در جهان و ایران

۱۳۹۴/۱۰/۲۰

انتخابات ریاست حزب کارگر بریتانیا

۱۳۹۴/۷/۱۹

تحلیلی بر گزارش ایندیپندنت از "مبارزه تا تظاهر" غربی‌ها در قبال داعش

۱۳۹۴/۷/۱۱

مجادلات جدید بریتانیا و اسپانیا بر سر جبل الطارق

۱۳۹۴/۶/۱۱

ابعاد و عواقب جدایی احتمالی اسکاتلند برای بریتانیا و اتحادیه اروپا و حساسیت موضوع برای جمهوری اسلامی ایران

۱۳۹۴/۶/۱۰

بررسی مشارکت رأی‌دهندگان اسکاتلندی در انتخابات گوناگون بریتانیا

۱۳۹۴/۵/۲۵

روابط عربستان سعودی و بریتانیا

۱۳۹۴/۵/۲۵

بررسی افراط‌گرایی و پراکندگی تروریسم 10 سال پس از بمب گذاری لندن

۱۳۹۴/۴/۱۶

پدیده داعش و سیاست خارجی بریتانیا

۱۳۹۴/۴/۱۵

کاهش رو به رشد نقش ملموس بریتانیا در جهان

۱۳۹۴/۳/۲

روابط دوجانبه بریتانیا و بحرین در پرتوی سفر پادشاه بحرین به بریتانیا

۱۳۹۴/۲/۳۰

انتخابات بریتانیا و عملکرد حزب ملی اسکاتلند

۱۳۹۴/۲/۲۲

معضلات همه‌پرسی برای انگلستان

۱۳۹۴/۲/۲۱

فرصت طلبی فرانسه و قرار گرفتن به جای انگلیس به عنوان نزدیک ترین متحد کشورهای خلیج فارس

۱۳۹۴/۲/۱۶