ایران - یوریکا

موسسه ایرانی مطالعات اروپا و امریکا

اتحادیه اروپا : پایش هفتگی اتحادیه اروپا (19 مارس تا 8 آوریل 2018 - 28 اسفند 1396 تا 19 فروردین 1397)
تعداد بازدید: 118 تاریخ انتشار: ۲۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۳:۱۰

19 مارس تا 8 آوریل 2018 - 28 اسفند 1396 تا 19 فروردین 1397



فهرست

  1. انتخابات مجارستان آزمونی دیگر بر تقویت راست‌گرایی اروپا؟ 
  2. تشدید تنش‌ها میان روسیه و کشورهای منطقه بالتیک
  3. سردرگمی ناتو در حل‌وفصل اختلافات ترکیه و یونان به‌عنوان دو عضو این سازمان
  4. انتقاد ماکرون از کاربرد گسترده زبان انگلیسی در اتحادیه اروپا
  5. احتمال تکرار سناریوی کریمه در مولداوی
  6. تداوم و گسترش تنش‌های بریتانیا و روسیه
  7. استونی خواستار استقرار نیروهای ایالات‌متحده و سامانه موشکی پاتریوت آمریکا در خاک آن کشور شد
  8. لبنان کانون جذب کمک‌های مالی خارجی
  9. درخواست اتحادیه اروپا از اسرائیل مبنی بر توقف بازداشت کودکان و لزوم رعایت حقوق آنها
  10. نوسازی نظامی لهستان و تقابل ژئواستراتژیک این کشور با روسیه
  11. حفظ برجام تا تعیین وضعیت مذاکرات آمریکا با کره شمالی
  12. گزینه‌های احتمالی ایران در صورت خروج آمریکا از برجام

 

انتخابات مجارستان آزمونی دیگر بر تقویت راست‌گرایی اروپا؟ 

انتخابات مجارستان و ابقای احتمالی ویکتور اوربان که مخالف سیاست‌های اتحادیه اروپا است می‌تواند به تضعیف بیش‌ازپیش این اتحادیه بیانجامد.

هنگامی‌که ویکتور اوربان در سال 2010 با اکثریت دوسوم آرا در مجارستان به قدرت رسید قول یک سری تحول انقلابی در مجارستان را داد. این تحولات دربرگیرنده وضع قوانین جدید اقتصادی، مالیاتی، محدود کردن مطبوعات مستقل و اصلاح نظام انتخاباتی بود. این موضوع در آن هنگام توسط اتحادیه اروپا جدی گرفته نشد، اما اوربان در طی این مدت توانست به شکل موفقیت‌آمیزی تحولات ساختاری را در این کشور ایجاد کند، ازجمله از روسیه در مقابل بروکسل یاری گرفت و توانست لیبرال دمکراسی غربی را به چالش بکشد. وی واژه "دمکراسی غیر لیبرال " را برای رویکرد خود بکار می‌برد، لازم به ذکر است سیاست‌های وی برعلیه پناه جویان و نخبگان لیبرال مورد استقبال رهبران راست افراطی در سراسر اروپا قرارگرفته است.

عملکرد وی در مجارستان در انتخابات روز یکشنبه 8 آوریل مورد آزمون قرارگرفته و نتیجه آن می‌تواند برای کشورهای دیگر ازجمله لهستان نیز امیدوارکننده باشد، کشوری که دولت ملی‌گرای آن مانند مجارستان ارزش‌های اروپایی را به مبارزه طلبیده و به نمادی برای راست‌گرایی در اروپا تبدیل‌شده است. به عقیده بسیاری پیروزی اوربان در انتخابات این پیام را به راست‌گرایان افراطی خواهد داد که می‌توان به‌عنوان یک پوپولیست در جایگاه اجرایی قرار داشت و همزمان هم از ساختار سیاسی هم انتقاد کرد.

اوربان همچنین به‌خوبی توانسته از پتانسیل موجود در ساختار گروه ویزگراد 4 بهره‌مند شود، صاحب‌نظران معتقدند اوربان با تکیه‌بر موضوع بازپس‌گیری حاکمیت ملی به نمادی از مبارزه علیه جهانی‌شدن، چند فرهنگ گرایی و مهاجرت مبدل شده است. بسیاری از سران احزاب راست افراطی اروپا مانند حزب آزادی اتریش و حزب لیگ شمال ایتالیا، حزب جبهه ملی فرانسه و حزب آزادی هلند وی را در مقام یک قهرمان و نمادی برای ارائه الگوی اروپای جدید می‌دانند.

وی همچنین رویکردی در ضدیت با مرکل دنبال می‌کند و در همین راستا نیز مورد تحسین بسیاری قرارگرفته، خصوصاً پس از بحران پناه‌جویان در سال 2015 که مجارستان با بستن مرزهای جنوبی خود به روی مهاجران به یکی از تأثیرگذارترین سیاستمداران ضدمهاجر اروپا مبدل شد. وی در پارلمان اروپا موردحمایت کامل حزب مردم اروپا قرار دارد که به‌دفعات بر سر موضوعات مختلفی مانند بحث نقض قوانین اتحادیه در مجارستان از وی در مقابل بروکسل پشتیبانی کرده است.

وی اظهار کرده است که ارزش‌های مسیحی اروپا بار دیگر در حال شکوفایی است و اروپا باید از هویت خود در مقابل مهاجران مسلمان دفاع کند. لازم به یادآوری است در انتخابات 8 آوریل احتمال موفقیت اوربان از دیگر رقبا بالاتر است. (17 فروردین 1397- euobserver)

تشدید تنش‌ها میان روسیه و کشورهای منطقه بالتیک

تمرینات نظامی موشکی روسیه باعث ابراز مخالفت کشورهای بالتیک به‌خصوص لتونی شده است.

آزمایش موشکی اخیر روسیه باعث ابراز نگرانی شدید کشور لتونی در منطقه بالتیک شده است، این عضو ناتو اعلام کرد که مجبور شده است به‌این‌علت حریم هوایی خود را موقتابه‌حالت بسته دربیاورد. وزارت دفاع روسیه در روز چهارشنبه اعلام کرد که ناوگان بالتیک این کشور که در ناحیه برونگان کالینینگراد واقع در شمال شرق لهستان قرار دارد در یک مانور نظامی در دریای بالتیک حضور خواهد داشت و طی آن اهدافی در هوا و دریا مورد اصابت قرار خواهد گرفت.

نخست‌وزیر لتونی با ابراز نگرانی این امر را نمایش قدرت روسیه دانسته و وقوع آن در جوار خاک این کشور را غیرقابل‌قبول و بی‌سابقه اعلام نموده است. به گفته برخی این آزمایشات در منطقه دریایی انحصاری اقتصادی لتونی و تنها چند مایل بعد از آب‌های سرزمینی این کشور، در محلی که لتونی دارای حقوق بهره‌برداری اقتصادی از سطح و بستر دریا است انجام پذیرفته است.

سوئد نیز در پی این موضوع اخطارهای لازم را در مورد حمل‌ونقل دریایی و احتمال تأخیر در پروازهای غیرنظامی داده است.

این تمرینات در ادامه سلسله مانورهای نظامی روسیه از دریای سیاه تا دریای بالتیک تلقی می‌شود که موجب خشم کشورهای غربی شده است. ناتو نگران است در شرایط تیرگی روابط کنونی هرگونه درگیری تصادفی و یا حادثه برای هواپیما و یا کشتی‌های غیرنظامی باعث ایجاد یک بحران عظیم شود. دبیر کل ناتو در اوتاوا در پی این آزمایش موشکی اعلام کرد که ناتو از نزدیک این مسئله را دنبال کرده و درعین‌حال برای حق هر کشور برای مانورهای نظامی نیز احترام قائل است. وی همچنین از افزایش آمادگی نیروهای ناتو مستقر در حوزه بالتیک خبر داد. (16 فروردین 1397- neweurope)

سردرگمی ناتو در حل‌وفصل اختلافات ترکیه و یونان به‌عنوان دو عضو این سازمان

در صورت هرگونه درگیری نظامی میان ترکیه و یونان با توجه به اینکه هر دو این کشورها عضو ناتو هستند وضعیت مبهمی برای دیگر اعضا پیش خواهد آمد که ازنظر حقوقی همچنان حل‌نشده باقی‌مانده است. این دو کشور بر سر موضوعاتی مانند قبرس و دریای اژه اختلاف‌نظر دارند.

بر اساس پیمان لیسبون اگر یکی از اعضای اتحادیه اروپایی موردتهاجم نظامی قرار گیرد تمامی اعضای دیگر متعهد به دفاع و یاری‌رساندن به کشور فوق هستند. این امر که ماده 42.7 تلقی می‌شود پروسه این همکاری را تحت پیمان آتلانتیک شمال (ناتو) تعریف می‌کند حال نکته قبل توجه اینجاست که یونان و قبرس هر دو عضو اتحادیه اروپا هستند و یونان عضو ناتو است، از سوی دیگر ترکیه نیز عضو ناتو محسوب می‌شود. حال باید دید در مورد اختلاف با ترکیه اتحادیه اروپا به چه شکلی می‌تواند عمل کند. در حال حاضر اختلافات رو به رشدی میان آنکارا و قبرس وجود دارد، ترکیه مخالف حق قبرس مبنی بر استخراج گاز در ناحیه اقتصادی این کشور است، از سویی نیز ترکیه به‌طور علنی معاهدات بین‌المللی و حق حاکمیت یونان در دریای اژه را زیر سؤال برده است.

در چنین شرایط پیچیده‌ای به نظر می‌رسد هیچ طرفی قادر نیست به شکل شفاف وضعیت معاهده لیسبون در این زمینه را تفسیر کند، امری که دیر یا زود بایستی مشخص شود. در نشست 22 و 23 مارس رهبران اروپایی به ترکیه هشدار دادند تا از ادامه اقدامات غیرقانونی در دریای اژه و مدیترانه شرقی خودداری کنند، امری که به گفته وزارت خارجه یونان جدی‌ترین بیانیه در این مورد تابه‌حال محسوب می‌شود. (3 فروردین 1397- euractiv)

انتقاد ماکرون از کاربرد گسترده زبان انگلیسی در اتحادیه اروپا

ماکرون اعلام کرده است با توجه به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا وقت آن رسیده تا زبان فرانسه جای انگلیسی را در مراودات این اتحادیه بگیرد.

امانوئل ماکرون در سخنانی در روز 20 مارس ضمن انتقاد از میزان نفوذ زیاد زبان انگلیسی در اتحادیه اروپا خصوصاً با توجه به برگزیت خواستار آن شد که زبان فرانسه به شکل گسترده‌تری در سازمان‌ها و نهادهایی مرتبط با اتحادیه اروپا مورداستفاده قرار گیرد.

زبان فرانسه با حدود 274 میلیون نفر متکلم در سطح جهان پنجمین زبان زنده دنیا و چهارمین زبان در شبکه جهانی اینترنت محسوب می‌شود. زبان فرانسه سابق بر این هم در بروکسل که مقر اتحادیه محسوب می‌شود دست بالا را داشت اما پیوست اعضای جدید شرق اروپا به اتحادیه در سال 2004 باعث تضعیف موقعیت این زبان به نفع زبان انگلیسی شد. بریتانیا که دومین اقتصاد اروپایی و بزرگ‌ترین کشور انگلیسی‌زبان این قاره محسوب می‌شود به‌زودی اتحادیه اروپا را ترک خواهد کرد،

ماکرون افزایش نفوذ زبان فرانسه را درعین‌حال به نفع روابط اتحادیه با کشورهای آفریقایی فرانسه زبان نیز دانست. ماکرون که برخلاف روسای جمهور پیشین فرانسه در سفرهای خارجی خود از انگلیسی صحبت می‌کند این اقدام را نه در جهت کاربرد این زبان بلکه در راستای گسترش چند زبانی شدن قلمداد کرد وی اعلام کرد که به نفع کشورهای اروپایی است که از این زبان استفاده کنند و فرانسه نیز در این راستا تلاش خود را به کار خواهد گرفت ژان کلود یونکر رئیس کمیسیون اروپا نیز از این اقدام حمایت کرده و در مصاحبه با شبکه پنج تلویزیون فرانسه اظهار داشت چرا زبان شکسپیر حتماً باید بر زبان ولتر چیرگی داشته باشد و البته خاطرنشان کرد با توجه به کاربرد گسترده زبان انگلیسی در نهادهای اتحادیه اروپایی و خصوصاً کشورهای غیر غربی عضو اتحادیه این زبان همچنان زبان حاکم تعاملات در اتحادیه تلقی می‌شود. (1 فروردین 1397- euractiv)

 

احتمال تکرار سناریوی کریمه در مولداوی

بسیاری از مردم مولداوی خواستار الحاق این کشور کوچک به همسایه غربی خود یعنی رومانی شدند.

ده‌ها هزار تن در پایتخت مولداوی در حمایت از پیوست این کشور کوچک سابقاً عضو اتحاد شوروی به رومانی تظاهرات برگزار کردند. تظاهرکنندگان خواستار دخالت پارلمان‌های دو کشور برای فرستادن نمایندگان و آغاز حقوقی الحاق دو کشور شدند. این تظاهرات نشان‌دهنده افزایش تنش میان هواداران اتحادیه اروپا و حامیان روسیه در انتخابات پیش رو است.

مولداوی که میان اوکراین و رومانی قرارگرفته است ازنظر ژئوپلیتیکی موقعیت حساسی را دارا می‌باشد، این کشور که در دوران تزاری بخشی از روسیه بود پس از جنگ جهانی اول قسمتی از خاک از رومانی شد اما در سال 1940 توسط شوروی الحاق گرید و تا پایان سال 1991 بخشی از خاک شوروی تلقی می‌شد و پس‌ازآن تحت نام مولداوی استقلال پیدا کرد. اکثریت مردم این کشور که به زبان مولدویایی صحبت می‌کنند که شباهت زیادی با رومانیایی دارد. این تظاهرات همزمان با صدمین سالگرد الحاق مولداوی به رومانی بود.

این امر درحالی‌که در رومانی مورد استقبال قرارگرفته در روسیه موجب خشم گردیده و این کشور آن را توسعه‌طلبی ارضی اروپا می‌داند این امر به شکاف بیش‌ازپیش حامیان و مخالفان اروپا در مولداوی انجامیده است. طرفداران الحاق همچنین اعلام کرده‌اند تلاش‌هایی را در این راستا در پارلمان اروپا و بروکسل پیگیری خواهند کرد. درعین‌حال میان اکثریت رومانیایی زبان این کشور با ناحیه جدایی‌طلب ترانس‌نیستریا در شرق این کشور و جوار خاک اوکراین اختلاف‌نظر جدی وجود دارد. این ناحیه خودمختار شدیداً طرفدار الحاق به خاک روسیه است

انتخابات مولداوی در ماه نوامبر برگزار خواهد شد. لازم به یادآوری است که رومانی که عضو اتحادیه اروپا است روابط نزدیکی با ایالات‌متحده دارد. (5 فروردین 1397- politico)

 

تداوم و گسترش تنش‌های بریتانیا و روسیه

در ادامه درگیری لفظی بریتانیا و روسیه در خصوص حمله به جاسوس سابق روس، معاون سفیر بریتانیا در سازمان ملل (جاناتان الن) روسیه را به نقض تعهدات کنوانسیون منع سلاح‌های شیمیایی متهم کرد. در مقابل واسیلی نبنزیا، نماینده روسیه خواستار ارائه "شواهد عینی " از سوی بریتانیا شد.

روسیه در نشست شورای امنیت سازمان ملل در خصوص سیاست‌های انگلیس در پی مسمومیت سرگئی اسکریپال و دخترش یولیا اعلام کرد: انگلستان با آتش‌بازی می‌کند و از این کارش پشیمان خواهد شد. در همین هنگام روسیه فراخوانی برای همکاری در یک تحقیق مشترک در خصوص جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد به انگلیس داد.

گاردین گزارش داد که درخواست روسیه برای همکاری با بریتانیا در موضوع تحقیق مسمومیت سرگئی اسکریپال و دخترش یولیا در حضور متحدان کلیدی لندن، ازجمله فرانسه و ایالات‌متحده آمریکا رد شد. مسکو همچنین در جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد درخواست کرد که روز چهارشنبه در لاهه در یک نشستی ممنوعیت سلاح‌های شیمیایی به رأی گذاشته شود.

سفیر روسیه با اعتراض به رفتار انگلستان افزود: موضع انگلستان با تبلیغات در رژیم نازی آلمان قابل‌مقایسه است؛ یعنی روش دکتر جوزف گوبلز که به اعتقاد او دروغ‌هایی که چندین بار تکرار می‌شوند، تبدیل به حقیقت می‌شوند. (17 فروردین 1397- politico)

 

استونی خواستار استقرار نیروهای ایالات‌متحده و سامانه موشکی پاتریوت آمریکا در خاک آن کشور شد

رئیس‌جمهور استونی، کرستی کالیولاید، روز چهارشنبه (4 آوريل) خواستار استقرار سربازان ایالات‌متحده و موشک‌های پاتريوت آمريکا در آن کشور شد و به خبرگزاری فرانسه گفت که این امر برای بازدارندگی در مقابل روسیه لازم است.

این رهبر محافظه‌کار در هنگام دیدار از آمریکا در کاخ سفید گفت که کارکنان نیروهای نظامی موجود در ناتو را تقویت خواهد کرد

وی گفت: ما می‌خواهیم مطمئن باشیم که هم کشور ما و هم سربازان ناتو به‌خوبی محافظت می‌شوند، ما باید مطمئن شویم که در صورت ضرورت، دفاع هوایی و پشتیبانی هوایی برای این نیروها وجود دارد. وی در این دیدار با وزیر دفاع جیم ماتیس و معاون رئیس‌جمهور مایک پانسی نیز گفتگو داشت.

او در ادامه افزود: مسئولیت وضعیت فعلی به آغاز سال 2008 در گرجستان برمی‌گردد که واکنش ما نسبت به اشغال بخشی از گرجستان ضعیف بود. این از دلایلی است که الآن کریمه رخ می‌دهد.

کرستی کالیولاید درعین‌حال خاطرنشان ساخت که غرب باید صبر استراتژیک نشان دهد و در حال حاضر باسیاست‌هایی ازجمله تحریم‌های اقتصادی بر روسیه فشار بیاورد.

الحاق کریمه و حمایت از جدایی‌طلبان شرق اوکراین، ترس‌های جدی در مورد تجاوز به کشورهای عضو بالتیک از سوی روسیه را برانگیخته است. این کشور با جمعیتی نزدیک به شش میلیون نفر، در طول جنگ جهانی دوم اشغال و توسط روسیه به آن کشور ملحق شد. سه کشور استونی، لتونی و لیتوانی در سال 1991 از اتحاد جماهیر شوروی جدا و در سال 2004 به اتحادیه اروپا و ناتو پیوستند.

روسیه روز چهارشنبه در دریای بالتیک آزمایش موشکی انجام داد. لتونی، به‌عنوان یکی از اعضای ناتو که می‌گوید: این مانور و تمرین‌های نظامی تا حدودی موجب تعطیل شدن فضای باز تجاری دریای بالتیک شده است.

ماریس کوینسکی، نخست‌وزیر لتونی هم دراین‌ارتباط گفت: سخت است که بپذیریم چنین مانورهایی خیلی نزدیک به کشور ما صورت گیرد. (17 فروردین 1397- euractiv)

 

لبنان کانون جذب کمک‌های مالی خارجی

اتحادیه اروپا به دنبال سرمایه‌گذاری در لبنان به‌عنوان بخشی از تعهدات خود در این کشور می‌باشد.

روز جمعه 17 فروردین کنفرانس پاریس 4 موسوم به سیدر (CEDRE) در خصوص کمک اقتصادی به لبنان در پاریس برگزار شد. در این کنفرانس حدود 50 کشور و سازمان‌های بین‌المللی ازجمله بانک جهانی و صندوق جهانی پول حضور داشتند. شرکت‌کنندگان در این کنفرانس وعده دادند که برای کمک به پناهجویان سوری در لبنان و تقویت زیرساخت‌های این کشور ۱۱ میلیارد دلار کمک بلاعوض و وام کم‌بهره در اختیار دولت لبنان بگذارند. سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان در این کنفرانس گفت:" کنفرانس سیدر روندی است برای به‌روزرسانی اقتصاد لبنان، توانمند ساختن زیرساخت‌ها و راه‌اندازی پتانسیل بخش خصوصی که فرصت‌های کاری را برای لبنان ایجاد می‌کند وی اضافه کرد که "این کنفرانس تنها محدود به ثبات لبنان نیست بلکه به ثبات منطقه و جهان نیز کمک می‌کند و هشدار داد که فروپاشی لبنان می‌تواند به سراسر خاورمیانه و اروپا سرایت کند."

بانک جهانی با ۴ میلیارد دلار بیشترین سهم را برای بازسازی اقتصاد لبنان به عهده گرفت که قرار است طی ۵ سال آینده پرداخت شود. عربستان سعودی نیز تاریخ بازپرداخت وامی یک میلیارد دلاری به لبنان را تمدید کرد و فرانسه درمجموع ۵۵۰ میلیون یورو کمک بلاعوض و وام را متقبل شد. همچنین قرار است هلند ۳۰۰ میلیون یورو، اتحادیه اروپا ۱۵۰ میلیون یورو و ایتالیا و بریتانیا هرکدام ۱۲۰ میلیون یورو به کشور لبنان کمک کنند. نیاز مالی لبنان برای رفع مشکلات اقتصادی در ۱۲ سال آینده حدود ۲۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود لازم به ذکر است که پیش از کنفرانس پاریس، کنفرانسی در رم برای کمک به لبنان برگزارشده بود و اینک قرار است در تاریخ ۲۴ آوریل نیز کنفرانس مشابهی در بروکسل برگزار شود.

 اتحادیه اروپا بسته‌ای 150 میلیون یورویی را برای حمایت از احیای اقتصاد لبنان به‌عنوان بخشی از تعهد بلندمدت خود درزمینهٔ توسعه اقتصادی لبنان را تخصیص می‌دهد. این نوع حمایت‌ها می‌تواند تا سال 2020 تا سقف 1.5 میلیارد یورو وام برسد درصورتی‌که مؤسسات مالی لبنان، پروژه‌ها و طرح‌هایی را که انتقال‌پذیر و اصلاح‌پذیر باشند را شناسایی و پیشنهاد دهند. این بسته شامل 50 میلیون یورو بودجه کمک‌های مالی است که می‌تواند در هر سه سال آینده (2018-2020) به کار گرفته شود تا بتواند کمک‌های فنی و حصول اطمینان از میزان سودمندی وام‌ها را فراهم کند. در این خصوص فدریکا موگرینی بیان داشت که: اتحادیه اروپا همواره در کنار لبنان و مردم لبنان بوده است. یک لبنان قوی و انعطاف‌پذیر در راستای منافع جمعی ما است. لبنان یک آینه از کل خاورمیانه، تنوع، پیچیدگی آن است. با استفاده از این بسته جدید، اتحادیه اروپا پشتیبانی خود را از اقتصاد لبنان در راستای منافع مردم لبنان تائید و دولت لبنان برای پیگیری مسیر اصلاحات ساختاری ترغیب می‌کند. (17 فروردین 1397- European Commission)

درخواست اتحادیه اروپا از اسرائیل مبنی بر توقف بازداشت کودکان و لزوم رعایت حقوق آنها

اتحادیه اروپا با صدور بیانیه‌ای از اسراییل خواست تا مطابق قوانین بین‌المللی حقوق کودکان را رعایت کند.

اتحادیه اروپا با توجه به شرایط کودکان فلسطینی در سیستم قضایی نیروهای مسلح اسرائیل، از طریق نمایندگان خود در اورشلیم و رام الله، از اسرائیل خواست تا به حقوق کودکان احترام گذارد. اتحادیه اروپا در بیانیه‌ای اعلام نمود که "اسرائیل طبق قوانین بین‌المللی متعهد شده است که به حقوق کودکان احترام بگذارد و طبق این قوانین دستگیری، بازداشت و زندانی بودن کودک تنها به‌عنوان آخرین راه‌حل و برای کوتاه‌ترین زمان مناسب مورداستفاده قرار گیرد." در تاریخ 20 مارس، سازمان غیردولتی فلسطینی "بتسلم " (B’Tselem) در گزارشی اعلام کرد که اسراییل امنیت کودکان فلسطینی را در بازداشت، بازجویی و پیگرد قانونی تضمین نمی‌کند.

بر اساس گزارش سرویس زندان اسرائیل، 365 کودک فلسطینی تا پایان ماه فوریه در زندان، ایستگاه‌های پلیس یا بازداشتگاه‌ها در بازداشت قرار دارند. در روز 30 مارس، هزاران فلسطینی به نشانه اعتراض به خیابان‌های نوار غزه ریختند که ارتش اسرائیل با کشته شدن 17 تن و زخمی شدن صدها تن به آن پاسخ داد.. فدریکا موگرینی، در 31 مارس خواستار تحقیق مستقل درباره استفاده از مهمات جنگی (live ammunition) توسط ارتش اسرائیل شد و گفت: "استفاده از مهمات جنگی باید به‌طور خاص بخشی از تحقیقات مستقل و شفاف باشد." (17 فروردین 1397- euractiv)

 

نوسازی نظامی لهستان و تقابل ژئواستراتژیک این کشور با روسیه

روسیه در قرن‌های متمادی سعی در ایجاد یک حوزه نفوذ در اروپای شرقی داشته است و به‌طور تاریخی تلاش داشته تا بنادر دریای بالتیک و دریای سیاه را در اختیار خود داشته باشد، حمایت روسیه از رژیم‌های موردنظر خود در بلاروس و اوکراین هم در همین راستا ارزیابی می‌شود، در مقابل لهستان عموماً نگاه رو به غرب را در چارچوب منافع ملی خود تعریف کرده در همین راستا برای مثال لهستان از سقوط دولت طرفدار روسیه در اوکراین در سال 2005 حمایت نمود، بااین‌حال روسیه با الحاق کریمه و حمایت از جدایی‌طلبان اکراین و مقاومت برعلیه تحریم‌های اقتصادی غرب نشان داد که در یک دهه اخیر قدرتمندتر شده است.

تغییر سیاست لهستان نسبت به روسیه را می‌توان در اسناد راهبرد امنیتی این کشور مشاهده نمود بطوریکه در سال‌های 2003 و 2007 همکاری با روسیه متضمن حفظ امنیت لهستان معرفی‌شده بود اما در سال 2014 روسیه به‌عنوان یک چالش مطرح شد که می‌بایستی قوانین بین‌المللی و تمامیت ارضی کشورهای همسایه خود را محترم شمارد. نکته حائز اهمیت دیگر اینکه ایالات‌متحده و ناتو هم مانند گذشته نمی‌تواند یک حامی قابل‌اعتماد برای لهستان باشد، برای مثال نصب سامانه ضد موشک‌های بالستیک موسوم به GMD که در دوره ریاست جمهوری جرج بوش مطرح‌شده بود در دوره اوباما رها شد و لهستانی‌ها را از این بابت خشمگین کرد بطوریکه لخ والسا رهبر سابق انقلابی این کشور در این مورد گفته بود " اهمیت این موضوع نه در عدم نصب سامانه دفاع موشکی بلکه در شیوه برخورد امریکایی‌ها با ما است " در سند امنیتی 2017 لهستان روسیه رسماً یک تهدید جدی امنیتی عنوان‌شده است و لهستان به این نتیجه رسیده است که باید خود و بدون اتکا به شرکای غربی امنیت منطقه‌ای خود را تأمین نماید.

اهمیت استراتژیک لهستان به عقیده بسیاری برگرفته از موقعیت و شرایط جغرافیایی این کشور است که به‌طور تاریخی معمولاً میان دو قدرت بزرگ قرارگرفته و از سوی آنها تحت‌فشار بوده است. این کشور به‌دفعات موردتهاجم و اشغال نظامی قرارگرفته و حتی دو قرن به‌طور کامل تحت سلطه کشورهای دیگر بوده است. در طول جنگ دوم جهانی نیز زمین‌های وسیع و مسطح این کشور آن را از سوی ارتش متجاوز آلمان نازی و شوروی آسیب‌پذیر نمود. امروزه لهستان اهمیت راهبردی دیگری دارد، درحالی‌که مرزهای غربی و جنوبی این کشور در مجاورت کشورهای متحد عضو ناتو قرار دارد مرزهای شرقی آن با حضور نظامی سنگین روسیه همراه است، بطوریکه این کشور مستقیماً از طریق ناحیه برونگان کالینینگراد با خاک روسیه هم‌مرز است و نیز با بلاروس و اوکراین مجاورت دارد. در یک دهه گذشته حضور نظامی روسیه افزایش‌یافته و جنبه تهاجمی آن بیشتر شده است، بسیاری از نیروهای این کشور هم‌اکنون امکان حضور درصحنه نبرد پس از 24 ساعت را دارند، این کشور توانایی خود در این زمینه را به‌خصوص بر سر بحران کریمه به‌خوبی به نمایش گذاشت.

نیروهای نظامی لهستان از 100 هزار نفر در سه سال گذشته به 130 هزار تن در سال جاری افزایش پیداکرده و تخمین زده می‌شود این میزان در سال 2025 به بالغ‌بر 200 هزار نفر برسد. این کشور همچنین نیروی جدیدی تحت عنوان نیروی دفاع زمینی تأسیس کرده که به‌طور اختصاصی به مقابله با تحرکات نظامی احتمالی روسیه می‌پردازد. لهستان همچنین به نوسازی گسترده و ارتقا تجهیزات نظامی خود ازجمله تانک‌های لئوپارد آلمانی و نیز خریداری مجموعه تجهیزات موشکی ضدتانک پرداخته است. در پی استقرار موشک‌های بالستیک اسکندر در ناحیه کالینینگراد لهستان از ایالات‌متحده سامانه ضد موشکی پاتریوت را نیز خریداری نموده است. بااین‌حال مهم‌ترین تحول نظامی این کشور استقرار نیروهای نظامی ویژه در شرق می‌شود، بطوریکه در عرض یک سال اخیر بسیاری از یگان‌های مستقر در مرز آلمان را به مرز ناحیه کالینینگراد انتقال داده و نیز شرق ورشو با سامانه‌های جدید مجهز نموده است.

در سال‌های آینده برآورد می‌شود هزینه نظامی لهستان به 2 درصد از GDP این کشور بالغ گردد امری که رتبه نخست را از این منظر بین کشورهای ناتو به این کشور اختصاص خواهد داد. بااین‌حال این کشور در این نوسازی با چالش‌هایی نیز پیش رو است که ازجمله می‌توان به کمبود بالگردهای تهاجمی اشاره کرد امری که باعث می‌شود این کشور در یک حمله غافلگیرانه احتمالی تا زمان رسیدن نیروهای واکنش سریع ناتو توان کمی در برابر روسیه داشته باشد. (2 فروردین 1397-  Foreign Policy Research Institute)

 

حفظ برجام تا تعیین وضعیت مذاکرات آمریکا با کره شمالی

خروج یک‌جانبه ایالات‌متحده لزوماً نشانگر فروپاشی قریب‌الوقوع این توافقنامه و همچنین تسریع فوری برنامه هسته‌ای ایران نیست. بااین‌وجود، خروج ایالات‌متحده و همزمان تشدید تحریم‌ها در ماه‌های آتی، موجب شدت تنش‌ها با ایران خواهد شد که ممکن است سناریوهای بدتر را نیز برای آن در نظر گرفت. در این صورت تهران درنهایت از محدودیت‌های برجام آزاد خواهد شد تا پروژه‌ی هسته‌ای خود را آغاز کند، این حرکت می‌تواند خطر ابتلا به یک جنگ را افزایش دهد.

 مذاکرات آینده با کره شمالی در مورد برنامه هسته‌ای آن می‌تواند در تعویق انداختن بحران با ایران و نزاع با سایر امضاکنندگان برجام مؤثر باشد.

با انتصاب جان بولتون به‌عنوان مشاور امنیت ملی و نامزدی مایک پومپئو به‌عنوان وزیر امور خارجه، دولت ترامپ به نظر می‌رسد برای لغو توافق هسته‌ای ایران در ماه می آماده می‌شود. از اظهارات آنها روشن است که هم بولتون و هم پومپئو این معامله را اشتباه استراتژیک می‌دانند که باید لغو شود.

پومپئو منتقد قوی این معامله در سال 2015 در کنگره بود و اکنون به‌عنوان رئیس وزارت امور خارجه باقی خواهد ماند و می‌تواند رویکردهای خود را عملی‌تر کند. باید به یاد آورد که تفاوت دیدگاه میان رئیس‌جمهور و رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه پیشین در مورد برجام، یکی از دلایل جایگزینی پومپئو به‌جای وی بود.

مخالفت با برجام متمرکز بر هر دو مشکل درک شده با این توافقنامه و نیز فعالیت‌های فیزیکی ایران در منطقه است. در این راستا مشکلاتی که توسط مخالفان این موافقت‌نامه برجسته شده است عبارتند از:

- محدودیت برنامه هسته‌ای ایران که تقریباً یک دهه دیگر پایان می‌یابد (مقررات غروب برجام)؛

- عدم توجه به برنامه موشکی بالستیک تهران؛

- مجوز مستمر برای غنی‌سازی محدود؛ و

- عدم وجود یک رژیم بازرسی که قادر به دسترسی به سایت‌های نظامی ایران باشد که فعالیت‌های مخفیانه فعالیت‌های هسته‌ای نظامی را درگذشته انجام داده است.

اگرچه مقررات برجام محدود به برنامه هسته‌ای ایران بود، برخی در ایالات‌متحده و جامعه بین‌الملل امیدوار بودند که این توافق‌نامه رفتار ایران را تعدیل کند و جمهوری اسلامی را مجبور به تبدیل‌شدن به یک عضو مسئول در جامعه بین‌المللی کند.

بااین‌حال ایران همچنان به پیشرفت تکنولوژی‌های پیشرفته موشکی خود ادامه می‌دهد، از تروریسم حمایت می‌کند و از تعصبات منطقه‌ای گسترده‌ای همچون فعالیت‌های بی‌ثبات‌سازی در سوریه و یمن پیروی می‌کند.

از سوی دیگر، تهران اصرار دارد فعالیت‌های منطقه‌ای خود و برنامه‌های موشکی بالستیک توسط برجام محدود نمی‌شود و بارها و بارها تأکید کرده است که مایل نیست مذاکرات مجددی در خصوص برجام و یا اساساً هیچ مذاکره‌ای در خصوص تسلیحات موشکی داشته باشد.

روسیه و چین از موضع ایران حمایت می‌کنند. مقامات ایرانی بارها اعلام کرده‌اند که ایران در صورت شکست توافق، برنامه هسته‌ای خود را تسریع خواهد کرد. تهران به‌احتمال‌زیاد فوراً از معامله خارج خواهد شد و برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را مجدداً راه‌اندازی می‌کند. این اقدامات نگرانی‌های بین‌المللی را در مورد اهداف ایران در درازمدت و بلندمدت برای تبدیل‌شدن به یک کشور مسلح هسته‌ای تقویت می‌کند و تقریباً به‌طورقطع منجر به تحریم‌های مجدد و سخت‌گیرانه خواهد شد.

در عوض، ایران احتمالاً به دنبال آن خواهد بود که به‌عنوان قربانی یک موضع ناعادلانه ایالات‌متحده، با تأکید بر این نکته که همه امضاکنندگان این معامله همچنان از آن حمایت می‌کنند، بین متحدان اروپایی آمریکا و این کشور شکاف انداخته و اروپا را ملزم به ادامه تعهد از برجام نماید.

هدف تهران از جداسازی ایالات‌متحده، حمایت اروپاییان، روسیه و چین و جلوگیری از تحریم‌های ثانویه، به‌ویژه با توجه به وضعیت نسبتاً ضعیف اقتصاد و ناآرامی نسبتاً گسترده اخیر، خواهد بود.

مقام‌های ایران بارها تأکید کرده‌اند که اگر تحریم‌های سخت‌گیرانه درنهایت مجدداً اعمال شود، ازجمله تحریم‌های ثانویه که بر شرکت‌های غیر آمریکایی تأثیر می‌گذارد و اگر دولت‌های اروپایی به‌طورجدی علیه چنین اقداماتی فشار نیاورند، ایران ممکن است به‌صورت رسمی از توافق خارج‌شده و مجدداً برنامه هسته‌ای‌اش را راه‌اندازی خواهد کرد.

راه‌حل مصالحه در هفته‌های آینده بین اروپا و آمریکا دشوار خواهد بود. آلمان و فرانسه و بریتانیا در حال تلاش برای یافتن یک راه‌حل دیپلماتیک هستند. فشار بر اروپائیان برای یافتن یک راه‌حل قابل‌قبول افزایش‌یافته است. انتصاب بولتون به‌عنوان مشاور امنیت ملی و نامزدی پومپئو به‌عنوان وزیر امور خارجه توازن را در داخل دولت تغییر داده است که به‌شدت نشان می‌دهد ایالات‌متحده در حال آماده شدن برای ترک برجام است.

از طرفی مذاکرات آینده با کره شمالی در مورد برنامه هسته‌ای آن می‌تواند دلیل دیگری برای تعویق انداختن بحران با ایران و نزاع با سایر امضاکنندگان برجام باشد.

خروج یک‌جانبه ایالات‌متحده لزوماً نشانگر فروپاشی قریب‌الوقوع این توافقنامه و همچنین تسریع فوری برنامه هسته‌ای ایران نیست. بااین‌وجود فروپاشی گسترده‌تر این توافقنامه و تحریم‌های شدید در ماه‌های آتی موجب شدت تنش‌ها با ایران خواهد شد که ممکن است سناریوهای بدتر را نیز برای آن در نظر گرفت. در این صورت تهران درنهایت از محدودیت‌های برجام آزاد خواهد شد تا پروژه‌ی هسته‌ای خود را آغاز کند، این حرکت می‌تواند خطر ابتلا به یک جنگ را افزایش دهد (15 فروردین 1397- Richard Charles Baffa)

 

گزینه‌های احتمالی ایران در صورت خروج آمریکا از برجام

تهران طی هفته‌های آینده باید یکی از این دو مسیر را انتخاب کند: یا انتقام شدید از اقدامات عداوت آمیز دولت ترامپ، برای دادن پاسخی محکم به واشنگتن و یا خویشتن‌داری. به نظر می‌رسد مسئولان ایران سعی دارند عکس‌العملی در برابر خروج ایالات‌متحده از توافق نشان دهند که در دام واشنگتن گرفتار نشوند. ایران اکنون به دنبال حرکت در مسیری میانه است و تلاش می‌کند همزمان حمایت بین‌المللی کافی را داشته باشد تا مانع از ایجاد هر ائتلافی علیه تهران شود.

بسیاری از ناظران بر این باورند که انتصابات اخیر ترامپ - جان بولتون به‌عنوان مشاور امنیت ملی و مایک پومپئو به‌عنوان وزیر امور خارجه - نشانه‌ای دیگر است که او قرارداد هسته‌ای را در ماه آینده، زمانی که مهلت بعدی برای تمدید تعلیق تحریم‌ها فرامی‌رسد، تائید نخواهد کرد. پس از تعطیلات عید، ایران به‌احتمال‌زیاد آمادگی بیشتری برای گزینه‌های متعدد در مقابل تصمیمات ایالات‌متحده برای اعمال مجدد تحریم‌های قدیمی، خواهد داشت.

به نظر می‌رسد تهران معتقد است که رئیس‌جمهور ترامپ این قرارداد را ماه بعد تائید نخواهد کرد، بنابراین در این راستا ممکن است ساخت تسلیحات هسته‌ای خود را از سر بگیرد، بین متحدان اروپایی و آمریکا تقسیم‌بندی کند و یا به قدرت‌های جهانی دیگر نزدیک شود.

قرار است کمیته ایرانی نظارت بر اجرای برنامه جامع هسته‌ای، متشکل از محمدجواد ظریف، حسن روحانی، دبیر کل شورای عالی امنیت ملی، علی شمخانی و علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، نشستی داشته باشند و احتمالاً به نوشته‌های بولتون در مورد برجام اهتمام ویژه‌ای خواهند داشت، چراکه از تأثیر آن در سیاست ایالات‌متحده آگاهند. آنها قطعاً از مقاله بولتون در وال‌استریت ژورنال باخبرند که در آن خواستار نابودی ایران شده بود.

نویسنده این مقاله در اندیشکده واشنگتن این سؤال را مطرح می‌کند که: پیش از فرارسیدن ماه می تهران چه خواهد کرد؟

به‌احتمال‌زیاد ایران برای فراهم کردن زمینه‌ای برای شرایط پس از لغو برجام توسط ترامپ اقدام می‌کند و در این میان گزینه‌های متعددی دارد که عبارتند از:

1. آماده کردن برنامه‌های هسته‌ای برای ازسرگیری آن

مسئولان ایران همواره تهدید کرده‌اند که در صورت کناره‌گیری آمریکا از توافق، برنامه‌های هسته‌ای‌شان را از سر می‌گیرد. (لازم به ذکر است که برنامه هسته‌ای ایران متوقف نشده و تنها محدودیت‌هایی در برخی حوزه‌ها بر آن اعمال‌شده است). برای مثال در ماه آگوست روحانی هشدار داد که برنامه‌های هسته‌ای ایران می‌تواند در طول چند ساعت یا چند روز از سر گرفته شود. اظهاراتی که عباس عراقچی نیز اخیراً آنها را تکرار نموده و اعلام کرده که ایران برای هر سناریوی احتمالی آماده می‌شود و به‌سرعت به خروج ترامپ از توافق پاسخ می‌دهد. این صحبت‌ها عملاً به معنای اتخاذ اقدامات ضروری توسط ایران برای تجهیز تأسیسات هسته‌ای‌اش است تا بتواند پس از ماه می فعالیت‌هایش را از نو آغاز کند.

2. بازدارندگی در برابر فشارهای آمریکا و اسرائیل

 پس از مدت کوتاهی از تعیین بولتون، یک دیپلمات سابق ایرانی، تأکید کرد که دشمنان ایران در منطقه تنها منطق قدرت را می‌شناسند.

3. بر هم زدن روابط بین واشنگتن و اروپا

 در ماه آگوست علی‌اکبر صالحی تصریح کرد در صورت خروج آمریکا از توافق، اروپایی‌ها به این راه نمی‌روند و آمریکا تنها خواهد ماند. از خلال این منطق متوجه می‌شویم که ایران به مذاکرات خود با انگلیس، فرانسه و آلمان ادامه می‌دهد و خود را طرف طلبکار در این مذاکرات جلوه می‌دهد تا اروپایی‌ها را متقاعد کند. علاوه بر این، ایران به دنبال تقویت روابط با شرکای تجاری خود و واردکنندگان نفت مانند هند، کره جنوبی و ژاپن است تا مانع از اتخاذ تاکتیک‌های فشار از سوی آنها شود.

4. هماهنگی با روسیه و چین

 رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، علاءالدین بروجردی گفته که گسترش روابط با پکن و مسکو را عامل مؤثری در ابطال تأثیر فشارهای آمریکا می‌داند. در ادامه، انتظار می‌رود تهران تلاش‌های خود برای تقویت قدرت اقتصاد و پایداری آن را از طریق اتحاد پشت پرچم کشور، کامل کند.

نهایتاً تهران طی هفته‌های آینده باید یکی از این دو مسیر را انتخاب کند: یا انتقام شدید از اقدامات عداوت آمیز دولت ترامپ، برای دادن پاسخی محکم به واشنگتن و یا خویشتن‌داری. به نظر می‌رسد مسئولان ایران سعی دارند عکس‌العملی در برابر خروج ایالات‌متحده از توافق نشان دهند که در دام واشنگتن گرفتار نشوند. ایران اکنون به دنبال حرکت در مسیری میانه است و تلاش می‌کند همزمان حمایت بین‌المللی کافی را داشته باشد تا مانع از ایجاد هر ائتلافی علیه تهران شود. (14 فروردین 1397- اندیشکده واشنگتن)

 


پیشنهاد این صفحه صفحه مناسب چاپ
 

سایر خبرها

۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ - ۱۱:۲۰ - پایش هفتگی بریتانیا (16 تا 22 آوریل 2018 -27 فروردین تا 2 اردیبهشت 1397)

۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۷ - ۱۷:۴۰ - پایش هفتگی اتحادیه اروپا (16 تا 22 آوریل 2018 - 27 فروردین تا 2 اردیبهشت 1397)

۲۹ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۲:۵۰ - پایش هفتگی آمریکا ( 9 تا 15 آوریل- 20 تا 26 فروردین 1397)

۲۹ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۲:۴۰ - پایش هفتگی بریتانیا ( 9 تا 15 آوریل- 20 تا 26 فروردین 1397)

۲۹ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۱:۳۰ - پایش هفتگی فرانسه (9 تا 15 آوریل 2018 / 20 تا 26 فروردین 1397)

۲۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۲۳:۵۰ - پایش هفتگی فرانسه (19 مارس تا 8 آوریل 2018 - 28 اسفند 1396 تا 19 فروردین 1397)

۲۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۴:۳۸ - پایش هفتگی بریتانیا (19 مارس تا 8 آوریل 2018 - 28 اسفند 1396 تا 19 فروردین 1397)

۲۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۴:۲۶ - پایش هفتگی آمریکا (19 مارس تا 8 آوریل 2018 - 28 اسفند 1396 تا 19 فروردین 1397)

۲۲ فروردین ۱۳۹۷ - ۱۳:۱۰ - پایش هفتگی اتحادیه اروپا (19 مارس تا 8 آوریل 2018 - 28 اسفند 1396 تا 19 فروردین 1397)

۲۳ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۲۰ - پایش هفتگی بریتانیا (5 تا 11 مارس 2018 - 14 تا 20 اسفند 1396)

۲۲ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۰ - پایش هفتگی فرانسه (26 فوریه تا 4 مارس 2018 – 7 تا 13 اسفند 1396)

۱۶ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۷ - پایش هفتگی آمریکا (26 فوریه تا 4 مارس 2018 – 7 تا 13 اسفند 1396)

۱۰ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۱۰ - پایش هفتگی فرانسه (19 تا 25 فوریه 2018 / 30 بهمن تا 6 اسفند 1396)

۰۹ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۰ - پایش هفتگی اتحادیه اروپا (19 تا 25 فوریه 2018 / 30 بهمن تا 6 اسفند 1396)

۰۹ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۰:۳۷ - پایش هفتگی آمریکا (19 تا 25 فوریه 2018 – 30 بهمن تا 6 اسفند 1396)

۰۹ اسفند ۱۳۹۶ - ۰۹:۴۰ - پایش هفتگی بریتانیا (19 تا 25 فوریه 2018 – 30 بهمن تا 6 اسفند 1396)

۰۵ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۶:۲۰ - پایش هفتگی آمریکا (12 تا 18 فوریه 2018 - 23 تا 29 بهمن 1396)

۰۲ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۷:۳۳ - پایش هفتگی بریتانیا (12 تا 18 فوریه 2018 - 23 تا 29 بهمن 1396)

۰۲ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۷:۱۰ - پایش هفتگی اتحادیه اروپا (12 تا 18 فوریه 2018 - 23 تا 29 بهمن 1396)

۰۲ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۱:۱۰ - حضور ایالات ­متحده و بروز اختلافات